Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

In Amerika bestormt men graag in clubverband een heuvel, uitgedost als soldaat uit vervlogen tijden. Superamas loodst met Empire deze hobby van geschiedenisreanimatie Europa binnen.

Uiteraard koos het Frans-Oostenrijkse collectief voor zijn briljante historische reconstructie een Frans-Oostenrijks tafereel. De Slag bij Aspern-Essling uit 1809. Zowel Napoleon als aartshertog Karel claimden toen de overwinning. Met de juiste propagandamachinerie kan immers iedereen zich tot winnaar kronen. Want eens de feiten besmeurd zijn met roet en bloed, dan rest slechts de retoriek die erachter stak.

Superamas smijt naast dood en destructie ook achterhoede-frivoliteiten op het podium. Temidden van het wapengekletter botvieren een kapitein en een prinses hun lusten. Nog een verkrachting hier, kaartspelletje daar, en voilà. Zowel voor- als achterkant van dit pittoreske oorlogstableau zijn prijsgegeven.

Plots floept het licht aan en klinkt er muziek. Die lijken waren maar acteurs van Superamas. En nu zijn we op hun champagne doorweekte première-afterparty in New York. Op uitnodiging van een Franse ambassadeur die uit politieke correctheid ook de Somalische vluchteling Jamal Mataan laat opdraven. Oorlogsleed beleef je namelijk intenser in 3D. Niet als als bordkartonnen toneeltje of tv-uitzending.

De voorstelling heet voluit Empire (Art & Politics). Dat is buiten Napoleon ook een knipoog naar het gelijknamige boek van Antonio Negri en Michael Hardt uit 2000. Daarin onderwerpen de twee filosofen, volbloed neo-marxisten, het globalistische imperium dat ‘kapitalisme’ heet aan een kritische analyse.

Zoals altijd passen Superamas liever voor diepte-analyses of onverholen maatschappijkritiek. Theater moet een glamoureuze hersenschim zijn. Zo is de wereld en je kunt moeilijk doen alsof je daar geen deel van uitmaakt. De eigenlijke vraag voor de kijker, zalig gedempt door aanstekelijke popdeuntjes, lallende mooie mensen en heupwiegerij: de linkerkant van de kunstwereld die stug het tegendeel beweert, heeft dat niet iets weg van een achterhoedegevecht?

De camera die in het rond rijdt om alles waarheidsgetrouw te registreren, maakt duidelijk dat ‘waarheidsgetrouw’ een fictie is. Treffend is het filmpje waarin de makers op het festival van Avignon, zeg maar Cannes van podiumland, besluiten om nu eens écht geëngageerd uit de hoek te komen. Even later zie je hoe ze als Marlboro-mannen de Afghaanse hooglanden afstruinen om de Iraanse documentairemaker Samira Makhmalbaf te interviewen. Jammer dat ze onderbroken worden door een kogelregen van misnoegde verzetsstrijders. Alhoewel. Goeie tv, toch?

De BIG-trilogie was al een ijzersterk staaltje theater was. Empire heeft nog een streepje voor. Het collectief leunt nu minder op de ironische pose. Zijn treffende recuperatie van de realiteit komt er nog ongezoutener uit. Hoewel Empire de schijn heeft van een no-brainer, slaat het je uit het lood met verbazingewekkend veel denkstof. Kunstconsumenten aller lande laten deze verbluffing best niet aan zich voorbij gaan.

www.standaard.be