Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Jeroen Brouwers – Datumloze dagen (Atlas, 2007)

In Datumloze dagen van Jeroen Brouwers vinden vader en zoon elkaar terug als het te laat is, de zoon is stervende. Een bloedmooie roman in het teken van leven (“De dood bestaat niet. Wat bestaat is: het leven, al is dat minder dan een nevelspatje in de oceanen van de tijd”) en schaamte (“Hoe ouder je wordt, hoe meer schaamte”). Brouwers, het blijft een meester. Hij beschrijft op onnavolgbare wijze de teloorgang van een liefdesrelatie als gevolg van een eenzijdige kinderwens.

Een fragment:

• “Zou het niet beter met ons gaan, zei Mirjam op een avond na de zwijgend genoten Iglo-prak, zeven minuten in de oven en smullen maar! – beter met ons gaan, zei ze, met ons huwelijk, zei ze, als we…
  als we…
  […]
  Als er een kindje zou komen. Als wij een kindje zouden krijgen, zei ze.
  […]
  Toen kwam Venetië.
  Haar vader had financieel een mazzeltje gehad, een winnend lot in de staatsloterij of iets dergelijks, en had Mirjam, zijn oogappeltje, troetelknuffeltje, een aantal bankbiljetten toegestopt. Mirjam regelde een reisje en opeens bevond ik me met haar in Venetië, waar ik zoek raakte in een vervoerende melancholie, die als zich openplooiend fluweel over me heen viel zodra ik de stad voor het eerst met eigen ogen zag en die me in de vijf dagen dat we er waren zou blijven beheersen. Ik verbaasde me over mezelf, over de rust die er in me daalde, een soort dromerige kalmte en verzoendheid.”

• “Het wervelen van de geest gaat over in een soort droom, denk ik, en deze lost op in het niets, dat ik me best wil voorstellen als nergens eindigend licht. Er glijden tranen over zijn gezicht, hij ligt te snikken in zijn slaap, ik wek hem zachtjes, mij hand op zijn hoofd waar veertig jaar geleden zijn fontanellen waren”.

“Datumloze dagen is tegelijk hard, pakkend en warm, het werk van een hofleverancier…” –Humo, 28 okt 2007

Amanda Kluveld – Pijn, een culturele geschiedenis van de pijn (Arbeiderspers, 2007)

In Pijn beschrijft historica Amanda Kluveld hoe het lijden afstoot en aantrekt. Een bron van wanhoop, angst en eenzaamheid voor nogal wat mensen, jazeker. Maar tegelijkertijd doorboren performancekunstenaars hun lichaam op zoek naar de uiterste grenzen van pijnbeleving of kijkt de mens/toeschouwer gefascineerd naar dIe legendarische foto uit 1905 waarop je ene Fou-Chou-Li de vreselijk pijnlijke ‘duizendstukkenstraf’ ziet ondergaat. In deze “culturele geschiedenis van pijn” is Amanda Kluveld academisch-hartstochtelijk op zoek naar het raadsel pijn dat ergens verborgen zit tussen lichaam en geest.

Lichamelijk lijden is een van de meest ingrijpende menselijke ervaringen. Het roept op tot reflectie en vragen naar de zin van het bestaan. Pijn is net als de liefde een bron van angst en leed, wanhoop en eenzaamheid, verlangen en fascinatie, kunst en literatuur. Iedereen weet wat pijn is, maar dat maakt het fenomeen niet minder raadselachtig.

Vandaag ervaren mensen pijn als een belemmering van hun persoonlijke ontwikkeling en zoektocht naar geluk.Tegelijkertijd is juist de gedeelde angst voor en afschuw van pijn voor sommige mensen reden haar te omarmen. Terwijl de meesten van ons bij het geringste pijntje naar pillen grijpen, reiken performancekunstenaars naar de uiterste grenzen van pijnbeleving.

Ruth McKernan – De dood van mijn vader (over medische wetenschap, liefde en verlies) (Balans, 2007)

Als haar vader ziek wordt staat neurowetenschappelijk onderzoekster Ruth McKernan ondanks haar fenomenale medische kennis met lege handen. Haar vader was biochemicus. De taal die zij met hem deelde was de taal van de wetenschap. Maar wetenschap blijkt maar één manier om naar het leven te kijken. Ruth voelt een mengeling van liefde en paniek als haar vaders leven dreigt weg te glippen.
In dit bijzondere boek beschrijft zij het laatste jaar van haar vader, zij verbindt dat persoonlijke verhaal met haar neurologische kennis: hoe werkt het geheugen, wat is bewustzijn, wat doen stamcellen, hoe functioneren bacteriën? Liefde, verdriet en hoop worden afgewisseld met kristalheldere beschrijvingen van de werking van het zo gecompliceerde menselijk lichaam.

Ruth McKernan is een neurowetenschappelijk onderzoekster met internationale naam en faam. Als haar vader, een biochemicus, ziek wordt, kan al haar kennis daar niks aan veranderen. Met De dood van mijn vader beschrijft McKernan haar vaders laatste jaar in een even persoonlijk als aangrijpend relaas dat zij verbindt met haar neurologische kennis

Het resultaat is een even inzichtrijk als aangrijpend boek, waarin Ruth McKernan de anatomie van liefde en verlies op onnavolgbare manier in kaart brengt.