Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Het Gentse T:mefestival toont in de Vooruit De ware gedachtevertellers, een multimediale tentoonstelling die je een duik laat nemen in de leefwereld van autistische kinderen.
Ann Langelet en Paul Bottelberghs van Ambrosia’s tafel: ‘Doorgaans zegt men dat die kinderen vanalles niet kunnen. Ons idee was: als je nu eens probeert te kijken wat ze wél kunnen.’

‘Het is een vreemde contradictie: wij willen laten zien dat het gewone kinderen zijn, maar iedereen kijkt nu naar dit project omdat ze autistisch zouden zijn. Ik vind dat woord niet mooi’, zegt Ann Langelet van vzw Ambrosia’s Tafel. ‘Wij hebben het liever over kinderen waarvan mensen zéggen dat ze autistisch zijn.’

De twee bezielers van het project zeggen het haast in koor. Langelet werkt samen met Paul Bottelberghs aan het project. “Doorgaans zegt men dat die kinderen van alles niet kunnen. Ons idee was: als je nu eens probeert te kijken wat ze allemaal wél kunnen.”
De volgende stap was: “Stel nu dat we erin zouden slagen om een wereld te maken zoals die kinderen hem beleven. Hoe zou het zijn voor mensen die zogezegd normaal zijn om daarin te leven?”

Bij de ingang van Vooruit staat een ijskast waarin een haardvuur brandt. Dit eenvoudige, bevreemdende beeld moet de bezoeker, nu ja, warm maken voor De ware gedachtevertellers. De inkleding van de installaties begint al bij de vestiaire: een kort filmpje met in de hoofdrol Reno, een van de kinderen, geeft aan waar de naam van de voorstelling vandaan komt, maar introduceert de bezoeker ook tot de speelruimte die aan de basis lag van de tentoonstelling.
Het is allemaal begonnen met een autiklasje in basisschool Het Kompas in de volksbuurt het Rabot te observeren, camera in de hand. “Men zegt wel eens dat die kinderen oeverloos zijn, dat je hen dus een kader moet geven”, vat Bottelberghs het beeldend samen. Hij en Langelet wilden hen net uit dat kader weghalen. “We wilden proberen die kinderen te laten zijn zoals ze eigenlijk zijn”, zegt Langelet. “Begrijp me niet verkeerd, die school, dat is goed en dat moet er ook wel zijn, maar wij wilden hen op een andere manier benaderen.”

De kinderen werden uitgenodigd twee namiddagen per week te komen doen wat ze willen in een grote speelruimte. “Op de duur weet je namelijk niet goed meer: wat zijn de kinderen en wat is het kader? Wat doe je vanuit jezelf en wat doe je omdat je verteld wordt dat je dat moet doen?” Het verzamelde beeldmateriaal van die namiddagen doet nu dienst als een soort inleiding bij de verschillende kunstwerken van De ware gedachtevertellers.
Verspreid over het zittende gedeelte van de theaterzaal van Vooruit staan zes ‘eilandjes’ van simultaan lopende beeldschermen waarop de kinderen zelf aan het woord worden gelaten. Immers, “zij zijn de architecten en de anderen zijn de aannemers”.

Die ‘anderen’ zijn bijvoorbeeld decorbouwer Diony Hoogenboom en de afdeling interieurvormgeving van Hogeschool Sint-Lukas Brussel. Zij werkten individueel samen met de verschillende kinderen en hebben hun wereld aanschouwelijk proberen maken. Nele, bijvoorbeeld, wil in het Louvre tentoongesteld worden, dus krijgt zij haar eigen expositie. Maar haar schilderijen worden aan het zicht onttrokken door omgekeerde, houten trechters. De bezoeker moet dus enige moeite doen om er zicht op te krijgen. Bottelberghs: “Het achtergrondidee is bij ons altijd dat mensen de wereld heel verschillend zien, met een specifieke blik. En wat we doen met Ambrosia’s Tafel is eigenlijk voortdurend proberen dialogen tot stand te brengen tussen die manieren van kijken.” Voor Nele is een grijs appartementsgebouw bijvoorbeeld niet iets wat het uitzicht verstoort, maar net iets waardoor een uitzicht mogelijk wordt.

Het T:mefestival, waarin het geheel is ingebed, draagt dit jaar als ondertitel ‘Burgerlijke schemering’. “Een band daarmee is er niet meteen, nee”, lacht Bottelberghs. “In burgerlijke schemering zit zowel het burgerlijke als de schemering, en wij zijn toch eerder de schemering.”
De ware gedachtevertellers, tot 28 april, 14 tot 21 uur, in de Theaterzaal van de Vooruit. Ambrosia’s Tafel presenteert ook T:meTV, een reeks reportages gemaakt door inwoners van de wijk Nieuw Gent. Te zien in de Vooruit, online en op verschillende festivallocaties.

www.demorgen.be