Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Fabre heeft een derde luik voor zijn trilogie geschreven. De monoloog voor Dirk Roofthooft is soberder maar indringender.

Wat zou Jan Fabre deze keer uit de lucht laten vallen? In De keizer van het verlies, het eerste deel van zijn trilogie, liet Fabre tientallen slingers naar beneden tuimelen. In het tweede deel, De koning van het plagiaat, waren het stenen. Als beeldend kunstenaar weet de regisseur hoe hij een visueel sterk slot aan zijn voorstelling kan breien. In De dienaar van de schoonheid is dat niet anders. Al verklappen we mooi niet hoe hij er deze keer in slaagde om de zaal in koor ‘ooooh’ te doen zuchten.

De dienaar (Dirk Roofthooft) die we in rood veston en met wit servet op de arm over het podium zien flaneren, wil vooral niet dat we ons vergissen. Hij is geen acteur, hij is een ‘dienaar van de schoonheid’. De acteurs, dat zijn de houten marionetten die hem omringen: Marie de maagd, Marion de prostituee en Jean Potage, een replica van Roofthooft zelf.

Antwaarps

In afwisselend Frans, Nederlands en sappig Antwaarps probeert Roofthooft ons uit te leggen dat hij schatplichtig is aan de Schoonheid, zijn meester. Daarom presenteert hij ons een drietal ‘schuiven’ of bedrijven van een marionettenvoorstelling. Met vulgaire verhaaltjes en woordspelletjes ‘fabre-ceert’ de poppenspeler zijn ideale universum, een marionettenwereld waarin we vergeten dat iemand de touwtjes in handen heeft.

Voor die wereld vol ideale schoonheid heeft de poppenspeler veel over. Hij wil zelfs zichzelf wegcijferen. Maar al hult hij zich in steeds zwartere kledij, hoe harder hij zijn best doet, hoe minder we hem geloven. Hoe kun je immers vergeten wie het verhaal vertelt als de poppen slechts leven bij de gratie van de verteller? De dienaar van de schoonheid presenteert ons de leugen van de verbeelding, de illusie van het theater.

De dienaar van de schoonheid is het toppunt binnen Fabres trilogie. Waar Fabre in de eerste twee delen humor counterde met ernst en ernst met humor, countert hij nu de hele voorstelling, inclusief de acteur, tot er enkel schoonheid overblijft. Roofthooft analyseert het theater terwijl we erop zitten te kijken en bespeelt het publiek als waren we poppen wier touwtjes hij allemaal in de hand houdt. Dat heeft alles te maken met de moeilijk overtrefbare acteur die Roofthooft is, maar ook met het machtsspel dat Fabre visueel en tekstueel met zowel zijn acteur als zijn publiek speelt.

Dit derde deel is het soberste in Fabres trilogie: de tekst geeft maar mondjesmaat zijn oneliners vrij en het podium laat vooral ruimte voor de machtslijnen die er gesponnen worden tussen Fabre, Roofthooft, de marionetten en het publiek. De dienaar van de schoonheid is een indringende voorstelling: allesbehalve bescheiden, maar des te mooier.

www.standaard.be