Twee gratis nieuwssites zien deze week het levenslicht. De oprichters geven online tegengas voor ‘het failliet van de journalistiek’. ‘Het net bulkt van de mogelijkheden, maar niemand gebruikt ze.’
‘Hela, hier mag niet worden gewerkt’, grapt de uitbater van het Brusselsz koffiehuisje als hij onze notitieboekjes ziet. De internetjournalisten repliceren: ‘Wij worden niet betaald voor wat we doen, in tegenstelling tot de twee heren hier.’ Het is met jongensachtig enthousiasme dat de drie mannen, een veertiger en vijftigers, aan een enorme uitdaging beginnen: twee onafhankelijke nieuwssites leefbaar maken.
Al zijn ze wel gepokt en gemazeld in de journalistiek. Dirk Barrez (53) werkte als reporter voor de VRT, schreef boeken en bezielde de nieuwssite Pala.be. Han Soete (42) is de hoofdredacteur van het al even onafhankelijke Indymedia.be. Beiden laten hun site nu wijken voor het nieuwe, gezamenlijke De Wereld Morgen, ‘een antwoord op de crisis in de media’. Georges Timmerman (56, ex-Knack, ex-De Morgen) zet met zijn team dan weer Apache.be op poten, een vervolg op hun journalistieke site De Werktitel.
Kost kwaliteitsjournalistiek niet te veel geld om ze op een gratis website te publiceren?
Soete: ‘Nieuws maken kost zeker geld, de vraag is veeleer: kun je er geld mee verdienen? Ook traditionele media kennen dat probleem. Kranten zouden verlies maken als ze zelf hun distributie moesten betalen. Ze bestaan bij de gratie van overheidssubsidies.’
Barrez: ‘Het gaat, als je alle voordelen optelt, over 300 tot 400miljoen euro. Dat is bijna meer dan de publieke omroep krijgt.’
Timmerman: ‘Mediagroepen met fraaie winstcijfers worden zwaar gesubsidieerd en daar wordt met geen woord over gerept.’
Die distributievoordelen zijn er wel gekomen omdat de overheid concurrentie vreesde voor De Post.
Barrez: ‘We zijn daar ook niet tegen. Maar media zijn te belangrijk om alleen over te laten aan de privésector. Dan moet de journalistiek vaak wijken voor commerciële logica. De Persgroep koopt Nederlandse kranten voor enorme bedragen, maar bij haar eigen De Morgen worden mensen op straat gezet.’
Timmerman (zelf een slachtoffer van die ontslagronde): ‘Ik ben blij dat je het zegt.’
Barrez: ‘Anders dan voor onderwijs of sociale zekerheid vertrouwen we voor de media op privébedrijven. Maar als we een democratisch, pluriform landschap willen, moeten we als samenleving in media investeren.’
Samengevat: jullie willen overheidssteun.
Soete: ‘Absoluut. Met Indymedia .be vingen we altijd bot. Nu voelen we dat er deuren open gaan. De aanvraag is ingediend.’
Timmerman: ‘Ook wij hebben een subsidiedossier ingediend. We hebben gemerkt dat er ook elders interesse bestaat om te investeren in ons project. Al zal dat niet veel return opleveren.’
Verschillen jullie dan nog van klassieke media, als jullie ook afhangen van investeerders?
Soete: ‘Het is een heel andere logica: wij hebben geen aandeelhouders die iets willen verdienen. Wij beslissen zelf wat we doen met ons geld, of we investeren in journalistiek of in promotie – in tegenstelling tot traditionele media, waar alles boven de hoofden van de journalisten wordt beslist.’
Timmerman: ‘Ik kan moeilijk uit ervaring praten, want wij hebben nog geen budget. Maar de redding van de journalistiek moet het werk van de journalisten zelf zijn. Daarom verplichten we onszelf om ondernemer te zijn, businessmodellen uit te tekenen. En wees gerust: die sponsors zullen onze pen niet vasthouden.’
Soete: ‘Het klopt wel dat het niet eenvoudig is. Als je weet dat een fietsenmerk interesse toont, is de verleiding groot om een fietsenrubriek te beginnen en daar advertenties in te passen. Die kant mag je absoluut niet opgaan.’
Barrez: ‘Han en ik zijn al lang bezig met het heruitvinden van het businessmodel. Ja, wij worden gesponsord door sociale, ecologische, culturele en vredesbewegingen, we vinden hun thema’s nu eenmaal belangrijk en dat is trouwens hoe de media historisch ontstaan zijn. Maar we willen er geen eigendom van zijn, we willen niet terug naar de tijd van de verzuilde media. Daarom zoeken we geld in vijf stromen. Behalve die sponsoring en overheidssubsidies vragen we ook geld aan lezers en verkopen we boeken en dvd’s. En we plaatsen advertenties, waarbij we werken met een zwarte lijst, waarop bijvoorbeeld grootbanken en de auto-industrie staan, en een witte, waarop duurzame ondernemingen staan.’
Hoe zit het met de langetermijnplanning?
Barrez: ‘Nu al heeft Indymedia een kernredactie van zeven man. Twee spilfiguren van Pala, onder wie ikzelf, zullen die ploeg onbezoldigd versterken. Geef ons drie jaar en dan rekenen we af. Essentieel is dat we geen geld uitgeven dat we niet hebben.’
Timmerman: ‘Wij hopen vanaf april inkomsten te genereren. We zouden blij zijn als we binnen twee tot drie jaar een kern van vijf tot tien man aan het werk kunnen zetten.’
Barrez: ‘We schatten dat we 125.000 tot 135.000unieke bezoekers per maand kunnen halen.’
Han Soete, u noemt uzelf liever media-activist dan journalist.
Soete: ‘Omdat de term journalist zo aangebrand is. Wij komen ervoor uit dat we vanuit een bepaalde visie schrijven.’
Timmerman: ‘Dat is het grootste verschil. Jullie vertrekken vanuit een ideologische, wij vanuit een journalistieke visie.’
Barrez: ‘Ik wil dat nuanceren. Wij zijn een sociaal, ecologisch en democratisch medium. Zo kiezen wij onze onderwerpen. Volgens mij is dat niet ideologisch. Elk medium maakt een selectie.’
Soete: ‘Hoe meer media zeggen dat ze neutraal en objectief zijn, hoe meer je ze moet wantrouwen, want dat kan niet. Als een redactie beslist massaal te berichten over een moord, is dat een ideologische beslissing.’
Dat is een journalistieke keuze, dat heeft niets met ideologie te maken.
Soete: ‘Tuurlijk wel. Je beslist wat nieuws is. Waarom kies je daarvoor en niet voor een betoging van 50.000 man door Brussel?’
Barrez: ‘Een ander voorbeeld: de bankencrisis. Alleen in De Standaard heb ik een opiniestuk kunnen schrijven over coöperatieve en overheidsbanken. Ik hield alleen maar een pleidooi om een debat te voeren. Die keuze was journalistiek, de keuze van de meeste media was ideologisch. Want ze gingen er in al hun berichtgeving van uit: coöperatieve en overheidsbanken, dat kan niet.’
Timmerman: ‘Ik verwijt de klassieke media een gebrek aan gezags- en bedrijfsonvriendelijke journalistiek. Dat is niet eens een ideologische kwestie. De Financial Times en de Wall Street Journal kunnen beenhard zijn voor de zakenwereld. Maar in de Vlaamse pers vind je dat niet. Dat is het journalistieke failliet. En dat zal zich wreken op het functioneren van de democratie.’
Barrez: ‘We zijn tot ons welvarende landje gekomen omdat sociale bewegingen alles van de politiek hebben afgedwongen, ook dankzij de pers. Nu heeft het middenveld geen eigen media meer en pakt de politiek de pijnpunten niet meer aan.’
Kan internetjournalistiek de traditionele media ooit vervangen?
Soete: ‘Nee, maar dat is ook niet onze ambitie. Wij zijn voor pluralisme. We weigeren mee te stappen in de moordende concurrentie.’
Timmerman: ‘Dat heeft inderdaad geen enkele zin. We zullen niemand de les lezen.’
Barrez: ‘De voorbije decennia was er een enorme verschraling van de media.’
Soete: ‘De Morgen is een lifestyledagblad geworden en er is maar één kwaliteitskrant meer: De Standaard. Omdat je wat meningen op je opiniebladzijden laat ventileren, ben je nog niet pluralistisch.’
Kunnen jullie dat gat vullen met een paar journalisten en een hoop vrijwilligers?
Barrez: ‘De professionele kern moet het vrijwillige werk coachen en optillen naar kwalitatieve journalistiek.’
Jullie doel lijkt hetzelfde. Waarom werken De Wereld Morgen en Apache niet samen?
Soete: ‘Dezelfde vraag krijgen we over Mo Magazine. Ik begrijp dat niet. Al die mensen die zogezegd voor democratie en pluralisme zijn, en Mo en De Wereld Morgen zouden over alles hetzelfde moeten denken?’
Maar zou het niet leefbaarder zijn? Vlaanderen is klein. Of denken jullie ook aan het buitenland?
Timmerman: ‘We moeten die kleine markt inderdaad overstijgen. We halen nu al buitenlandse media binnen op onze website: in de rubriek ‘Goed gelezen’ zetten we stukken uit pakweg de Wall Street Journal. Omgekeerd komen onze artikels vertaald op buitenlandse sites terecht. We gingen op bezoek bij Rue89 in Parijs, er zijn contacten met Der Freitag en binnenkort gaan we naar the Huffington Post in de VS. Ze zijn allemaal enorm geïnteresseerd om een netwerk op te zetten. De reden voor het bescheiden succes van Apache is: mensen vinden elders te weinig goede journalistiek.’
Soete: ‘Moet je veertien pagina’s over een treinramp schrijven waarvan je veel berichten de dag erna moet rechtzetten?’
Timmerman: ‘De klassieke media brengen een combinatie van steekvlamjournalistiek en kluitjesvoetbal. Een fait divers wordt opgehemeld tot groot nieuws en alle middelen gaan daarnaartoe. En als werkelijk iedere moeder, dochter of hond van het slachtoffer is geïnterviewd, trekken de media weer massaal naar de volgende moord, brand, treinramp. Terwijl er voor serieuze journalistiek geen geld is. Hoe meer de traditionele media die toer op gaan, hoe groter het speelveld dat ze voor ons laten liggen.’
Alle rechten voorbehouden
Gelieve aan te melden of te registreren om commentaar toe te voegen.
Lid worden is gratis en duurt slechts enkele minuten. Als lid kan je: