Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

In het Gentse Museum Dr Guislain loopt de tento Waanzin is Vrouwelijk over kunst van vrouwen in psychiatrie omstreeks 1900 (tot 28/1/07). Dat deed Uitgelezen dagdromen en dus zoeken we naar titels die refereren aan dit thema; en dat zijn De blauwe jurk van Camille van Michèle Desbordes, De Steniging van Frénk van der Linden en 98 redenen om te Zijn van Clare Dudman.

De blauwe jurk van Camille – Michèle Desbordes

In maart 1913 werd de Franse beeldhouwster Camille Claudel op verzoek van haar familie opgenomen in een kliniek voor geesteszieken in Ville-Evrard. Na het uitbreken van de oorlog werd zij overgeplaatst naar een psychiatrische inrichting in Montdevergues, in de buurt van Avignon. Daar zou zij de laatste dertig jaar van haar leven doorbrengen. Ver van haar geboortehuis in Villeneuve waar zij samen met haar jongere broer Paul rebelleerde tegen haar ouders, ver van Parijs waar zij als leerling, model en minnares van Auguste Rodin een stormachtig bestaan had geleid. Tevergeefs wachtend op een wending in haar lot.
Over die minder bekende episode uit het leven van Camille Claudel, de periode van eenzame opsluiting, gaat deze roman van Michèle Desbordes. Over hartstocht die wegsiepelt in doelloos leven en eentonig wachten. Over de harteloosheid van een moeder die haar excentrieke dochter laat opsluiten en haar nooit meer zal willen terugzien. Over de verhouding tussen een talentvolle broer en zus die door de omstandigheden uiteengedreven worden: in dertig jaar tijd bezoekt de gevierde schrijver Paul Claudel zijn zuster slechts elf keer. In het korte tweede gedeelte waaraan de roman zijn titel ontleent, beschrijft Desbordes een uitstapje naar zee dat zou hebben plaatsgevonden tijdens het voorlaatste bezoek van Paul, in 1936. In plaats van de vormeloze grijze gestichtskleding die bekend is van de foto’s draagt Camille een jurk van blauw linnen. Broer en zus wandelen in het nevelige licht van een warme nazomermiddag langs de vloedlijn. Die scène geeft het boek een mooi onverwachte, lyrische ontknoping.

In haar roman volgt Michèle Desbordes (1940-2006) de lijn van een bestaan dat tot bijna niets is teruggebracht maar dat tegelijkertijd intens wordt beleefd en van ongeduldig verlangen doortrokken is. Haar grote thema is de tijd, en aan dat thema heeft zij in De blauwe jurk van Camille opnieuw prachtig vorm gegeven.

De Steniging – Frénk van der Linden

Als ze ergens geen verstand van had, was het van gevoel. Een iglo, zo stond ze bekend. Maar in een iglo kon je het best warm hebben. Warm genoeg om te overleven.

Pricilla, 22, white trash, werkt in een filiaal van de Free Record Shop. Karim is een ongelovige Marokkaanse neerlandicus uit een welgesteld milieu. Moorkop, noemt Priscilla hem. Ze valt voor hem en laat zich meesleuren, weg van thuis, weg van de vrachtwagengeur die om haar vaders lichaam hangt, weg van het eeuwige bollen pellen, weg van het varken dat haar stiefbroer om de paar maanden uitbeent op een behangtafel met truckzeil. Karim zal alles anders maken. Wat een onmogelijke liefde lijkt, wordt een verhouding die zo in een feelgoodmovie past. Tot Karim op een nacht wordt gevonden aan de rand van een tulpenveld – gestenigd als een vrouw in een woestijndorp

Frénk van der Linden is journalist, vooral interviewer, voor het NRC Handelsblad, Nieuwe Revu en het NPS-radiorogramma Kunststof. De Steniging is zijn romandebuut. Eerder werden zijn interviews gebundeld. In 1998 ontving hij de Prijs voor de Dagbladjournalistiek. De Steniging werd in thuishaven Nederland, om het zacht uit te drukken, op gemengde gevoelens onthaald.

98 redenen om te zijn – Clare Dudman

In 1852 komt een zwijgend Joods meisje, Hannah Meyers, in een psychiatrische kliniek in Frankfurt terecht. Er gaan geruchten dat ze lijdt aan nymfomanie. Dr. Heinrich Hoffman, een revolutionaire arts, psychiater, politicus en auteur van het beroemde kinderboek Struwwelpeter, neemt haar in behandeling. Terwijl hij worstelt om de juiste therapieën te vinden voor zijn 98 patiënten, ontwikkelt hij een bijzondere band met Hannah, die nog steeds niet praat. Van ijskompressen tot elektroshocks, niets lijkt te helpen, todat Hoffmann iets ontdekt waarmee hij wel vooruitgang boekt. Tijdens hun sessies begint hij Hannah over zijn jeugd te vertellen, onthult hij ziektebeelden van haar medepatiënten, en praat hij over de problemen in zijn eigen gezin. Pas dan durft Hannah beetje bij beetje over haar eigen leven, haar intense liefdesaffaire en haar zonden te praten.

Clare Dudman schreef eerder kinderboeken, voor haar debuutroman won ze de Arts Council of England Writers Award. Daarnaast was zij onder andere wetenschappelijk onderzoeker en natuur- en scheikundedocent in het hoger onderwijs.