Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Esdoornpop is ‘hotter’ dan ooit. Sinds het succes van The Arcade Fire, Patrick Watson en Godspeed You! Black Emperor valt de opgang van Canadese rockbands niet meer te stuiten. Voor de Gentse Vooruit vormt dat een prima aanleiding voor een vierdaagse met muziek uit Montréal.

Met haar 3,6 miljoen inwoners, waarvan 70 procent Franstalige, geldt Montréal als de culturele hoofdstad van Canada. De thuishaven van Cirque du Soleil, dansgezelschap La La La Human Steps en het Constellation label is een metropool met een eigen dynamiek.

Wolf Parade, Stars, Chromeo, Besnard Lakes, Malajube, allemaal opereren ze in de schaduw van de Mount Royal en waren ze de jongste jaren ook op Belgische festivals te gast. Volgens Lisa Gamble, drumster bij Hrsta, maar ook solo actief met Gambletronics, is de hoge creativiteitsgraad van Montréal een gevolg van de goedkope huisvesting. “Halverwege de nineties verkeerde de stad in een diepe economische crisis. Door de drang tot autonomie van de Franstalige meerderheid, dreigde Québec zich af te scheuren van de rest van Canada en vluchtten Engelstalige handelaars en industriëlen de provincie uit. Zo kwamen heel wat fabriekspanden, lofts en pakhuizen leeg te staan en dat was goed nieuws voor de plaatselijke art community: voor een schijntje kon je nu immense ateliers of repetitieruimten huren. Veel studenten en artiesten vestigden zich in het oude stadsgedeelte, in St Laurent of Mile End. Ondanks de bittere armoede, slaagden we erin voltijds met kunst bezig te zijn. Dat leidde tot boeiende allianties en kruisbestuivingen.”

“Montréal blijft een van de goedkoopste steden in Noord-Amerika”, zegt gitarist Harris Newman, die een plaat maakte met Mauro Pawlowski en een veelgevraagd studiotechnicus is. “Zelfs wie geen baan heeft, kan hier een redelijke levensstandaard bereiken. Door de opwaardering van sommige stadsbuurten beginnen de prijzen van onroerend goed nu echter dermate te stijgen, dat de kunstenaarskolonie zich gedwongen ziet van het centrum weg te trekken.”

Gamble: “Halverwege de nineties had je hier amper podia. Daarom begonnen muzikanten zelf concerten op te zetten in lofts en privéruimten waar je ’s winters je jas moest aanhouden omdat er geen verwarming was. We deden alles zelf, omdat we geen andere keuze hadden, en raakten steeds beter georganiseerd. Toen Godspeed en het indielabel Constellation een beetje geld begonnen te verdienen, werd dat prompt weer in de lokale scene geïnvesteerd. Het bewees dat ook gemotiveerde doe-het-zelvers succesrijk konden zijn.”

Roger Tellier-Craig, een Franstalige muzikant met een verleden bij Godspeed en Fly Pan Am, schrijft voor de kitschpopband Pas Chic Chic nu songs in zijn moedertaal. “In Montréal gaapt nog steeds een kloof tussen de francofone en anglofone cultuur”, zegt hij. “Toch heeft mijn keuze voor het Frans meer met het accepteren van mijn eigen identiteit dan met politiek te maken. Ik leerde Engels op school, keek naar de Amerikaanse tv en kon me nooit identificeren met de Québecoiscultuur: Franse muziek vond ik belegen, tot ik, via Stereolab, artiesten als Gainsbourg en Brigitte Fontaine ontdekte. Plots had ik een gevoel van herkenning en ging een nieuwe wereld voor mij open. Toen ik de francofone cultuur verder ging exploreren, ontdekte ik dat er veel was om trots op te zijn.

“Franstalige Canadezen van de generatie van mijn ouders hebben er nood aan zich te bevestigen: de angst opgeslokt te worden door de Noord-Amerikaanse draak zit er diep in. Maar mensen van mijn leeftijd hebben vrienden in beide taalgemeenschappen en converseren niet zelden in het franglais.”

Gamble: “Ook al is Montréal een multiculturele stad, er loopt een onzichtbare grens tussen de Engelstalige en Franstalige bevolking. De ene groep weet amper wat er bij de andere omgaat.”
Newman: “Toch heeft de taalbarrière muzikanten nog nooit verhinderd samen te werken.”
“Culturele verscheidenheid werkt inspirerend”, vindt Eric Craven, bekend als drummer van A Silver Mt Zion en Hangedup. “Montréal is collective alienation, kalkte hier iemand ooit op een muur. Helemaal mee eens: deze stad laat zich door niemand claimen.”

“In Vancouver en Toronto overheerst het zakenleven, maar Montréal is een kunstminnende stad waar de kunsten actief worden gesteund”, zegt Arlen Thompson, drummer bij The Wolf Parade. “Montréal schrijft tolerantie en liberalisme hoog in het vaandel. De rest van het land is veel conservatiever. Franstaligen, die in Québec lange tijd als tweederangsburgers werden beschouwd, hebben, na een lange strijd, hun eigen identiteit verworven. Het verklaart waarom men hier de nadruk legt op sociale programma’s en zoveel belang hecht aan kunst en cultuur.”

Het platenlabel Constellation heeft, met eigenzinnige bands als Godspeed, A Silver Mt Zion, Do Make Say Think en Fly Pan Am, de muziekscene van Montréal internationaal op de kaart gezet. “Het bedrijfje huisvest muzikanten met een open geest die voortdurend op elkaars platen meespelen”, stelt Newman. “Het is één grote familie.” Craven: “Maar Secret City Records, de thuishaven van Patrick Watson en Miracle Fortress, of Alien8, zijn even belangrijk. In Montréal vloeien veel werelden samen.”

www.demorgen.be