Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Het was bij wijze van spreken vechten om een zeteltje woensdag. De imposante theaterzaal van de Gentse Vooruit was immers tot de nok gevuld. Ondanks de teleurstelling omdat Karel De Gucht niet kwam, werd het een bijzonder boeiend en meestal evenwichtig debat dat door het publiek zeer gesmaakt werd. Dat bleek uit de lange vragenlijst van het publiek aan de sprekers en uit de vele applausuitbarstingen op de meest onverwachte momenten. Diplomaat Tim Van Broeckhoven, ambassadesecretaris met als bevoegdheid Midden-Oosten, verving De Gucht. Ilan Pappé en Mustapha Barghouti kregen de zaal op hun handen met sterke getuigenissen, stellingen, en soms zeer emotionele pleidooien en one-liners, gericht naar Israël en de internationale gemeenschap. Enkele ironische opmerkingen vielen op: Blair werd met Dracula vergeleken en men vroeg zich hardop af of cynisme erger is dan domheid. Het was een initiatief van vzw Vrede, Oxfam Wereldwinkels, Actieplatform Palestina en Gents Actieplatform Palestina (GAPP).

Deze zomer was het veertig jaar geleden dat de zesdaagse oorlog van 1967 uitmondde in de bezetting van de Palestijnse gebieden. In november is het dan weer zestig jaar geleden dat de toenmalige lidstaten van de Verenigde Naties het Britse mandaatgebied Palestina opsplitsten in een Joods en Palestijns deel. Er worden telkens nieuwe vredesinitiatieven aangekondigd, maar de impasse lijkt met de dag groter te worden. Hoe komt dat? Door historische vergissingen? Door de hardnekkige bezettings- en annexatiepolitiek van Israël? Door de onredelijke eisen van de Palestijnen wiens politieke leiders corrupt zijn? Of spelen de internationale en regionale grootmachten hun politieke spelletjes en gooien ze olie op het vuur? In het welkomstwoord duidt Leen Laenens, voorzitter Actieplatform Palestina, voorzitter Oxfam-Wereldwinkels, erop dat je moet beseffen dat er een enorm verschil is tussen logische conclusies die je uit gegevens kan halen, wat de sprekers vanavond zullen doen, en dat wat via propaganda aan de man gebracht wordt.

Mustapha Barghouti was de belangrijkste uitdager van Mahmoud Abbas tijdens de presidentsverkiezingen van 2005. In het voorjaar was hij kortstondig minister van Informatie in de eenheidsregering van Hamas en Fatah. Hij richtte samen met o.a. literatuurwetenschapper Edward Said het Palestijns Nationaal Initiatief op als alternatief voor Fatah en Hamas. Ilan Pappé is één van de zogenaamde nieuwe historici, omdat hij opheldering bracht over de gebeurtenissen bij het ontstaan van de staat Israël. Hij was tot voor kort werkzaam aan de universiteit in Haifa, nu doceert hij aan de universiteit in Exeter (UK). Zijn jongste boek heet de The Ethnic Cleansing of Palestine.” Maar er is volgens de sprekers zeker nog hoop op een oplossing voor het conflict, maar dan moet en er wel fundamentele veranderingen gebeuren. Ludo Abicht leidde het geheel in goede banen onder begeleiding van he sobere solo- snaarwerk van de Soedanese oud-speler Sadeg Shiakh Eldin Gibril. Ludo Abicht is filosoof en professor aan het departement politieke wetenschappen van de Universiteit Antwerpen. Hij is auteur van diverse boeken en artikels over het Israëlisch-Palestijns conflict.

Het debat gaat aanvankelijk over de levensomstandigheden van de Palestijnen. Barghouti verklaart dat de Muur de Palestijnen van elkaar scheidt en niet enkel van de Israëliërs, bovendien is het deel van een proces in de vastlegging van permanente grenzen. De Oslo-akkoorden zijn een voorwendsel om een apartheidsregime daar in stand te houden. Enkele voorbeelden: in het gebied produceert men 936 cubieke meter water, waarvan enkel 137 voor Palestijnen ,onder strikte toelating van bezetter Israël. Kinderen mogen soms naar school, tenminste wanneer de soldaten willen en niet vergeten om de grenspost voor hen te openen. Vroeger konden de kinderen dan over de Muur klimmen , maar sinds die permanent is ,werd die verhoogd waardoor erover klimmen onmogelijk is. Huizen werden door de Muur letterlijk in twee gedeeld, andere huizen staan belachelijk dicht tegen de Muur en werden onbewoonbaar Bovendien worden Palestijnen verplicht om te kopen op Israëlische markten. De conclusie is dat Israël moet accepteren dat de rechten en plichten van beide groepen dezelfde moeten zijn. Is er een einde van het conflict mogelijk en waarom is er nog geen oplossing?

Ilan Pappé begint over een citaat uit het dagboek van een founding father van Israël, de eerste premier van Israël, die door het gebied wandelt: er zijn te veel vreemdelingen (lees arabieren, zegt Pappé), hij wilde ze eerder uitroeien, maar dat is mislukt. Zijn doel : een pure staat , zonder Palestijnen. Het hele vredesproces houdt er geen rekening mee dat die pessimistische visie deel is van het denken over het vredesproces waarmee iedereen al jaren bezig is. Je kan het vergelijken met het zoeken naar een oplossing voor het apartheidsregime in Zuid-Afrika vroeger, zonder dat regime zelf te mogen vermelden om de apartheid op te lossen, aldus Pappé. Hij is zeer overtuigend en krijgt zeer veel applaus wanneer hij zich openlijk afvraagt of de VS en Europa bereid mogen blijven om in de eenentwintigste eeuw een 19de eeuwse kolonie toe te laten. Neen! Men moet de taal wijzigen waarmee men over het conflict spreekt. En Hamas niet boycotten, wel Israël veranderen.

We moeten eerst de taal veranderen, en dan bespreken hoe we de staat veranderen., op een democratische wijze. Hij vergelijkt het met Turkije; Israël schendt de mensenrechten ook, maar daar doet het Westen niet moeilijk over. We should call a spade a spade.

Pappé: de Europese regeringen en de VS-beleidsmakers hanteren een dubbele standaard : er is geen reactie van Europa of de VS op de vele schendingen van de VN- resoluties door Israël, op de vele Palestijnse gevangenen zonder rechten, of op het feit dat Palestijnen geen toegang hebben tot onderwijs. Die schandalige houding is een volledig verkeerd signaal naar de Arabische wereld. Daarom moet de taal, de manier waarover men over het conflict spreekt veranderen. Je moet een koe een koe noemen (call a spade a spade).

Tim Van Broeckhoven wijst op de moeilijke positie die diplomaten hebben.Maar De VN zegt over de situatie van de Palestijnse bevolking hetzelfde als Barghouti daarnet deed. En Karel De Gucht bezocht het gebied en concludeerde dat de levensomstandigheden inderdaad zo schrijnend zijn. België is een klein land en moet daarom via Europa hulp bieden. Burgers moeten basishulp krijgen. Hij benadrukt dat nood- en humanitaire hulp van Europa nooit werd onderbroken, ook al werd dat in het verleden wel gezegd in de persberichtgeving.

Barghouti: er veranderde eigenlijk niet veel toen Hamas in 2005 de verkiezingen won. Hamas won vooral omdat er veel nepotisme was en door andere factoren. Hamas en Fatah vormden een regering van nationale eenheid bestaande uit het niet-extreme deel van Fatah en ook het pragmatische deel van Hamas. Samen vormden ze 69 % van het Palestijnse electoraat. Hamas en Fatah pleegden 2 maanden geen geweld, maar Israël deed dat wel. Het is dus niet de Palestijnse verantwoordelijkheid dat het fout ging in het verleden. Het is voor Israël blijkbaar bovendien nooit goed, zegt Barghouti nog. Willen we een een-staten- oplossing of een twee-staten-oplossing, ze keurden het steeds af.

Van Broeckhoven is het daar mee eens, maar hij zegt ook dat er aan de andere ook veel corruptie is binnen Fatah. Verder geef hij toe dat de Europese Unie honderden miljoenen euro’s spendeerde zonder voldoende aandacht te schenken aan het feit of die gebruikt werden om aan de basisbehoeften van de Palestijnen te voldoen. Mustapha Barghouti richtte samen met o.a. literatuurwetenschapper Edward Said het Palestijns Nationaal Initiatief op als alternatief voor Fatah en Hamas. De Gucht bezocht als eerste buitenlandminister vanuit de EU zijn collega van het Nationaal Initiatief. Daardoor zorgde hij voor een, weliswaar kleine, wijziging in het Europese denken, zegt hij.

Maar de situatie verslechterde onder meer naar aanleiding van een aanslag op een Israëliër, waardoor de gematigden geïsoleerd raakten. Europa en België proberen wel voor een oplossing te zorgen, maar de situatie is zeer moeilijk. België zet zich verder in door de burgers te helpen en door de grensposten zo veel mogelijk open te houden.

Pappé (Ironisch): Ik ben zeer blij met de Europese liefdesbetuigingen! En wat ben ik blij als er Belgische grenswachters aan de checkpoints staan, welkom! Ook ben ik zeer blij dat men Blair naar ons stuurt om ons te helpen. Uitgerekend Blair, die samen met de VS de Arabische wereld heef gechoqueerd door zijn militaire acties. Dracula Blair, noem ik hem daarom. Ik vraag me daarom ook af of het cynisme in deze materie soms erger is dan de domheid … of is het omgekeerd? Het Westen boycot Hamas, maar waarom koopt men eigenlijk nog producten van Israël, dat een nucleaire grootmacht is die kan vergeleken worden met Frankrijk, en die met zware militaire middelen een bevolking onder de knoet houdt? Het Europees Parlement moet eindelijk eens echte actie ondernemen, in plaats van zoveel te discussiëren en te vergaderen!

Barghouti: er moet niet gewoon meer overleg gebeuren, maar de taal moet veranderen, de EU moet zelf een standpunt innemen en niet de VS volgen. Hij is bovendien verbaasd dat enkele Europese regeringen een gezamenlijke oplossing van de 26 andere EU -leden hebben kunnen blokkeren. Een ander probleem: Hamas maakte een denkfout en viel in een val: ze denken dat er een Palestijnse Autoriteit is , maar die is er niet echt doordat de bezetting nog bestaat, zegt Barghouti. De oplossing is daarom moeilijk , maar een stap in de goede richting is om opnieuw naar de Palestijnse bevolking te gaan en die te bevragen.

Op die manier zal de democratie aanvaard worden. Verzet is iedere Palestijnse baby die wordt geboren, ieder ziekenhuis dat gebouwd wordt. Verder bestaan, dat is het verzet. Het ergste is dat het conflict de waardigheid van de Palestijnen aantast.Maar, we willen onze bezetters ook bevrijden van het apartheidssysteem waarin ze leven. Het is onmogelijk dat alle Israëliërs trots zijn op het negentiende- eeuws apartheidssysteem waarin ze leven. Daarom zijn ook zij niet vrij. We moeten constructief denken, en willen hen ook bevrijden.

Dit artikel mét foto’s op INDYMEDIA.