Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Arne Sierens (51) is al jaren een vaste waarde in het theater. Morgenavond gaat hij in première met een nieuwe productie, over mannen en vrouwen, het leven en hoe lastig dat is. Voor de gelegenheid praat hij over Schöne Blumen, zijn kunst en zijn gehavende zelf.

Schöne Blumen speelt zich af in het milieu van uitzuipkroegen met gewillige barmeisjes, hun bazen en hun klandizie. Meestal doe je persoonlijk research voor een productie, deze keer ook?

“Lang geleden heb ik dat wel gedaan. (lacht) Toen ik zeventien, achttien was, ging ik vaak naar café De schaapstal, zo’n soort bar in prachtige jaren vijftig-stijl aan de Watersportbaan in Gent. Daar kwamen toen veel entreteneuses chillen en van hen kwam ik veel te weten. Zulke hostesses zijn geen prostituees. Er mag weleens iets aangeraakt worden, maar het moet binnen de grenzen blijven.

“Eigenlijk wou ik een voorstelling maken over het kapitalisme. Gruwelijk hoe het tegenwoordig alleen nog maar gaat over wat iets kost en opbrengt, nu de beurzen in mekaar storten omdat een paar mensen frauduleus met geld bezig zijn. In de wereld van deze bars komen liefde en geld samen. Da’s interessant. Maar uiteindelijk gaat Schöne Blumen toch vooral over het machtsspel tussen mannen en vrouwen. Goed voor tragische verhalen allerhande. Hoe kan het ook anders. (lacht)”

Jij kijkt alvast met veel vertrouwen de première tegemoet, zag ik je zeggen op een YouTube-filmpje op jullie site.

“Ik heb dat filmpje voor de zomer gemaakt, en daarna heb ik het hele stuk in de vuilbak gekieperd. (lacht) In de kern werkte het heel goed, maar we waren in een vorm terechtgekomen die niet goed zat. Ik heb ook één actrice moeten vervangen. Als iemand niet gelukkig is, heeft het geen zin om samen door te gaan. Dus heb ik alles van tafel geveegd, en we zijn opnieuw begonnen. Dat doet zeer, maar het kan zinvol zijn om met bestaande stukken een andere puzzel te maken. Heel prettig ook om te merken dat je in zo’n geval ontzettend snel gaat en dan twee, drie lagen dieper geraakt. De voorstelling is spannender, interessanter en contemplatiever geworden.

“Nu zijn we aan het try-outen en het evolueert nog elke dag. De spelers nemen meer en meer risico’s, en dat vind ik fantastisch. Maar ik kan pas volgende maand, met wat meer afstand, een echt oordeel vellen. We zijn nu nog aan het bevallen, het is te vroeg om te weten of het een schoon kind is.”

Je jeugd is ongelooflijk bepalend geweest voor je artistieke verhaal. Wat nog?

“Mijn jeugd is de kern, datgene wat mijn rasters heeft bepaald. En daarna ben ik al makend de wereld en het leven tegengekomen. Elk project vertrekt vanuit een ik-verhaal, iets wat ik moet verwerken, vormgeven, lozen, op een piëdestal zetten. Of met iets anders verbinden om dat later uit elkaar te trekken of opnieuw samen te plakken. Maar natuurlijk probeer ik dat individuele ook te overstijgen. In ons theater gaat dat bijna vanzelf, want je werkt met een ploeg mensen, en samen ga je op zoek naar wat je bindt. En dan lezen we ook nog boeken en bekijken we films, daar proberen we ons tegenover te verhouden. Dat leidt tot nieuwe vragen, en zo komen we almaar dichter bij de essentie. Dat is het parcours.”

Je stukken zitten vol gehavende mensen. Geblutst en gebuild blijven ze toch maar doorgaan. Zie je jezelf ook zo?

“Ik zie om mij heen heel veel kapotte mensen. Ik ben dat ook, in de zin dat ik littekens en kwetsuren heb opgelopen die ik een plaats probeer te geven. Maar ik vind mezelf geen slachtoffer. Ik leef graag, in al zijn volheid. En soms val je in een put, en dan jank je een beetje. Maar: you pick up the pieces and move on. Elke keer opnieuw.

“Nu ben ik bijvoorbeeld heel depressief. Maar ik weet hoe dat komt: pure vermoeidheid. Ik heb de voorbije weken belachelijk hard moeten werken. Die depressie zal nu nog twee of drie maanden aanslepen, en dan ben ik er weer bovenop. Het is net zoals een marathon lopen: dat doe je maar vijf keer per jaar en tussenin moet je stilstaan. Eigenlijk put ik uit zulke periodes ook enige bevrediging.”

Wat is de magische sleutel om daar zo vrolijk tegenaan te kunnen kijken?

“Ik heb dat moeten leren. Jaren geleden ben ik een tijdje in therapie geweest. Mijn moeder was net gestorven. Zij was ziek in haar hoofd, dus wij hadden een zwaar getroebleerde relatie. Dat vreet je fundamenten aan, daar kom je gehavend uit. Na haar dood kwamen er een hoop onverwerkte gevoelens naar boven, en daarom heb ik hulp gezocht. Dat heeft me goed gedaan. Ik heb allerlei dingen kunnen deblokkeren en beseft hoe ik met periodes van donkerte moet omgaan.

“En verder ben en blijf ik natuurlijk een woeste gast. Ik kies er ook voor om ver te gaan, risico’s te nemen. In het leven én in het werk. Ik ben almaar minder bang om op mijn gezicht te gaan. Ik sleur minder ballast met me mee. Vroeger had ik behoefte aan kaders, was ik bang van bepaalde gevoelens en daar cirkelde ik dan op theater in bochten omheen. Nu durf ik mezelf veel naakter te tonen.”

Elk creatieproces is op de een of andere manier een gevecht. Wat blijft je aantrekken in theater maken?

“Waarom maken mensen kinders? Om het boeleke dat er uiteindelijk ligt. Om het plezier van de zwangerschap, en om het kind te zien opgroeien en het te helpen een richting te kiezen. Er is ook veel genot gemoeid met theater maken. Ik vind het heel prettig om met mensen te werken: samen in de stront geraken en er weer uit kruipen, elkaar vinden, zoeken naar het vertrouwen dat nodig is om samen iets te kunnen creëren… Ik ben verslaafd aan die chemie.”

Het werk in theater heeft je wel al meer dan één vriendschap gekost.

“Ja, maar dat gaat in het leven ook zo. Soms ben je elkaar beu, of groei je uiteen. Dat is niet prettig, dat weegt op mij. Maar als mensen andere ambities of verwachtingen hebben, dan gaat het mis. En dikwijls hebben de breuken met omstandigheden te maken. Discussies gaan heel vaak over geld. Als je met krappe middelen moet werken, kun je niet aan ieders ambitie voldoen.”

En dan neem jij beslissingen waardoor je jouw ambities kunt waarmaken. Weegt dat op, een vriend verliezen tegen je ding kunnen doen?

“Die beslissing om mij mijn projecten te laten doen lag niet bij mij, maar bij de raad van bestuur en bij de rest van de ploeg. Het is ellendig dat er niet gewoon genoeg middelen zijn. Ik heb al talloos veel jaren het gevoel dat ik in een lekke caravan moet wonen. En ik hou niet van caravans, ik wil een huis. En de overheid blijft maar zeggen: toch gezellig, zo lekker op een drassig weiland staan en in het bos hout moet gaan sprokkelen voor een vuurtje om het warm te krijgen. Als je durft te zeggen: ‘Maar het regent binnen verdorie’, dan krijg je van de overheid een beetje geld om een rol roofing te kopen, en als je ’t heel lief vraagt, gooien ze ook nog twee nieuwe wielen in de aanbieding. Maar ondertussen is de as van die caravan al doorgeroest. Begrijp je? En dan zijn ze verwonderd dat je niet dankbaar bent. Dat scoutisme in de kunst, gecultiveerd door Bert Anciaux, vind ik gruwelijk. Compagnie Cecilia is het hardst werkende gezelschap in dit land. Vorig jaar alleen al hebben we 210 voorstellingen gespeeld. We verdienen het om serieus te kunnen werken.

“Dat geldt trouwens niet alleen voor ons. Ongelooflijk veel gezelschappen hebben alleen maar een caravan of een tentje. Nochtans, theater is een booming business, de bezoekersaantallen blijven stijgen. Investeer daar in. Laat ons deftig functioneren. Maak scherpere keuzes als dat nodig is. Hebben we in een klein land als België echt drie operahuizen nodig? En drie grote stadstheaters? Het zou zinvol zijn om dat eens ernstig te bevragen en te becijferen, vind ik.”

Maar toch blijf je ondertussen dapper voortwerken.

“Ja. Ik moet mijn en ons verhaal blijven vertellen, en het publiek uitnodigen om het hunne ernaast te leggen. Zoals in dat liedje van Michael Jackson dat we gebruikt hebben in Moeder en kind: can you feel it? Niet: ik voel het en zie jij het ook? Maar: vóel je het ook? Ik vind het heel belangrijk om de dingen te delen. Daarom doe ik wat ik doe. Omdat het heelt. Mij, mijn spelers én mijn publiek.”

www.demorgen.be