Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Kent u deze al? George W. Bush en Tony Blair zijn aanwezig op een diner in het Witte Huis. Een van de belangrijkere gasten komt naar hen toe en vraagt waar het geanimeerde gesprek over gaat. “We zijn Wereldoorlog III aan het plannen”, antwoordt Bush. De gast is onder de indruk: “Wow, en waaruit bestaan die plannen?” “We gaan veertien miljoen moslims en één tandarts vermoorden”, aldus Bush. De gast kijkt verbaasd. “Eén tandarts? Waarom willen jullie een tandarts vermoorden?” Blair klopt Bush op de schouder en zegt: “Zie je wel? Wat heb ik gezegd? Niemand vraagt naar die moslims…”
Het is een van de talrijke grapjes die dagelijks opduiken in onze mailbox en vervolgens gretig in huis circuleren. De populairste invalshoeken zijn zo onderhand wel bekend: Blair als het kwispelende schoothondje van Bush; Bush als de cowboy met meer branie dan brains; de Amerikaanse troepen op weg naar Bagdad als een leger leeghoofden, sponsored by Hollywood. Oorlogsdreiging als inspiratie voor humor: de bron lijkt onuitputtelijk. Maar intussen draait de échte mallemolen natuurlijk verder, waarbij als individu je al snel het gevoel bekruipt dat de O van Oorlog onvermijdelijk andere O’s meebrengt: die van Onmacht of, in mindere mate – maar toch, Onmondigheid. Als de Verenigde Staten van Amerika – lees: de regering-Bush – beslissen dat ze Irak maar beter kunnen aanvallen om het aantal toekomstige terroristische aanslagen zoveel mogelijk uit te dunnen, welk verhaal stel je daar tegenover? Mocht de inzet van dit offensief niet zo gruwelijk zijn, dan zou je geneigd zijn het een fascinerend schouwspel te noemen: hoe de internationale politieke garde zich op het schaakbord van diplomatische en, vooral, economische belangen in allerlei bochten wringt om geloofwaardig te blijven, met voorstanders, tegenstanders en de eeuwige twijfelaars. En die oorlog komt er, hoe dan ook, ondanks het protest van miljoenen mensen.
Ziedaar de onmacht. Quod erat demonstrandum. Over naar de kleinere, dagelijkse realiteit dan maar. Of gaan we toch iets doen met onze irritatie, met onze frustratie als toeschouwer? Met het gevoel dat, onder alle beschaafde politieke lagen, ook een kleinheid spreekt uit de oorlogsretoriek, een mentaliteit die doet denken aan de vechtjassen op de speelplaats? In het denken daarover kwam er weer een O opzetten: de O van Onzin dit keer. En dus…
Op donderdag 13 maart organiseren we in Vooruit een manifestatie. Een ‘Nacht tegen de Oorlog’ die al snel Oorlog is geen Kunst ging heten. We hebben daarvoor een uitnodiging rondgestuurd aan muzikanten, theatermakers, dansers, performers, beeldkunstenaars, schrijvers, wetenschappers, studenten, activisten… Aan zoveel mogelijk mensen kortom. Omdat we denken dat een oorlog onzinnig is, en we dat moeten durven te zeggen. Omdat de gêne binnen de kunstensector van de voorbije jaren – om niet al te politiek uit de hoek te komen en vooral kunst te organiseren – maar zó ver reikt als antwoord op de actualiteit, en in deze dus niet ver genoeg. Omdat verdraagzaamheid uiteindelijk soms leidt tot verwarring.
De respons op onze uitnodiging was en is groot. Uit intellectuele en artistieke hoek: het regent nog elke dag e-mailtjes met enthousiaste voorstellen. Na drie dagen telden we al meer dan vijftig lezingen en projecten, gaande van een video-installatie, een lezing, een theatermonoloog en een concert tot een nagespeelde speech van Bill Clinton en een karaoke op een nummer van The Doors: ‘People Are Strange’. Het bevestigt nog eens het feit dat kunstenaars natuurlijk niet vies zijn van de actualiteit, wel integendeel, en dat het in de praktijk misschien vooral aan openingen ontbreekt om die betrokkenheid op een directe, ondubbelzinnige manier te tonen. Daar willen we, ook na 13 maart, graag van uitgaan.
De Morgen vroeg aan de ploeg van de Gentse Vooruit tekst en uitleg bij hun ‘Nacht tegen de oorlog’. ‘Oorlog is geen kunst’ vindt op 13 maart plaats tussen 17 en 3 uur.