Wandelen door andere tijd en ander brein
De schrijfster Saskia De Coster met bril en helm in de virtuele realiteit. Zij schreef de tekst voor “U-razende stilstand’’.
Met een overzichtstentoonstelling en de privé-performance “U-razende stilstand’’ geeft Crew in De Warande inzage in zijn verovering van de virtuele wereld.
‘De technologie is ondertussen zo verfijnd dat we een proefpersoon perfect in een andere tijd kunnen zetten’’, zegt Eric Joris (51), in een vorig leven striptekenaar, maar ondertussen gevorderd cyberartiest. ,,Of we kunnen iemand in een toestand brengen zodat hij de dingen via een ander brein lijkt te ervaren.’‘
Joris en Crew zaten gisteren nog in een academische tafelronde over het wezen van de tragedie. Voor een internationaal gezelschap gaven ze een demonstratie met een cocktail van waar ze nu staan. Crew situeert zich op het snijvlak van fantasie, kunst en technologie. In het team zitten zowel artiesten als wetenschappers.
Het is niet alleen de technologie waaraan stelselmatig verdergesleuteld wordt. Elk project van Crew levert stof op om verder uit te puren. Is er een punt waarop men faalt, dan wordt dat de focus van de volgende productie. Om dat traject overzichtelijk in beeld te brengen, is er nu de overzichtstentoonstelling Het bekabelde lichaam in cultuurcentrum De Warande. Ze is opgevat als een laboratorium.
Mens als cyborg
Uit begin jaren 1990 staan de Kubieke kabinetten opgesteld, kleine kubusjes van een paar centimeter groot, waarbinnen een reeks kunstenaars een mini-installatie maakte. Daarbij bijdragen van Hugo Mariën, Wilfried Pas en Marcel Van Maele, maar ook van de surrealist Marcel Mariën, kort voor zijn overlijden. Ze waren daartoe aangezocht door Joris, die op dat moment nog volop in het stripwezen en de beeldende kunst zat.
Toen in 1995 de eerste power-pc van Macintosh uitkwam, was voor Joris het grote spelen aangebroken. ,,Je kon tekenen op een tablet. Als je dat uitvergrootte, kreeg je meteen een enorme geste. Het was evident om er meteen het podium mee op te gaan.’’ Hij vertaalde de structuur van een computergame naar de zaal. De tentoonstelling laat zien dat het eerste project, Kaufhaus inferno , nog in een overgangszone zat. Joris maakte nog metersbrede panoramische tekeningen die tot in detail uitgewerkt waren.
Sedertdien is de technologie het hoe langer hoe meer gaan overnemen. Bijgestaan door een batterij wetenschappers ontwikkelde hij de eerste cave op pc. Het werd het model voor een anatomisch theater, waarbij de verlamde Paul Antipoff met zijn kin de knoppen bediende. In Philoctetes werden de nieuwe media het verlengstuk van het menselijk lichaam.
In de vorige productie Crash (2004) eindigde de mens als cyborg op de dissectietafel. Ze projecteerde stukken tekst tussen de beelden. Joris: ,,Om tekst te lezen, spreek je een deel van de hersenen aan die je uit de virtuele onderdompeling haalt. We zijn er achtergekomen dat hoe meer je live doet, hoe sterker het werkt. Het mag dus niet te veel op een film gaan lijken. Ons doel was om er deze keer meer interactie in te steken. De deelnemer wordt dus niet meer passief tegen een opklapbaar bed gezet, maar stapt deze keer zelf rond.’‘
Onbewuste stress
In het verleden gebeurde het wel eens dat de proefpersonen flauwvielen. Ook dat is deze keer, bij U-razende stilstand , onder controle. ,,Vaak kwamen mensen met een onbewust soort stress in de virtuele ervaring terecht. Als we hen hun zintuiglijke ervaringen ontnemen, doen we dat nu geleidelijk aan en zachtjes. Elke beweging die virtueel is, wordt ook fysiek uitgevoerd en opgenomen. Die twee ervaringen proberen we door elkaar te mixen en dat krijgen we steeds beter onder de knie. Ondertussen zijn er weer sterkere processoren die de kwaliteit verhogen. De vorige keren was het blikveld beperkt tot 180 graden. Nu kun je over de volledige 360 graden rondkijken. Omdat je zelf kunt rondlopen, is de betrokkenheid bij het gebeuren groter.’‘
Het publiek van Crew kan niet klagen over een gebrek aan aandacht. Bij de recentste projecten kreeg het telkens een privé-behandeling. ,,Die een-op-een situatie willen we verlaten. Nu hebben we ze nog nodig om te zien hoever je met iemand kunt gaan. Ook de onderdompeling is op zich geen doel. Als iemand dingen doet of denkt die hij anders niet zou doen, wordt het interessant. Dat doet zich voor omdat je geen tijd hebt om je even opzij te zetten en te reflecteren. Je bent deel van iets anders. Daarom is dit een amorele ruimte. Het verblijf binnen deze virtuele ruimte is een code waarbinnen je iemand anders mag zijn of elders mag zijn.’‘
Volgend voorjaar werkt Crew tijdens een residentie in de Vooruit een nieuwe stap uit in zijn traject. Geïnspireerd op de Oedipusmythe probeert het dan na te gaan hoe het mensen kan ‘verkabelen’, wireless of met draad met elkaar verbinden.
,,We blijven ons nog baseren op het menselijk stel zintuigen. Maar niets zegt dat dat zo hoeft te blijven. In de toekomst is het mogelijk om zenuwbanen met zintuigen te verbinden. Dan zouden we erin kunnen slagen een zoute smaak op uw lippen te laten proeven.’‘
Alle rechten voorbehouden
Gelieve aan te melden of te registreren om commentaar toe te voegen.
Lid worden is gratis en duurt slechts enkele minuten. Als lid kan je: