Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

1. Fotografie kan als een narratief medium beschouwd worden. Volgens Susan Sontag bijvoorbeeld, vertellen foto’s soms veel meer dan woorden. Ook Claude Blondeel “leest” Van Fleteren’s portretten.

Claude Blondeel leest ‘Portret 1989 – 2009’ van Stephan Vanfleteren (Lannoo)

Er zijn foto’s die je leest. En er zijn fotografen die auteurs zijn: Brassaï, Bresson, Avedon. Stephan Vanfleteren is er één van dat kaliber. Elke foto van Stephan is een moment van stilte en mijmering over schoonheid en vergankelijkheid.

“Portret” kan gelezen worden als het ultieme “liber amicorum”: Hugo Claus met de ogen open, en dan toe, voor altijd. Johan Anthierens, getooid met vilten hoed voor een laatste afspraak met Haar. De gearriveerde Panamerenko, met zijn blonde bruid. Els Pyno die haar glooiingen afmeet aan die van een Brabants boerenpaard. Jan Fabre, de kolonel die klaar staat voor een nieuw gevecht op het veld van schoonheid. Jan Decorte als lord vagebond en Arno “grandeur nature”. Allemaal schone mensen, bekeken en doorgrond door het alziende oog van Vanfleteren.
’T Is een schoon boek , Stephan, een beetje zwaar als “livre de chevet”, maar ik lees er elke dag in.

• Claude Blondeel in Friedl’ – Een leven in boeken

2. Vanfleteren maakte samen met Margot Vanderstraeten een boek over schrijvers op leeftijd. Ik vraag me af of Vanfleteren ook het werk kent/leest van de mensen die hij fotografeert.

Uniek portret van een schrijversgeneratie
Margot Vanderstraeten bezocht zeventien schrijvers uit de oudste generatie Nederlandstalige auteurs en voerde met hen gesprekken over het onderwerp dat hun leven heeft gedefinieerd: de pen. ‘Zeventien vaak onthutsende gesprekken [...] zijn nu royaal gebundeld in Schrijvers gaan niet dood. Het boek leest als een poetsbeurt voor het geheugen van de Nederlandse letteren. Uit de getuigenissen – omlijst met de beklemmende portretten van Stephan Vanfleteren – weerklinkt de bezetenheid van een generatie auteurs, ’’die ons bewust of onbewust allemaal beïnvloed heeft’’.’ – De Morgen

• Uitgeverij Atlas
• Op Zogezegd 2008 (april 2008 in Vooruit) werd dit boek besproken in het bijzijn van de schrijvers en werden Vanfleterens foto’s daarbij ook gebruikt.

3. Vanfleteren opent zijn website www.stephanvanfleteren.com met de woorden “written in light”. Ook een mooie link met literatuur…

Written in light… Welcome on the site of Stephan Vanfleteren. It proposes a portfolio of this Belgian photographer, who concentrates on stills of every day life.
Vanfleteren works as a freelance photographer for the weekend supplement Zeno in the newspaper De Morgen. He also works for international magazines and invests a lot of time in personal projects.
Not all of his work is already published within this online portfolio. Reportages on aids in Kenya and Botswana, the river Mississippi, coffee in Costa Rica, New York city, the subway in London, boxing in Cuba, Elvis & Presley in U.S.A., Hutterites in Canada, Calcutta city in India and other Belgium stories will be included within the site the coming months.

4. Vanfleteren vindt zijn foto van een naakte, gerimpelde Simon Vinkenoog prachtig. Maar vindt hij ook Vinkenoogs oeuvre prachtig?

Leven in zwart-wit: Stephan Vanfleteren
‘Fotografie is een stil kruispunt’

‘Ik neem het graag vast, ik ben gelukkig.’ Zegt fotograaf Stephan Vanfleteren over het boek dat tussen ons in ligt, in een restaurant in Gent dat Le Progrès heet terwijl het in alles vasthoudt aan het verleden – het was zijn keuze, ook de steak à l’os voor twee. ‘Portret 1989-2009’ heet het boek, uitgegeven bij Lannoo. Het is een monument dat hij zo samenvat: ‘De helft van mijn leven. Twintig jaar portretten, en ik word veertig, enkele dagen voor de expositie opent.’

De tentoonstellingsruimte is alweer zíjn keuze, een fantastische plek: Wintercircus Mahy, vlak bij de Vooruit. Het is een sinds decennia leegstaand gebouw dat – in de volle glorie van het verval dat de fotograaf zo bewondert – uitzonderlijk nog een keer geopend wordt.

Ik heb knipsels meegebracht. Ze hebben het over Vanfleteren, de fotograaf van de marge, zijn hang naar anonimiteit, zijn angst voor het succes. En nu zit hij te babbelen in ‘Villa Vanthilt’. ‘Mijn anonimiteit ben ik kwijt.’ Hij zegt het met een beetje spijt, berustend. ‘Dat gebeurde een paar jaar geleden met het boek ‘Belgicum’: dat was zo’n duur project dat ik het wel moest promoten via interviews. Ik ben toen letterlijk uit mijn donkere kamer moeten komen. Het voelde als een ontmaagding.’

Die pijn is geleden, op de opening van de tentoonstelling op 3 september zal men over de bekende koppen kunnen lopen. Welkom onder de BV’s, Stephan! Hij, fel: ‘Mijn boek staat vol bekende Vlamingen, maar ‘t is geen plat BV-boek. ‘t Is een opeenhoping van mensen die in een bepaald tijdsgewricht in Vlaanderen iets betekend hebben, zo zie ik het.’

BV staat voor Betekenisvolle Vlaming: goed geprobeerd. Hij insisteert: ‘Ik ben blíj dat mensen als Eddy Wally of Jacques Vermeire bestaan, dat de gebroeders Wauters veertien keer het Sportpaleis kunnen vullen. Vermeire maakt geen hoogstaande televisie, maar zo’n gewone schoenenverkoper die iets gaat betekenen in Vlaanderen, dat vind ik prachtig. Er staat in dat boek níémand die ik een echte etter vind. Het zijn allemaal ‘schone mensen’, mensen die ik apprecieer – bewonder zou ik niet zeggen.’

Zal ik dan zijn fotografie zo samenvatten: van schone mensen nog schonere maken? ‘Dat mag je. Maar wat is dan de definitie van schoonheid? Ik ben niet vies van een rimpel, een strenge blik. Mijn portret van Simon Vinkenoog, een naakte, gerimpelde oude man, ik vind dat prachtig, al vinden sommigen het misschien een vieze oude man. Zelfs een oudere vrouw vind ik mooi. Mensen zijn mooi als ze hun aftakelingsproces aanvaarden.’

• www.humo.be