Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

‘We kiezen obscure werken met een kronkel en spelen er spelletjes mee’

Flat Earth Society (FES) bestaat tien jaar, maar Peter Vermeersch wil die verjaardag niet vieren. ‘Waarschijnlijk zullen we onze dertiende verjaardag vieren’, zegt Vermeersch. ‘In 2012 zijn er vier vrijdagen de 13de. We kunnen dan iets doen rond rampen.’ 2009 wordt dus nog even business as usual voor de kromste bigband van het land. En ze beginnen met een programma omtrent composities uit de twintigste eeuw. Maar geen gewone composities.

Onder de titel Modernski vangt Vermeersch uiteenlopend repertoire zoals ‘Non loin de la Chine’ van Ennio Morricone en het hilarische ‘Zehn Märsche, Um den Sieg zu verfehlen’ van Mauricio Kagel.
Peter Vermeersch: “Het is begonnen bij het ‘Ebony Concerto’ van Stravinsky. Dat is een stuk met nogal wat onverwachte wendingen. Niet eenvoudig om te spelen zonder dirigent. Ik heb dan verder gezocht naar werk met zulke kronkels erin. Een van de stukken is een obscuur werk van Tom Dissevelt, de bassist en arrangeur van het Nederlandse radio-orkest The Skymasters. Dat is heel grappig: het klinkt als variété met een jazzy sfeer, maar de compositie is volledig gebaseerd op dodecafonische principes. Een gelijkaardige kronkel heb je in dat werk van Mauricio Kagel. Het klinkt alsof het gespeeld wordt door een schabouwelijke dorpsfanfare, maar natuurlijk is zo’n Kagelpartituur iets voor serieuze, hoogopgeleide muzikanten. Kagel neemt heel eenvoudige patronen en maakt ze bijna onspeelbaar of doet ze helemaal fout klinken. Daardoor klinkt het geheel nogal shabby. Dat komt goed uit, want bij ons klinkt alles al slordig, dus die stap konden we overslaan (lacht).”

Hebben jullie er dan technisch geen moeite mee?
“Het is wel wennen. De schriftuur is moeilijk, maar het resultaat is eigenlijk heel eenvoudig. Het is alsof je een normaal marsje aan een slechte fanfare geeft en hun onbeholpen uitvoering opnieuw gaat transcriberen. Die partituur geef je dan aan een professioneel klassiek orkest. We doen ook nog een Scott Joplin, ‘Stop Time Rag’. Ook daarmee spelen we wat spelletjes. ‘Ragtime’ betekent eigenlijk letterlijk het in flarden trekken van de tijd. Ik heb dat natuurlijk nog wat overdreven, zodat de compositie geregeld door de knieën zakt. Zo begint dat Modernski-programma stilaan een eigen leven te leiden voor FES. Het wordt misschien een repertoire dat we gaan meenemen om onze waarde te meten. Zoals klassieke orkesten bijvoorbeeld Haydn spelen, gewoon om te weten of ze er als orkest wel staan. Want bij Haydn weet je: als het niet klinkt, dan ligt het niet aan de partituur maar wel aan de groep. Dit Modernski-repertoire lijkt me iets gelijkaardigs voor ons. Vanuit het standpunt van de klassieke muziek zijn het allemaal koekoekseieren. Die composities worden zelden of nooit nog gespeeld, maar als het binnen ons bereik ligt, vind ik dat heel prettig.”

Hoe groot is dat bereik? Ik vergelijk FES soms wel eens met ICP, maar dat is de lat wel heel hoog leggen, niet?
“Zeker, maar die vergelijking vind ik prima. Een van de dingen die we gemeen hebben, is dat we altijd een dosis humor meebrengen. Dat is belangrijk, want dat stelt de mensen gerust. Dan hebben ze niet het gevoel dat ze een examen moeten afleggen, dat ze ook gewoon mogen luisteren en er het hunne van kunnen denken.”

Je zou ook als fanfareorkest kunnen functioneren.
“We hebben dat vroeger nog gedaan. Het is even plezierig, maar het begon toch snel te vervelen. Als je als fanfare rondwandelt dan verandert je publiek altijd, en eigenlijk kun je dan bijna altijd hetzelfde spelen en verslapt de aandacht. Voor ons is het toch belangrijk om meer dan een uur lang de aandacht van het publiek vast te houden. Laat het fanfarewerk maar over aan echte fanfares. Jammer genoeg verdwijnt dat. De meeste fanfares doen nu mee aan wedstrijden en halen hun neus op voor het traditionele werk.”

www.demorgen.be