Het theatercollectief De Roovers is al een poos aan een opmerkelijk stijlonderzoek bezig. Dat brengt hen bij repertoire waar ze anders amper aan toe komen. Deze keer is dat een hedendaags Amerikaans toneelstuk.
Quills is geschreven door Doug Wright, en ging in 1995 in première in de New York Theatre Workshop, waar ook Ivo Van Hove soms werkt. Vijf jaar na zijn toneelcarrière werd dit stuk over Markies de Sade verfilmd, met Geoffrey Rush en Kate Winslet in een hoofdrol. Nadien werd Doug Wright opgenomen in de vaart der volkeren. In 2004 kreeg hij de Pulitzerprijs Drama voor I am my own wife, maar bij ons hadden we zijn werk nog niet gezien.
De veren (quills) uit de titel zijn het houvast van D.A.F. de Sade. In zijn tijd (1740-1814) bediende men zich van ganzenveren voor een schrijftherapie. Kon hij zijn wilde fantasieën opschrijven, dan hoefde hij ze niet in praktijk te brengen. Hygiënischer was het ook al; de markies putte rijkelijk uit het gamma aan lichaamsafscheidingen.
Het stuk is het stadium van maatschappelijk fatsoen versus vuilspuiterij al voorbij. De libertijnse markies pendelde 27 jaar tussen gevangenis en vrijheid, en de laatste jaren van zijn leven zat hij in de psychiatrische instelling van Charenton. Gekooid was het monster dus al. Maar zijn vileine geschriften glipten nog tussen de tralies naar de buitenwereld.
Hoe dus iemand het zwijgen opleggen? De geestelijke (Robbie Cleiren) dreigt om papier en pluim af te nemen. De markies, sardonisch vertolkt door Peter Gorissen, smeekt als een howling wolf om dat niet te doen. Wetend dat de beer dan pas goed los is. Is het daarom dat Cleiren bij de publieksverwelkoming een T-shirt van Amnesty draagt (‘schrijf ze vrij’)? En gaat dit stuk bijgevolg over vrije meningsuiting?
De oplossing is drastisch. Na de castratie worden de lichaamsdelen van de markies in bloederige hompen op het podium gekwakt. Het kwaad slorpt iedereen op in zijn systeem. De geestelijke en de directeur van de instelling (Luc Nuyens) verlaten zich op het betere Sadiaanse werk. Ze verliezen zich in het kwaad om het goede te bekomen. Om elkaar de zwartepiet toe te schuiven. Of om de zaak te minimaliseren: ach, de markies is niet meer dan de puist op het gezicht van de geschiedenis.
Het afschuwelijke in dit stuk leent zich tot een oefening in grandguignol. Dat is niet eens zo gek. Na een deurendrama van Feydeau, dat een voedingsbodem heeft in de waanzin, zwaaien De Roovers de poort helemaal open. In Alkestis experimenteerde het collectief al met de iconografie van de melancholie. Ook die stijlverkenning was op het randje van het groteske, maar ze landde aan de juiste kant.
Quills landt aan de verkeerde kant. Heavy metal haarbossen, bloederige Hermann Nitsch-rituelen en geschreeuwde replieken: ze zijn niet grotesk, maar potsierlijk. Het collectief heeft zich de grandguignolstijl niet op coherente wijze eigen kunnen maken. De acteurs geven plankgas, maar de richting is onduidelijk. Een ideaal scenario om te crashen.
Alle rechten voorbehouden
Gelieve aan te melden of te registreren om commentaar toe te voegen.
Lid worden is gratis en duurt slechts enkele minuten. Als lid kan je: