Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Wreed schoon.

Ik kende hem wel. Ik kende zijn literaire werken. Ik kende zijn magnum opus. ‘Het verdriet van België’. Ik had het boek zelfs gelezen. Weliswaar na zijn dood. Alsof het plots moest. Andere werken waren mij niet vreemd. ‘Het jaar van de kreeft’. ‘De geruchten’. Ooit zal ik ook deze boeken eens lezen. Maar voorlopig even niet. Ik kende zijn ‘Oostakkerse gedichten’. Ooit had ik in een bevlieging één van zijn novellen gekocht, ‘Het laatste bed’. Gekocht en gelezen. Wat wist ik verder nog van Hugo Claus? Dat hij toneelstukken schreef. En filmscenario’s. Dat hij schilderde. Dat hij nog in Cavaillon heeft gewoond. Dat hij ooit getrouwd was met Sylvia Kristel. Ik wist dat hij gestorven was. Een dood, dat het euthanasiedebat terug aanwakkerde. Dat alles wist ik. Kleine dingen. Dingen, die iedereen weet. Maar het antwoord op de grote Jambers vragen wist ik niet. Wie is de mens ‘Hugo Claus’? Wat doet hij? Waarom doet hij het? Wat drijft hem? Op al die vragen had ik geen antwoorden.

Om al die redenen ging ik gisteren naar ‘De versie Claus’. Een voorstelling van Het Toneelhuis. In samenwerking met Josse De Pauw. Een monoloog, samengesteld op basis van interviews met Hugo Claus. Josse De Pauw vertelt. Hij vertelt non-stop. Tegen een zwijgende interviewer. Tegen een dwerg. Want de interviewer is klein, petieterig. Toch tegenover de grootsheid van de meester.

Josse De Pauw is Hugo Claus niet. Hij kopieert hem niet. Hij gebruikt zijn tics niet. Hij tracht niet zijn stem na te bootsen. Hij verkleedt zich niet. Josse De Pauw gebruikt enkel de woorden van Hugo Claus. Woorden, die hij ooit gesproken heeft. Die hij ooit geschreven heeft.

Op die manier dringen wij binnen bij Hugo Claus. De Pauw vertelt over zijn idolen. Charles Mingus. Frank Sinatra. The Beatles. Want Hugo Claus is een Beatles fan. Beetje jammer. Want ik ben een Rolling Stoner. Maar meningsverschillen mogen er zijn.

Hij vertolkt de meningen van Claus. Over de waarheid. Over de waarde van de leugen. Over de schoonheid van vernietiging. Over de vrouwen. Over Elly. Over Sylvia. Hij vertelt ons het levensverhaal. Zijn geboorte. Zijn jaren op kostschool. Over zijn broers. Zijn moeder en vader. Hij gidst ons doorheen Parijs en Rome. Hij voert ons mee naar Kortrijk. Naar Nukerke. En naar Gent. Hij kijkt neer op Kortrijk. Heeft enig begrip voor Gent. Voor de Gentse nukkigheid. Hij vertelt over het schrijven. Hij laat ons weten waarom hij schrijft. Hij vertelt over het schilderen en hoe schilderen en schrijven zich tegenover elkaar verhouden. Hij vertelt ons over de verschillende rollen, die Claus ‘speelt’. De twijfelende Claus. De verbaasde Claus. De hautaine Claus.

Hij vertelt ons over zijn fascinaties. Zijn fascinatie voor toneel. Voor het acteurschap. Hij vertelt hoe hij gefascineerd was door de discipline van de Duitse soldaat. Het uniform, het gezang, de parades. Maar hoe zijn fascinatie afbrokkelde toen de Duitser in het kamp kwam van de verliezer. Want de verliezer veracht hij. Enkel de winnaar kan hem bekoren. Hij laat ons weten dat hij de balletdanser bewondert. Het dansen. De beweging. De elegantie.

Tijdens de bijna twee uur durende voorstelling krijgen wij een beeld van Hugo Claus. Eén versie krijgen wij. Een waarheid. Want dé waarheid bestaat niet. Althans volgens Claus. Die waarheid verandert. Fluctueert. De waarheid van het ene moment is het andere moment totaal anders. Wij hebben dus één waarheid gehoord. Of is het toch een prachtig bij elkaar gesprokkelde leugen?

Het was boeiend. Het was leerrijk. Het was meeslepend. Het was knap. Goed en sterk theater, dat was het.

Reageren kan op: www.wimbackx.blogspot.com

Bewaar dit item (0)

Hoe de wereld redden?

How to save the world? Met die prangende vraag word ik dagelijks geconfronteerd. Boven het café van de Vooruit hangt die ene levensbelangrijke vraag te wapperen. Vanop een gele, goed in het oog springende vlag.

Een verdomd moeilijke vraag, denk ik telkens weer. Terwijl ik dat denk, hoor ik dat stemmetje van mijn vader. Dat er geen moeilijke vragen zijn. Dat ene zinnetje fluistert mijn vader mij nu weer in. Net zoals vroeger. Als ik vroeger weer maar eens naar huis kwam na een volgens mij te moeilijk examen, was dat de repliek van mijn vader. Er bestaan geen moeilijke vragen. Elke vraag heeft een antwoord. Voor sommige antwoorden moet men wat dieper graven. Moet men afleiden. Moet men doordenken. Maar uiteindelijk heeft elke vraag een antwoord. Als elke vraag kan beantwoord worden, zijn er dus geen moeilijke vragen. Hoe kon ik hierop reageren? Het pleidooi van mijn vader stond als een huis. Wat kon ik hiertegen in brengen? Meestal reageerde ik niet. Schudde ik enkel met het hoofd. Er vast van overtuigd dat het echt wel moeilijke vragen waren. Ik had gelijk. De wereld begreep mij niet.

How to save the world? Misschien heft ook deze vraag een antwoord. Maar dan toch zeker geen voor de hand liggende. Het antwoord op deze vraag kan niet eenvoudig zijn. Dat blijkt als wij eens rondom ons kijken. Irak, Afghanistan, Georgië, Israël, Sri Lanka, Noord-Ierland, Darfour, … Had ik deze vraag op een examen gekregen, ik zou ‘ik weet het niet’ geantwoord hebben. Om vervolgens tegen mijn vader te zeggen dat de vragen te moeilijk waren.
Misschien zijn er wel meerdere antwoorden mogelijk. Ooit zong Paul Simon dat er vijftig manieren zijn om uw geliefde te verlaten. Misschien zijn er wel vijftig antwoorden mogelijk op deze ene vraag. Maar waarom vinden wij niet slechts één antwoord? Eén antwoord zou al een hele stap vooruit zijn. Maar het gaat niet. Het lukt niet. Maar wij moeten blijven hopen. Blijven denken dat het ooit wel goed zal komen. Dat is misschien het antwoord. Hoop kan de wereld redden.

How to save the world? Ik heb het antwoord gevonden. Maar dat zal niet lukken in tien dagen. Want dat is de eigenlijke, volledige vraag. How to save the world in ten days? Dat is onmogelijk te beantwoorden. Dat zal zelfs mijn vader moeten erkennen.

www.wimbackx.blogspot.com

Bewaar dit item (0)