www.vooruit.be

Gent danst: Le Sacre Du Printemps

 

Omschrijving

VERENIGD IN VERSCHEIDENHEID

Naar aanleiding van Dag van de Dans 2018, op zaterdag 28 april, initieert choreograaf Alain Platel Le Sacre du Printemps, een project waarin 16 Gentse organisaties al dansend samenkomen. De verschillende groepen gaan met een eigen danscoach aan de slag met deze compositie van Igor Stravinksy. De afzonderlijke stukken worden uitgewerkt tot één massachoreografie onder begeleiding van Lisi Estaras en Quan Bui Ngoc. Uitkijkend naar de massachoreografie boden choreografe Lisi Estaras en coach Merel Vercoutere, die de groep van TALK begeleidt, een inkijk in dit warme project. Jong of oud, ervaren of niet. Dans is voor iedereen en dat zal Gent geweten hebben! 

Van waaruit groeide het idee en deze omvangrijke samenwerking?
MEREL Ik herinner mij dat het idee om rond Stravinsky’s Le Sacre du Printemps iets te doen al drie à vier jaar speelde bij Alain Platel. Iedereen mocht voorstellen doen en zo kwamen er veel ideeën naar boven.
LISI Inderdaad, Platel wilde al lange tijd iets doen met Le Sacre du Printemps. Daarnaast heeft hij een grote liefde voor de stad Gent. Bij Dag van de Dans 2018 kwam de gelegenheid en de context om zijn droom vorm te geven. Het startte bij de grote huizen in Gent en breidde zo verder uit naar de kleinere en andere organisaties in de stad.
MEREL Er kwam een uitnodiging om mee te doen. Iedereen was vrij om een voorstel te doen en om te kiezen of ze wilden deelnemen met een groep. Zo groeide het enthousiasme en de nood om meer mensen te laten weten wat er aan het bloeien was. Op 2 januari was er samenkomst met zowel de coaches als dansers. Zo werden er nog meer mensen bij betrokken, wat uitgroeide tot een nieuwe groep van les ballets C de la B zelf. Die groep groeit nog steeds aan. Ook bij TALK sloten nieuwe
mensen zich aan waarmee we nog niet eerder hadden samengewerkt. Heel leuk om dankzij zo’n project nieuwe collega’s bij te krijgen. Weten de coaches wat er zich ontwikkelt bij de andere groepen?
LISI Elke organisatie werkt met een eigen groep dansers, maar stelt ook één coach aan die het initiatief neemt en met de dansers aan de slag gaat. De coaches komen geregeld samen met Alain Platel. Elke groep wordt ook opgevolgd door Quan Bui Ngoc en mezelf. Samen zullen wij op het einde de verschillende choreografieën samenvoegen tot één geheel. Dat wordt een
massachorografie op de Kouter in Gent op 28 april. De verschillende groepen kennen de
invalshoek en achtergrond van de andere en er is zeker interactie, maar ze volgen de verschillende processen niet gedetailleerd op de voet. Iedereen laat elkaar zijn ding doen, zonder daarbij de ander uit het oog te verliezen. 

In het begin was er een ontmoeting tussen alle danscoaches, waarin het concept werd toegelicht. Welke richtlijnen kregen zij mee?
LISI Eigenlijk ontdekten we de richtlijnen al doende, maar het uitgangspunt is de muziek. We vragen de mensen om te improviseren op Le Sacre du Printemps van Stravinsky. We zagen dat iedereen, ook diegenen zonder danservaring, zich konden inleven in de muziek. De richtlijnen blijven in een zekere zin minimaal, zodat de frisheid van de improvisatie zoveel mogelijk behouden blijft. Wegens de omvang van de groepen zijn enkele richtlijnen echter wel nodig. Een van de belangrijkste is om zo dicht mogelijk bij de muziek te blijven en zich te laten leiden door wat men hoort: Not just following the music, but becoming the music. Een tweede betreft het zo precies mogelijk volgen van de leider, een rol die telkens door een andere danser wordt aangenomen. Dat is een dynamisch gegeven, een dialoog waarin telkens iemand anders het initiatief neemt om
de anderen te helpen.
MEREL Dat is het idee van Alain Platel, dat deze dans van en voor iedereen moet zijn. Dat was
ook één van de richtlijnen, om bewegingen te maken waarvan je denkt dat iedereen ze
kan volgen.
LISI Daarnaast is ook de inbreng van de coaches belangrijk voor het verloop van de danssessies.

De grote diversiteit onder de organisaties brengt ook heel wat verschillende benaderingen van de muziek van Stravinsky
met zich mee?

LISI Hoewel de richtlijnen voor iedere groep dezelfde zijn, zien we toch ver schillende
benaderingen. Zdravets bijvoorbeeld danst Bulgaarse folklore. Eerst waren zij wat terughoudend over het muziekstuk van Stravinsky, dat een complexere, zwaardere structuur kent dan de vrolijke, oplevende muziek die ze gewoon zijn. Echter, de originele opvoering van de Ballets Russes bevatte Russische folkloreelementen. Daarin vonden ze een stimulans om
de confrontatie tussen Stravinsky’s muziek en hun eigen danstraditie aan te gaan, wat bloeit
tot iets heel moois.
MEREL TALK heeft dan weer meer ervaring in hedendaagse dans. Ondanks de complexiteit van de compositie, nodigt de muziek uit om jezelf uit te drukken. We trachten te werken via improvisatie om tot een geheel te komen en
een groep te worden. Er zijn momenten waarbij we tot vastgelegd materiaal komen, maar de uitdaging zit erin om de balans te vinden en daarbij de spanning van een improvisatie te behouden.
LISI Daarnaast heb je ook nog dansers met een hiphopachtergrond en mensen met een beperking van Platform-K. Maya Sapera Dance Company heeft Indische dansinvloeden met een eerder narratieve benadering. De groep die Villa
Voortman (een laagdrempelig ontmoetingshuis, dat volgens de principes van de sociale
psychiatrie werkt, nvdr.) voortbrengt, zal dan weer eerder dichter bij de muziek zelf blijven. Kortom, een heel diverse groep. 

Deze grote verscheidenheid onder de dansers: jong en oud, ervaren en onervaren dansers … is niet nieuw. Alain Platel bood eerder al een podium aan mensen met verschillende disciplines en achtergronden.
LISI Inderdaad, dit project valt ook onder het motto van les ballets C de la B: ‘deze dans is van de wereld en de wereld is van iedereen’. Dansen kan en is voor iedereen. De dansers van KASK willen bijvoorbeeld hun familie uitnodigen om deel te nemen.
MEREL Ook bij TALK is het niet zo homogeen. Zo zijn er dansers die afgestudeerd zijn aan een dansschool, maar daarnaast zijn er ook mensen die heel graag dansen in hun vrije tijd. Ook sloot een jongen uit Iran bij onze groep aan via de samenwerking met Refu Interim (Refu Interim zoekt vrijwilligerswerk binnen de brede sociale en culturele sector voor mensen
die nieuw in België zijn, nvdr.). Je zou kunnen spreken van een mix van professionelen, semi-professionelen en liefhebbers die zeer intens geëngageerd in dans.
LISI Vandaag is het veld van amateur- en professionele dansers zeer gemengd. Voor sommige dansers van Platform-K bijvoorbeeld zal het hun eerste voorstelling zijn, maar wel meteen in het professionele circuit.
MEREL Dit zien we ook sterk bij Jérôme Bel, en ook Alain Platel is zo begonnen. De definitie van professionele danser wordt geproblematiseerd vandaag: betekent een professionele danser dat je betaald wordt, of een opleiding genoten hebt?
LISI Die discussie is zeer actueel, amateurs kunnen vandaag namelijk het professionele level hebben dat verwacht wordt bij een voorstelling. Het heeft ook te maken met de tendens dat wanneer we naar een voorstelling gaan, we graag onszelf gereflecteerd zien. Het is niet meer enkel gaan kijken naar een mooi gebeuren op scène. Zelfidentificatie is iets wat vandaag
op scène vaak aangeraakt wordt, het gaat verder dan puur een esthetisch gebeuren.

Merel, hoe verloopt het proces bij de groep van TALK?
MEREL Iets wat voor ons enigszins nieuw is, is het aanleren van materiaal aan elkaar op een heel korte tijd. Het is niet hetzelfde als een choreograaf die tot de groep spreekt. Nu hebben we conversaties en discussies over wat werkt en steeds nieuwe voorstellen. Wat heel leuk en productief is. Eerst waren we bang van de muziek, nu ervaren we het tegendeel. We groeien als groep waarbij we de vreugde van het dansen voelen. Het is gek, maar dit muziekstuk brengt je zonder nadenken aan het dansen. Nu moeten we zelfs soms roepen: “Less is more!”. Er is iets in deze muziek dat ervoor zorgt dat hoe meer je het hoort, hoe leuker je het vindt. Zelfs mijn dochter van 3 begint meteen te dansen wanneer ze meekomt naar een repetitie.
En al doende inspireert ze in haar natuurlijkheid en spontaniteit ook de andere dansers. 

Zie je een evolutie in de relatie en de band tussen de dansers onderling?
MEREL Bij TALK komen we elke twee weken op zondag samen. We zijn nog steeds geen vaste groep omdat er nieuwe mensen blijven bij komen. Enerzijds zorgt dit ervoor dat we vaak moeten herhalen, maar het project dwingt je om een groep te worden. Tijdens het samenwerken ontdek je ieders kwaliteiten: de ene is een leider, de andere liever een volger, de ene
begrijpt de muziek heel goed … Dit is eigenlijk het enige wat hier echt nodig is. Niet noodzakelijk de dans kennen, maar wel de groep waarmée je danst. De eerste repetitie blijft de beste, omdat de improvisatie nog zo sterk, puur en zonder ratio is. Nu zien we een evolutie dat we elkaar beter begrijpen en op elkaar
leren inspelen.
LISI Inderdaad, dit is hoe een groep werkt. Je moet veel vertrouwen hebben in elkaar om dingen samen te kunnen verwezenlijken en ervoor te gaan. It’s a believe.

Le Sacre du Printemps in de originele choreografie van de Ballets Russes representeert een offerdans rond een vruchtbaarheidsritueel. Kunnen we in deze lijn het project van Alain Platel zien als een gemeenschapsritueel?
LISI Ja, in de originele choreografie wordt een vrouw geofferd. Met dit project gaan we niet in op dit narratief, maar gebruiken we de muziek voor een viering van het samenzijn. Dat is ons ritueel vandaag.
MEREL Als je denkt aan iets wat we vandaag vaker zouden moeten offeren, is het onze eigen
individualiteit ten dienste van een samenleving in harmonie. 

Lisi, kan je al iets meer vertellen hoe je met Quan alles zal samenvoegen tot één geheel?
LISI In de massachoreografie komen alle groepen samen, maar toch zullen ze onderscheiden blijven. Af en toe zullen ze ook
samenvloeien en hetzelfde ritme volgen of dezelfde stappen uitvoeren.
MEREL In de massachoreografie, waarin de verschillende groepen soms kunnen mengen, zal het onderscheid ook nog zichtbaar zijn via de kledij. Bij TALK dragen we eigenlijk nooit echt kostuums, maar een idee is om ons te unificeren door onszelf bestrooien met talkpoeder.
LISI Het publiek zal rondom het dans gebeuren kunnen zitten, staan en wandelen om vrij alles te kunnen waarnemen. Dit zal, hopelijk, ook verbondenheid creëren in het publiek.

Verenigd in verscheidenheid. Wordt er ook bewust ingespeeld op de formatie van een
cirkel, wat een aanwezige opstelling was in de oorspronkelijke opvoering en vandaag een symbool is voor verbondenheid?
LISI Dit is geen bewuste richtlijn, de dansers kunnen op het ene moment verspreid zijn, dan weer een cirkel…
MEREL Toch neig je er wel sterk naar dit te doen in improvisaties. In het begin bleven we in een soort flock, heel dicht bij elkaar. Ook wanneer we voor de eerste keer met meerdere groepen samen dansten, merkte je dat de ene groep zich rond de andere groep opstelde en dat zo vaak een cirkel gevormd werd. Het is ook een goede manier om elkaar goed te zien en
te volgen. 

Deze choreografie in de publieke ruimte zal voor vele toeschouwers ook een unieke of onverwachte ervaring zijn…
LISI In deze gelegenheid is het ook iets symbolisch. De dans moet op straat komen zodat iedereen het kan zien en het een hoopvol, positief effect uitoefent op de samenleving.
MEREL Het wil alvast zeker niet hetzelfde effect oproepen als de schandaalpremière van de Ballets Russes, waarbij mensen de zaal uitliepen! Geen mass-sacre, maar een soort massa-ritueel. Het mooie aan het project is de mengelmoes van participanten, als representatie van een doorsnede van Gent.
LISI We hopen dat de hele stad er zal zijn en dat iedereen de drang zal voelen om mee te dansen. Het project is een excuus om mensen samen te brengen en te verenigen in harmonie …
MEREL … als een nieuw voorstel voor de samenleving: niet naast elkaar leven maar met elkaar samenleven. 

Dit artikel verscheen in DANST - een driemaandelijkse uitgave van Danspunt.
Tekst: Emma Meerschaert

Sacre du Printemps - Dag van de Dans 2018 from les ballets C de la B on Vimeo.

Dit artikel werd geschreven op 29.03.18

Reageer