Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Vormsnoei

Wanneer je een theaterzaal binnenloopt, ben je vol verwachtingen. De zwarte doos verbergt vele geheimen. Welke illusie wordt vanavond opgewekt? Misschien spreekt de flyer al tot je verbeelding en zie je de acteur al voor je, hevig uitgedost in fleurige kleren. Of verwacht je juist een sober kostuum in een verstilde sfeer. De belangrijkste verwachting zal zijn dat de acteur of speler iets indrukwekkends gaat doen. Daarvoor heb je tenslotte een kaartje gekocht. Vormsnoei speelt met deze verwachting.

Vormsnoei is een eeuwenoud gebruik uit de tuincultuur, waarbij gewassen ´gesnoeid´ worden in abstracte of concrete figuren, meestal dieren. Reeds door de Grieken beoefend, kende het fenomeen een ongekende populariteit in opeenvolgende periodes van de kunstgeschiedenis, met als voorlopig hoogtepunt het Victoriaanse Engeland van de 19de eeuw. Sanne van Rijn associeert in haar voorstelling vormsnoei met een veel groter principe, namelijk de verzuchting van de mens om zichzelf, zijn medemens en zijn wereld voortdurend te boetseren, te modelleren, te snoeien naar een steeds perfectere vorm. De acteur op het toneel ziet zich elke avond geconfronteerd met deze uitdaging: hij moet zichzelf vormen naar een personage, of naar iets anders interessants. De toeschouwer kijkt naar het getoonde en interpreteert het handelen van de acteur.

Of het nu de tuinman is die de struik tot een olifant knipt, de struik die uit alle macht probeert op een olifant te lijken, of gewoon een mens die bezig is met hoe hij overkomt. Is de mens, of is die struik in zichzelf niet mooi genoeg? Het lijkt onontkomelijk. Vormsnoei is een menselijke worsteling.

Witte ruimte

Normaal gesproken speelt theater in een zwarte ruimte om u als toeschouwer in de illusie te zuigen. Alles dat die illusie in de weg staat, wordt verborgen gehouden. Zo niet in Vormsnoei. Sanne van Rijn heeft gekozen om de voorstelling in een witte ruimte te spelen. Niet de gebruikelijke zwarte theaterzaal, maar een witte box die aan een galerie of museum doet denken. Sanne van Rijn wil in haar voorstelling niets verbergen, maar juist alles tonen. De worsteling, de stress, de macht van uw blik en de reactie van de spelers op uw aanwezigheid. Vormsnoei speelt in een witte ruimte, zoals een beeldend kunstwerk in een witte ruimte hangt om volledig getoond te worden. In een witte ruimte regeert uw blik, en kunt u heel goed kijken.

Het theater van Sanne van Rijn gaat over kijken tussen de plooien van het zichtbare. Haar voorstellingen vragen om een actieve manier van kijken. Dat komt omdat de toeschouwer nooit kijkt naar iets wat zich hoe dan ook voltrekt, maar altijd naar iets dat anders kan lopen dan gepland, precies omdat er naar gekeken wordt. Getuige zijn van iets wat perfect bedoeld is maar in de uitvoering mislukt, het is voor Sanne van Rijn het mooiste dat er bestaat. Gestuntel geeft aanleiding tot verwondering. En verwondering is de basis voor een nieuwe manier van omgaan met de dingen.

U ziet drie danseressen, die zich geconfronteerd zien met het basisprincipe van theater: wij staan hier, u zit daar en u verwacht dat wij iets indrukwekkends gaan doen. Zij gaan die confrontatie aan. Maar ze draaien het principe ook om. Zij zoeken uw verbeelding op. Als ware jongleurs gooien zij ballen van verbeelding op. Aan u om ze in te koppen. Verbeeldingskracht moet van twee kanten komen. Als u meewerkt wordt het magie.