Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Op een scherm zie je hoe vijf performers zich klaarmaken voor het stuk Saving Lies van Davis Freeman. Een zesde performer loopt schielijk over het podium en verstopt zich in het publiek. Zijn stem roept de spelers een na een op het podium voor een evaluatie. Daar zijn ze overgeleverd aan een ondervrager in het donker. Zelfs als die de lof zwaait, klinkt dat als een belediging. Als kijker zit je aan de kant van de ondervrager, in het duister. Je voelt plaatsvervangende schaamte.
Meer ongemak volgt als de kijkers, in groepjes verdeeld, drie van in totaal zes kleine performances meemaken. Een wapendemonstratie, zodat je indringers leert af te knallen. Een kunstveiling voor een weeshuis in Kinshasa. Een vrouw die sprookjes evoceert. Elke performance speelt in op de spanning tussen je eerste impuls en het ongemak tegenover de andere toeschouwers.

In het derde deel zitten alle toeschouwers opnieuw samen. Wat volgt, is een sterk gestileerde vorm van een postapocalyptisch verhaal. Freeman smokkelt hier schijnbaar elementen uit de eerdere performances binnen. Je ziet overlevenden van een ontaarde stedelijke samenleving. Hun wederzijdse verhouding is erg ambivalent. Ze hebben elkaar nodig, maar verscheuren elkaar ook als het voedsel schaars wordt. Een voice-over geeft tekst en uitleg. Gerrit Valckenaers leidt de ‘dans’ met een vernuftig palet van gevonden klanken.
De voice-over geeft echter ook de bedenkingen van de performers bij het stuk weer. Het is alsof we naar een film uit een ver verleden kijken. Op het einde blijkt dat ook. Jerry Killick, de regisseur van het eerste deel, onthult dat de film uit 2009 dateert, maar dat de performers elkaar nadien uit het oog zijn verloren. Ook hier luidt het verhaal: mensen hadden elkaar nodig voor de film, maar pleegden nadien verraad tegenover elkaar.

Vooral in dit deel overspeelt Freeman zijn hand. Wil hij een metafoor van een harteloze maatschappij tonen? Wil hij mediakritiek ventileren? Wil hij theater en film deconstrueren? Voor elke stelling valt iets en niets te zeggen. Er werden geen scherpe keuzes gemaakt, al zit er heel mooi materiaal in dit stuk.

www.demorgen.be