Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

De saxofonist Jeroen Van Herzeele gaf een zinderend concert, waarin zijn grote voorbeeld John Coltrane over zijn schouder meekeek.

De 43-jarige saxofonist Jeroen Van Herzeele behoort tot een generatie musici – van Kris Defoort over Peter Hertmans tot Fabrizio Cassol – die de jazz vanaf de jaren 1990 een nieuw elan gaven. Van Herzeele bewandelde verschillende paden, maar John Coltrane liet hem nooit los.

Het kwartet waarmee Van Herzeele toert, is al een tijd samen. Met dat ensemble speelt de saxofonist zowel eigen stukken als composities van zijn pianist Fa-bian Fiorini, Steve Lacy en John Coltrane. De Lacy-stukken kregen in de Vooruit een aparte toets doordat de bassist Jean-Jacques Avenel zowat twintig jaar met de sopraansaxofonist Steve Lacy samenwerkte.

De muziek was opgebouwd rond vrije, maar vaak bijzonder lyrische thema’s. Nu eens gingen stukken van start als een dialoog tussen piano en saxofoon, dan weer als een dialoog tussen saxofoon en bas. Waarna ook de bassist en de drummer de muziek nog meer vaart gaven. Zacht, haast plechtstatig stegen ze op, om gaandeweg aan intensiteit te winnen. De vanzelfsprekendheid waarmee dat gebeurde, is de kracht van dit kwartet.

In de saxofoonsound van Van Herzeele is met de tijd ook iets breekbaars geslopen. Soms leek hij zacht te murmelen of een liedje te zingen. Hij meed elk goedkoop effect.

Het kwartet van Van Herzeele is een heel hecht ensemble. Fabian Fiorini is een duivelse pianist die twee vaardige en onafhankelijke handen heeft, maar ook graag het hele klavier bewerkt. Hij vulde de muziek in met flitsende lijnen en vaak stormachtige akkoorden. De bassist Jean-Jacques Avenel heeft een erg krachtige, resonerende toon. Hij speelde enkele meesterlijke intro’s zoals in ‘Bone’, een plezierig dansend stuk van Steve Lacy, maar hij stuwde de muziek ook voort. De drummer Giovanni Barcella, met wie Van Herzeele de laatste tijd ook vaak als duo optreedt, was erg alert en creëerde een volle, spannende sound.

Het kwartet streefde ernaar een sfeer te creëren waarin toon, klankkleur en textuur belangrijker waren dan ritme, melodie en harmonie.

Als slot bracht de band ‘Leo’ uit Coltranes Interstellar Space-periode. Op die plaat speelde Coltrane in duo, maar in de Vooruit kregen we een kwartetversie te horen. Coltrane wou in die tijd als het ware de kosmos bestormen, en het Jeroen Van Herzeele kwartet wist de energie van toen op treffende wijze weer op te roepen. Even leek het alsof de jaren zestig terug waren. Een overweldigende slotexplosie van een meeslepend concert.