Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Herinnert u zich 3 november 1997 nog, D-day voor het Mobiliteitsplan?

Sas van Rouveroij: Als de dag van gisteren (lacht). Ik had er lang naar uitgekeken. Vanaf januari 1995 zijn we begonnen aan een mobiliteitsbeleid voor de binnenstad. Ik was toen al zes jaar schepen van Financiën geweest en wist dat, als je niet onmiddellijk begon, je je moest reppen om klaar te komen voor het einde van de legislatuur. Mobiliteit vergt bovendien veel inspraak en overleg. We hebben er tot 3november elke dag aan gewerkt.

Voor die dag werd chaos verwacht?

Ja en die is er nooit gekomen. Heel wat politiemensen waren opgetrommeld. Het personeel van de Wegendienst moest in één nacht honderden verkeersborden weghalen en vervangen. Een gigantische prestatie. Met kabinetsleden en mensen van de Mobiliteitsdienst hebben we die dag met de fiets het voetgangersgebied doorkruist. We wilden nagaan of er veel files waren en hoe ze zich vormden. Drie dagen na elkaar ben ik enkele uren met een helikopter over Gent gevlogen om te zien of alles goed was. Het systeem werkte en dat gaf grote voldoening.

Wanneer zijn die ideeën voor een Mobiliteitsplan gerijpt?

Ik had het ontwerp in augustus 1993 op papier gezet ter voorbereiding van het verkiezingscongres van de VLD. In 1994 trok ik voor de eerste keer de lijst van de VLD. Ik heb altijd wel iets gehad met auto’s, fietsen, voetgangers, trams en bussen. Als kind speelde ik graag met autootjes en verkeerslichten. Dat plan werd door de VLD goedgekeurd en werd voor 90 procent uitgevoerd.

Het beleid vertrok van vier fundamenten. Geen doorgaand verkeer meer in de kern, behoudens in de Vlaanderenstraat en de Volderstraat. Twee, een parkeerroute omsluit de kern. Een derde punt was vlot en dichtbij parkeren. De regel was 400 meter. Ruimte voor fietsers, voetgangers en openbaar vervoer, was een vierde punt.

En het werkt. We moeten nog enkele pleinen aanpakken, maar iedereen is tevreden.

VLD en SP.A zaten over bepaalde onderdelen niet op dezelfde golflengte?

In 1994 won de VLD de verkiezingen, groeide met twee zetels en werd even groot als de SP.A, die 136 stemmen meer haalde. Ons Mobiliteitsplan werd bijna volledig in het bestuursakkoord opgenomen, op de Vlaanderenstraat na. De SP.A wilde die dicht, wij wilden ze open. De stad had Europese subsidies gekregen voor de aanleg van het Zuidplein, maar moest de Vlaanderenstraat autoluw maken als tegenprestatie. De SP.A weigerde die open te houden. Ons standpunt was dat Europa wellicht niet zou terugvorderen, maar ook dat de Vlaanderenstraat de natuurlijke weg is die elke automobilist die de stad nadert wil volgen.

Als ik iets heb geleerd is het wel dat je mobiliteit logisch moet houden. Mobiliteit is er voor iedereen, voor een klein kind en een 100-jarige, een geletterde en een ongeletterde. Ik moest toen al dat verkeer terugleiden via een onlogische lus. Ik heb toen moeten afrekenen met een stevige bewonersgroep. Meer gas voor Sas, was een van hun slogans. In 2000 hebben we dat kunnen bijsturen.

Op dat Mobiliteitsplan is hard gestudeerd en er ging een lange voorbereiding aan vooraf?

Mobiliteit doe je in de allereerste plaats met gezond verstand. Al heb ik het plan ook laten doorberekenen. Dat heeft tijd gevergd en aanleiding gegeven tot verfijningen. Maar het is de inspraak die het meeste tijd heeft gekost. Om het uitvoeringsklaar te maken, hebben we natuurlijk wel eens nachten moeten doorwerken. In 1996 was het klaar. In december van dat jaar heeft de gemeenteraad het goedgekeurd.

Na de goedkeuring in december 1996 hadden we nog elf maanden om het technisch mogelijk te maken. Voor elk verkeersbord moest er een aanvullend politiereglement komen; 150 aanvullende reglementen zijn gestemd. Intussen waren we al halfweg van de legislatuur. In 1996 heb ik zeventien hoorzittingen gehouden, algemene en gericht op diverse bevolkingsgroepen. Zelfs op een zondag, om de kritiek te vermijden van we kunnen niet komen in de week.

Daar deden zich soms heftige taferelen voor?

Een hoorzitting in het Internationaal Congrescentrum liep helemaal in de soep. We werkten met een stemsysteem. Met zo’n systeem kun je veel gepalaver vermijden. Maar de inleiding gebeurde door een Hollander. Een ongelukkige keuze. Na vijf minuten was er al protest. Het is chaotisch geëindigd.

Ik ben ook door een handelaar bedreigd. Hij dreigde op mijn gezicht te slaan. Hij maakte de beweging, maar heeft het niet gedaan. Vandaag snap ik niet dat ik zulke dingen heb overleefd. Er waren enkele middenstanders die heftig verzet pleegden. Ik begreep dat ze bang waren dat hun kassa niet meer zou rinkelen. Uiteindelijk zijn twee tot drie faillissementen te wijten aan het Mobiliteitsplan. Er zijn ook zaken verdwenen, zoals de stomerij in de Sint-Niklaasstraat.

U kreeg zelfs doodsbedreigingen, niet min toch?

In 1997, 1998 was er heel veel weerstand. Zowel burgemeester Frank Beke, als ik kregen doodsbedreigingen. Als je wordt bedreigd weet je meestal dat het niet zal gebeuren. Het was niet aangenaam, omdat je weet dat er gekken rondlopen, maar je leert er mee leven. Uit het strafrechtelijk onderzoek is gebleken dat de omzet van die man was gestegen in plaats van gedaald. Tja.

Sommige middenstanders steunden me echt, zoals de mensen van Coeur d’Artichaut, juwelier Van Bignoot en wijnhandel Van den Bussche. Die laatste was eerst een tegenstander, maar een tegenstander die goede argumenten had. Achteraf heeft hij toegegeven dat hij zich had vergist.

Kijk nu maar eens, de stad floreert als nooit tevoren. Wij hebben het plan na zes maanden ook al bijgestuurd. We hebben toen de uitvoering tot in het kleinste detail geanalyseerd.

U moest in 2000 een van uw notoire tegenstanders, deken van de Veldstraat Edmond Cocquyt, op uw VLD-lijst dulden?

Mijn partij heeft hem opgevrijd om een electoraal lek te dichten. Daardoor hebben we aan geloofwaardigheid verloren en gaven we een dubbel signaal: Cocquyt gaf toe dat Sas van Rouveroij gelijk had, maar anderzijds gaf ik eigenlijk toe dat Cocquyt de aandacht heeft gevestigd op problemen die er waren. Het was tweeslachtig. Ik ben niet tweeslachtig, ik heb altijd scherp mijn lijn aangehouden. Maar Cocquyt is ook tot de milde soort gaan behoren, omdat ook hij wel inziet dat hij ongelijk had.

Maar het Mobiliteitsplan speelde tegen u in de verkiezingen van 2000?

Hadden we het plan vroeger ingevoerd, dan had ik in 2000 een beter resultaat gehaald. Toen zag ik mijn tweede kans voorbijgaan. Ik ben blij dat mijn opvolger Karin Temmerman op een zeer correcte manier voortbouwt op die erfenis. Zij vindt trouwens zelf dat ze een mooie erfenis heeft gekregen.

Heeft het verloren referendum over de Belfortparking u ook geen electorale schade toegebracht. Dat was een van de sluitstukken van uw Mobiliteitsplan?

Het ontbreken van die Belfortparking is een gat in het plan. Het blijft een foute beslissing. Als liberale politicus zeg ik ja tegen een referendum en maak ik het ook bindend. Ik was consequent, maar ook masochistisch. Nu zijn er te weinig parkeerplaatsen, in de eerste plaats voor bewoners. Alleen bewoners zonder auto of bewoners met veel geld komen naar de binnenstad wonen. Bezoekers kunnen parkeren, bewoners niet. Dat is erg voor de leefbaarheid van de binnenstad. Ik hoop dat we bijkomend geld vrijmaken voor een kosteloze parking in de binnenstad.

Ik heb dat referendum ruiterlijk opgevangen, maar het heeft me gekwetst als mens. Een van de argumenten van de tegenstanders was dat ik geen respect zou hebben gehad voor de monumenten. Als er iemand in deze stad de monumenten heeft geëtaleerd ben ik het toch? Ik heb dat tapijt schoongeveegd en teruggegeven aan de monumenten en de mensen. Het was technisch perfect mogelijk daar een ondergrondse parking te bouwen. Ik was toch niet zo dom dat ik het risico zou willen lopen dat het Belfort zou kantelen. Dat heeft me vreselijk geïrriteerd.

Is Gent voor mobiliteit nog steeds zijn tijd ver vooruit?

Anderen zeggen dat. Ik betwist dat niet. Het plan werkt nog altijd en zeer goed. De vraag is ook: liepen we niet achter. Mijn herkomst zal spelen. Mijn zuster woont in Berlijn, mijn vader woonde in Oostenrijk, ik heb veel familie in Nederland. Sinds de jaren zestig en zeventig ben ik al geconfronteerd met autoluwe binnensteden. In Duitsland zijn alle middeleeuwse kernen van de historische Duitse steden al lang autovrij gemaakt. Het parkeergeleidingssysteem heb ik in de Duitse stad Bochum ontdekt.

Vlaanderen in het algemeen liep achter, maar Gent loopt in Vlaanderen nu ver vooruit. Gent is de trendsetter voor mobiliteit. In 1997 was er geen enkele stad in Vlaanderen met een parkeergeleidingssysteem. Nu zie je zelfs P-routes in kleine dorpen. Daarna zijn Antwerpen en Brugge gevolgd. Met de invoering van een verkeersgeleidingssysteem zullen we onze voorsprong blijven behouden.

Ondanks alles was het een mooie tijd?

Beslist. Politiek voor mij de boeiendste periode. Ik had toen ook de illusie dat ik die kloof van 136 stemmen met de SP.A wel zou kunnen wegwerken. Tot 1994 had ik zes jaar op mijn bureau gezeten. Ik ben nogal huiselijk, maar als schepen van Mobiliteit moest ik wel buitenkomen. Ik dacht dat het zou lukken. Dat geloof stuwde me vooruit.