Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

De Frans-Oostenrijkse Superamas maken zowel voorstellingen als lichtinstallaties en videokunst. Ze nemen je mee voor een virtuele rit in een vrachtwagen of gooien een stripteasedanseres in de huiskamer. Maar het echte werk is voor de toeschouwer.

Van de Superamas maken een filmmaker en een performer deel uit, maar ook twee industriële ontwerpers. Dat verklaart voor een stuk waarom zowel hun werkmethoden als hun ,,producten’’ enorm uiteenlopend zijn. Het resultaat is een intrigerende mix van humor, onderzoek, experiment en entertainment.

BSBbis biedt nu een staalkaart van hun werk: in één avondprogramma toont de excentrieke groep telkens enkele lichtinstallaties, een voorstelling, een performance of videowerk. Dat is ook de beste manier om kennis te maken, zeggen de groepsleden zelf: ,,Dingen naast elkaar plaatsen, is ook wat wij in ons werk doen. Deze manier van presentatie weerspiegelt onze opzet.’‘

Dat betekent niet dat er geen lijn in het werk van de Superamas zit. ,,De vorm is heel verschillend: we maken dans, film, installaties, performances en theater. Maar de rode draad is toch onze dubbele fascinatie voor technologie en het lichaam.’‘

Die verschillende vormen op zich houden al een boodschap in. ,,We willen de kijker doen werken, hem bewust maken van de manier waarop hij kijkt. We willen hem doen ervaren hoe bepalend de vorm is waarin iets getoond wordt.’’ Daarnaast verkent de groep ook de grenzen van de gebruikte media.

Een lichtinstallatie als Play-mobile speelt met verschuivingen in de perceptie. Je ziet lichamen die veranderen al naargelang de wisselende belichting. In Truckstation volg je door de portierramen van een vrachtwagen het traject dat hij heeft afgelegd. De stilstaande truck reageert op de beelden: de pinkers slaan aan, de lichten beginnen te branden.

Het is meer dan een gimmick, zeggen de Superamas: ,,Op het eerste gezicht lijkt Truckstation misschien gewoon grappig, maar in combinatie met de andere installaties wint het werk aan diepgang. Zeker op zo’n avond als in de BSBbis word je bijna gedwongen om je blik te verruimen. Je krijgt dezelfde vraag op verschillende manieren voorgelegd. Dat creëert een meerwaarde.’‘

Herhaling is een terugkerende techniek. Het is bijvoorbeeld ook het basisprincipe in de voorstelling Big. Terwijl twee mannen naar een voetbalwedstrijd op televisie kijken, komt een vrouw binnen die begint te strippen. Het feestje stopt als een andere vrouw opduikt. Deze scène wordt keer op keer herhaald, met kleine verschuivingen. De performers ruilen daarbij elke keer van tekst, zodat er telkens andere relaties ontstaan.

Het kunstmatige Engels, de onnatuurlijke speelstijl, de nadrukkelijke enscenering en de manier waarop met de tekst wordt omgegaan, maken van bij het begin duidelijk dat het verhaal niet centraal staat. De Superamas tonen hier in de eerste plaats hoe een verhaal ontstaat.

,,We stellen graag vragen, ons werk is kritisch. En we zijn mannen. Dus staan we er af en toe ook bij stil hoe onze mannelijke identiteit ontstaat, welke patronen dat proces beïnvloeden. Het best zie je dat nog in voorstellingen als Body builders en Auto-mobile, waarin we spelen met beelden van de man en zijn lichaam en hoe het zich schikt naar de geldende regels.’‘

Ze ontkennen niet dat hun kritiek iets dubbels heeft: met veel enthousiasme gooien ze zich tegelijk in de commerciële wereld van het spektakel. ,,Superamas is voor ons een merknaam. Wij gaan er in op, op basis van gelijkwaardigheid. We werken niet aan een artistiek oeuvre, maar aan een eigen model.’‘

www.standaard.be