Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Matthieu Van Steenkiste, hoofdredacteur Goddeau.com: Thersites, een vereniging van Vlaamse podiumcritici en het cultuurwebzine UrbanMag organiseren maandag in de Gentse Vooruit een debat over internetkritiek. Hamvraag is waar de explosie van cultuurkritieksites toe zal leiden: verdrinken ze in hun eigen enthousiasme of moet de papieren pers zich dringend zorgen maken?

Dat er rekening moet worden gehouden met websites als Goddeau, CuttingEdge of KindaMuzik, samen goed voor enkele honderdduizenden bezoekers per maand, mag duidelijk zijn. ‘In hun niche zijn ze voor ons even belangrijk als De Morgen’, aldus Jeroen Delodder van EMI Music.

CuttingEdge.be, Goddeau.com, Theatermaggezien.be, Kwadratuur.be, Soundslike.be, UrbanMag.be, Kindamuzik.net: het lijstje Vlaamse kunstkritiekwebzines dat de laatste jaren het digitale levenslicht zag, wordt stilaan uitgebreid. De een is een uit de hand gelopen hobbyproject van een radiopresentator (CuttingEdge), de ander het resultaat van een groepje studenten met journalistieke ambities (Goddeau), nog een ander het ei van een theatermonument, Roger Arteel, dat hij op zijn 72ste nog altijd kwijt wil (Theatermaggezien). Kortom, wie zijn ding niet kon doen bij traditionele media, is het op het internet gaan zoeken. En allemaal zochten en vonden ze hun niche, waar de gedrukte pers minder plaats of aandacht meer voor had. Van indie-cd’s uit de betere platenzaak tot langere theaterrecensies of architectuur.

Door zich te professionaliseren en specialiseren zijn ze erin geslaagd de valkuil van het world wide web, verzwelgen in de digitale chaos, te vermijden. Een website als Goddeau, die zich veelal focust op recensies en interviews van indiegroepen, telt veertig vrijwilligers, voornamelijk studenten, aspirant-journalisten en hobbyschrijvers. Het ruimere cultuurwebzine CuttingEdge, opgericht door StuBru-presentator Kevin Major, kan zelfs op een pool van zeventig schrijvers, updaters, fotografen en eindredacteurs rekenen. De kwaliteit van de stukken mag dan al eens verschillen – niemand wordt er tenslotte voor betaald – hun lezersaantallen blijven constant groeien. 120.000 unieke bezoekers per maand voor Goddeau, 2.000 tot 3.500 per dag voor CuttingEdge, en ook websites als Soundslike.be en KindaMuzik gaan vlot over de 100.000 per maand. Aantallen die blijven stijgen: zo zag Goddeau zijn bezoekers het afgelopen jaar verdrievoudigen. Al blijft het natuurlijk de vraag hoeveel daarvan de recensies ook daadwerkelijk lezen, en niet oppervlakkig bekijken.
De gemiddelde krantensite mag dan goed zijn voor 60.000 bezoekers per dag, de cijfers die de webzines kunnen voorleggen, gaan niet onopgemerkt voorbij. “De paar duizenden mensen die onze site iedere dag bezoeken, zijn in vergelijking met de gevestigde media misschien peanuts, maar zeker voor kleinere platenfirma’s zijn zij net het juiste publiek. De recensies die wij schrijven worden gelezen door harde muziekliefhebbers die actief naar cd’s op zoek gaan, anders zouden ze niet op onze site terechtkomen”, zegt Matthieu Van Steenkiste, hoofdredacteur van Goddeau. Vergelijk het met de televisiewereld, waar een kleine zender als Vitaya met zijn selecte doelgroep voor reclamebureaus interessanter kan zijn dan VTM, hoe groot het verschil in kijkcijfers dan ook mag zijn.

Ook de major labels hebben dat begrepen. “De webzines mogen dan niet de uitstraling hebben van De Morgen, in hun niche zijn ze voor ons even belangrijk”, zegt Jeroen Delodder van EMI Music. Of zoals het bij Warner klinkt: “Je kunt ze niet meer over het hoofd zien als het gaat over de zogenaamde kwalitatieve muziek.”

In de theaterwereld gaan gelijkaardige stemmen op. “We willen aanwezig zijn op het internet”, zegt Yasmina Boudia van Toneelhuis. “Als iemand een voorstelling van ons ingeeft in Google, speelt het uiteraard in ons voordeel als er ook enkele recensies verschijnen. Ik behandel een site als UrbanMag, ook al trekken ze maar een zesduizendtal bezoekers per maand, net zoals om het even welke andere krant.” De samenwerking gaat zelfs verder dan wat gratis voorstellingen of een interview met een acteur. Toneelhuis nam vorig jaar een ploeg van UrbanMag mee naar het theaterfestival van Avignon, zodat die niet zelf voor hun treintickets moesten betalen.

Precies daar knelt het schoentje: de websites hebben amper eigen inkomsten en structurele subsidies voor websites bestaan niet. “In Avignon moesten we uit geldgebrek op een camping verblijven, en hadden we met tenten een redactielokaal gemaakt”, zegt Charlotte Vandevyver van UrbanMag. “Heel tof, maar niet voor herhaling vatbaar, zolang we niet meer middelen hebben. Het was vechten voor een plaatsje om in de voorstellingen te geraken. En we offerden ook allemaal een stukje van onze vakantie op, natuurlijk. Dat kun je niet blijven doen.” Het risico is dan ook dat samen met het enthousiasme van enkele redacteurs ook de site verdwijnt.

Een echte professionalisering, waarbij de sites meer dan break-even draaien en met betaalde hoofdredacteurs of schrijvers kunnen werken, lijkt voor de meeste webzines dan ook verre toekomst. “Dit is een vzw, geen bedrijf dat moet opbrengen”, zegt Kevin Major van CuttingEdge. “We willen in de eerste plaats zoveel mogelijk mensen bereiken.”

Enkel voor Christophe Elskens van Soundslike, een muziekwebzine met als doel “onbekende bands bekend maken”, is het meer dan een uit de hand gelopen hobby. “Ik heb mijn job opgegeven om deze website te kunnen maken”, zegt hij. “Soundslike is een onderneming waarin ik nu investeer en die op termijn zou moeten renderen. Er zit een businessplan achter.” Dat dat geen onmogelijke droom is, bewijst een buitenlandse muziekkritieksite als PitchforkMedia, waarvoor platenmaatschappijen in het rijtje staan om een banners op de site te huren en waarvan de recensies op dezelfde hoogte staan als magazines als Uncut of Q. “We hopen voor Vlaanderen ook zo’n standaard te worden”, aldus Elskens.

Het gratis debat Internetkritiek: verrijking of vervlakking?, maandag om 20 uur, Balzaal, Vooruit, Gent, www.vooruit.be.

REACTIE

Kevin Major, hoofdredacteur Cutting Edge en Matthieu Van Steenkiste, hoofdredacteur Goddeau reageerden op dit artikel. De vermelde bezoekerscijfers van hun webplatform zijn geen goede indicatie: visits werden verward met bezoekers, het maandelijkse volume van het ene platform staat naast het dagelijkse volume van het andere…

Om een beeld te geven op de correcte verhoudingen tussen alvast Goddeau en Cutting Edge (van de andere sites zijn de cijfers niet raadpleegbaar), geven ze de dagelijkse unieke bezoekers mee. In de voorbije periode schommelden die cijfers bij Goddeau tussen de 1321 en 1925 unieke per dag; in een recente week bij Cutting Edge tussen de 2104 en 2409 unieke bezoekers.