Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Berlin trekt voor zijn derde Holoceen-filmproject naar een spookstad

Ooit was Bonanza een bruisend mijnstadje in Colorado met saloons en hoertjes. Nu wonen er nog slechts zeven mensen, maar de twisten zijn gebleven. Het driekoppige collectief Berlin draaide er een filmportret over.

De kleinste nog bewoonde stad van de staat, zo afficheert Bonanza zich vandaag. In de jaren na 1881 was dat anders. Toen maakte de ontdekking van goud en zilver er voor gelukzoekers de boom town van Saguache County van en bruine foto’s uit die tijd lijken zo gepikt uit Lucky Luke. Vrijbuiterplek Bonanza had zelfs zijn eigen krant en baseballteam. Maar na de sluiting van de laatste mijnen rond 1930 kelderde het inwonersaantal en sindsdien staat van die roemrijke historie nu alles leeg.

Op vijf huizen en wat summer cottages na, dan toch. “Zelf willen de resterende mensen niet spreken van een spookstad, ook al geven ze toe dat je een beetje ‘ongewoon’ moet zijn om er nog te blijven”, zegt Yves Degryse van Berlin. “Het voelt zo eenzaam aan tussen al die verlaten schachten en cabines met hun verroeste bedden. ‘Maar zeg mij waar het paradijs ligt en ik ga erheen’, repliceerde één bewoner. Volgens hem heb je overal dezelfde problemen en zijn ze in Bonanza alleen wat meer geconcentreerd.”

Degryse en zijn kompanen Bart Baele en Caroline Rochlitz kregen lucht van deze micropool via filmmonteur Nico Leunen, die er op reis in Colorado ooit een week verbleef. Zijn vondst paste mooi in de lijn van Jeruzalem en Eskimostad Iqualuit, de vorige steden waarover Berlin voor zijn Holoceen-cyclus al filmische voorstellingen maakte. Degryse: “Na Iqualuit, dat volledig afgesloten lag van de buitenwereld, wilden we nog kleiner gaan. Hoe verhouden mensen zich op zo’n postzegel? Volgend jaar breken we dat weer open, met Moskou.”

Het drietal trok met de camera naar Bonanza om Leunens tip te verzilveren, maar vond er goud. Momenteel loopt er in het gehucht een rechtszaak die het net op zijn honderdvijfentwintigste verjaardag wel eens van de kaart kan vegen. De oudste bewoners Ed en Gail spanden de zaak aan tegen het stadsbestuur, waar vooral niet-inwonende grondeigenaars in zetelen. “De rechter heeft zijn verdict al klaar, maar stelt het uit tot na de feestdagen”, zegt Degryse. “Als het negatief uitvalt, wordt Bonanza een bos. Maar ook in het andere geval zullen we onze film na de première moeten bijwerken.”

Bovendien bleek vreemd genoeg dat de zeven inwoners op hun vierkante kilometer totaal naast elkaar leven. Degryse: “Ze hebben diepgewortelde conflicten waar wij slechts het topje van zagen. Zo is weduwe Mary na een klacht van twee andere inwoonsters ooit in de nor beland voor openbare zedenschennis en wordt ze nu aanzien als een heks. Maar zij heeft die buurvrouwen zelfs nog nooit ontmoet. Iedereen verzuchtte dat ze eigenlijk eens allemaal rond de tafel zouden moeten gaan zitten, maar ze zijn te trots. Ons gaven al die roddels dan weer het voordeel dat iedereen wilde getuigen, voor de anderen dat voor hen zou doen”, lacht Degryse.
Op scène projecteert Berlin de verhalen uit de vijf huizen van Bonanza op evenveel schermen, onder een grote maquette van de stad. Net als in Jerusalem primeert de documentaire, maar de nagebouwde stad zal daar niet doods bij blijven, belooft Degryse. “Samen moeten al die lagen het beeld geven van een gemeenschap die ook hier herkenbaar is. Het gaat om gecompliceerde non-verhalen waarin waarheid en leugen amper te onderscheiden zijn.”

http://www.demorgen.be