Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Chris Kondek reconstrueert in Hier ist der Apparat Brechts ode aan de techniek: Der Ozeanflug . Brecht schreef dat radiohoorspel een jaar na de vlucht van Lindbergh over de oceaan. Zijn visie op de techniek was bijzonder euforisch. Hij maakt van Lindbergh een surrealistische held, die praat tegen de wind en tijdens zijn vlucht in een bijna hallucinogene trip terechtkomt. Hij kiest ook voor het medium radio, omdat hij een blind vertrouwen heeft in de capaciteiten van de nieuwe technologie. Volgens hem zou het voor politici onmogelijk worden om te liegen wanneer ze plots een microfoon onder hun neus zouden krijgen gedrukt. Of zou de radio een wederzijdse inzet van de spreker en het publiek mogelijk maken, die in het theater nooit haalbaar zou zijn. De eerste opvoering van Der Ozeanflug , in Baaden-Baaden, werd vreemd genoeg niet uitgezonden over de radio, maar geënsceneerd in de theaterzaal, met een fake radioluisteraar.

Chris Kondek pikt nu in op Brechts aanzet, alleen hebben de mogelijkheden van de media zich intussen gevoelig uitgebreid. In het stuk komt zowel de radio aan bod, als een tv-talkshow, een schaduwspel en een virtuele game-omgeving. Het verhaal van Lindbergh die praat tegen de geesten van de slaap, de sneeuw en de dood, blijft de ruggengraat van de performance. Maar onderweg wordt de specificiteit van alle verschillende media uitgetest, wordt gezocht naar de specifieke esthetiek van elke communicatievorm, en wordt McLuhan nog eens uit de kast gehaald, die spreekt over ,,de onmogelijkheid van standpunt in een elektrische wereld’’.

Het bonte allegaartje aan informatie, historisch inzicht en mediaonderzoek, wordt in een flamboyant jasje gegoten. Hier ist der Apparat is een voorstelling die niet om een idee meer of minder verloren zit. Zelf heeft Kondek het op een bepaald moment over de voordelen van Photoshop: met dat programma kan je gewoon lagen over lagen leggen, zonder een vooropgezet plan, in een willekeurige volgorde, om uit te komen bij een verrassend resultaat. Het is ook van toepassing op de voorstelling die op bepaalde momenten een beetje stuurloos is. Het ritme is dan ver te zoeken, de inzet onduidelijk.

Op andere momenten slaagt Kondek er echter wel in om de surrealistische sfeer van Brechts stuk in een veranderde mediaomgeving tot leven te brengen. Op die momenten wordt de technologie de drager van een onvoorspelbare en aanstekelijke verbeeldingskracht. Je ziet de machine, maar je associeert ze niet langer met efficiëntie en doelmatigheid. De machine is een sprookjesmachine geworden, een verhalenmolen van aanzetten en mogelijkheden.

Op de beste momenten is het niet erg dat er in die veelheid geen duidelijk standpunt terug te vinden is. Dan heb je genoeg aan jezelf, net als Lindbergh opgesloten in de kleine container van je beleving, in gesprek met je mediaspoken.

www.standaard.be