Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

De accordeon verdient een centrale plek in het orkest

Het Brussels Jazz Orchestra (BJO) bestaat vijftien jaar, en dat wordt gevierd met een nieuwe cd en een tournee met Richard Galliano. Geen routineklus, want de Frans-Italiaanse accordeonist vroeg aan BJO om piano en gitaar te schrappen, zodat zijn instrument de nodige ademruimte krijgt. ‘Ik wil de rijkdom van de accordeon vieren.’

Wat Toots Thielemans voor de mondharmonica deed, presteerde Richard Galliano (57) voor de accordeon: hij gaf het instrument een plaats in de jazzcultuur. Hij speelde al accordeon als kleuter en raakte steeds meer gefascineerd door de mogelijkheden van dat instrument. Hij begon zijn professionele carrière aan de zijde van zanger Claude Nougaro, maar hij had een missie in de echte jazz.

“Ik kreeg een coup de foudre toen ik voor het eerst het werk van Art Van Damme hoorde. Die man is vandaag nauwelijks bekend, maar hij maakte zulke fijne jazz rond zijn accordeon, dat was echt zeldzaam. Al had je in die tijd nog andere prachtige accordeonisten. Bijvoorbeeld Ernie Felice in het orkest van Benny Goodman, of de Franco-Belg Gus Viseur. De mooiste dingen op accordeon dateren van de jaren veertig. Jammer genoeg is het instrument nadien in de verdrukking geraakt, gedegradeerd en bijna alleen nog in een puur commerciële context gebruikt.”

U wilde het instrument in eer herstellen?
“Als kind dacht ik al: als ik groot ben, wil ik de zaken weer rechtzetten voor de accordeon. Maar dat is niet eenvoudig. Als accordeonist krijg je spontaan nauwelijks interessante opdrachten en verdrink je snel in commercieel werk. Dat is zonde, want het is zo’n mooi instrument, handig maar ook heel veelzijdig. En het kan veel complexe emoties losweken. Je moet dat niet bederven door er alleen simpele dingen op te spelen. Daarom doe ik binnenkort een project met de muziek van Bach. Dat is niet om mezelf te bewijzen, maar wel om de rijkdom van dit instrument te vieren.”

U componeert ook zelf?
“Het gros van mijn repertoire is eigen werk. Dat vind ik de origineelste benadering van muziek. Het BJO suggereerde me eerst om samen een project te doen rond Franse chansons. Dat leek een goed idee, maar ik vreesde dat het wat licht zou uitvallen. Daarom heb ik toch voorgesteld om rond mijn composities te werken. Ik schrijf mijn stukken altijd achter de piano en ik heb bij het componeren nooit een specifieke groep in het achterhoofd. Elk stuk verdient het om in verschillende contexten tot leven te komen. Of het nu een kwartet is met Rubalcaba of een bigband of een orkest met strijkers. Elke outfit heeft zijn eigen charmes.”

Wat was de charme van het BJO?
“Het is een heel sterk orkest en ze zijn erg goed georganiseerd, wat belangrijk is om zo’n machine op de rails te houden. Eerst hadden ze me wel voorgesteld om met het hele orkest te werken, inclusief piano en gitaar. Ik hou wel van Nathalie Loriers (BJO’s vaste pianiste, DW), maar voor mij was het belangrijk om de accordeon niet te flankeren met andere harmonische instrumenten. Zo kun je de harmonische rijkdom van de accordeon beter benutten. Want je kunt het bespelen als een blaasinstrument maar net zo goed zoals een piano. Het zit vol harmonische mogelijkheden, en daar heb ik specifiek voor gekozen. Dan krijgt het instrument meer ademruimte om een melodische én een harmonische rol te vervullen.”

www.demorgen.be