Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Schrijfster Rachida Lamrabet, in Vooruit op de Les van de Eeuw 2007 en de boekpresentatie Nieuwe stemmen uit Vlaanderen, won vorige week de Debuutprijs.

Op het moment dat Rachida Lamrabet de Debuutprijs krijgt, ligt haar tweede boek net in de winkel en krijgen in haar hoofd vier Marokkaanse mannen vorm. ‘Het schrijven heeft me gebeten, ik kan niet meer zonder.’

Jaren klonk er geweeklaag in literair Vlaanderen over het gebrek aan allochtone stemmen. En kijk nu: de jury van de Debuutprijs gaf een eervolle vermelding aan de Turks-Belgische Mustafa Kör (1976) en kent de prijs toe aan de Marokkaans-Belgische Rachida Lamrabet (1970).

Lamrabet werkt halftijds als juriste bij het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding en heeft drie kinderen. Vrouwland (Meulenhoff/Manteau) werd meteen erg goed onthaald, waarbij de recensenten toejuichten dat ze het migrantenthema aanpakte zonder dat ze belerend overkwam. Ze schreef gewoon een goede roman die over Marokkanen ging.

Ondanks alle eerdere lof doet de Debuutprijs haar nog zichtbaar deugd. ‘Deze prijs betekent dat ik gehoord word, hij stimuleert me om verder te doen.’

Veel stimulans heeft u blijkbaar niet nodig. De verhalenbundel ‘Een kind van God’ ligt al in de winkel. En dat terwijl succesvol gedebuteerde schrijvers vaak verlamd worden door twijfel.

‘Tja, ik ben blijven doorschrijven. Nu nog trouwens, blijkbaar kan ik niet meer zonder het schrijven, ook al doe ik het vaak letterlijk tussen de soep en de patatten. Ik werk nu aan een theatertekst die volgend najaar in Het Arsenaal in première moet gaan en aan een roman over een jongeman. Van Marokkaanse origine, ja.’

De thematiek van de verhalen in ‘Een kind van God’ ligt erg dicht bij die van ‘Vrouwland’. Het gaat telkens over mensen van verschillende origines die hun plek in de maatschappij zoeken.

‘Ontworteling, migratie, identiteit: dat is wat me bezighoudt. In het toneelstuk wil ik drie mensenlevens schetsen, drie mannen, uit de eerste, tweede en derde generatie migranten. Mijn volgende roman zal iets intiemer zijn, over een jongeman die wat moeizaam in het leven staat, eerder persoonlijk dan maatschappelijk.’

Er krijgen momenteel dus vier mannelijke hoofdpersonages vorm in uw hoofd. Waarom zijn het allemaal mannen?

‘Mannen intrigeren mij. Vooral Marokkaanse mannen die met migratie te maken hebben, ze hebben iets ontheemds over zich. Ik heb het gevoel dat mannen zich minder goed voelen in hun leven dan vrouwen. Vrouwen passen zich sneller aan. Ze worden ook makkelijker aanvaard. Bij de publieke opinie leeft toch het idee dat vrouwen uit een moslimcultuur slachtoffers zijn, en dat ze een helpende hand nodig hebben. De mannen komen eerder bedreigend over, als macho’s die de vrouwen onderdrukken.’

Wilt u dan meer begrip kweken voor die mannen die te snel veroordeeld worden?

‘Ik wil vooral nagaan of ik die mannen zelf kan begrijpen. Kan ik zien wat hen drijft, waarmee ze zitten, of blijf ik aan de oppervlakte? Het is menselijk om vooroordelen te hebben, maar je mag niet overdrijven. Dat gebeurt nu wel, te veel mensen hebben een te eenzijdige blik op de realiteit.’

Gelooft u dat uw boeken daar iets aan kunnen veranderen?

‘Vrouwland heeft in elk geval discussie losgemaakt bij mensen die in clichés over de allochtone gemeenschap denken. Dat is een goed begin. Door met mensen over mijn boek te praten, kreeg ik zicht op wat er leefde. Sommige lezers pikten er één figuur of situatie uit, bijvoorbeeld de hoteleigenaar die geen kamer wil verhuren aan een vrouw alleen, om hun idee over de moslimgemeenschap bevestigd te zien, wat natuurlijk niet mijn bedoeling was. Ik wou juist niet veralgemenen.’

Waarom koos u voor een verhalenbundel als tweede boek?

‘Het kortverhaal is een erg mooie manier om een blik te werpen in het leven van een personage. Je moet heel secuur te werk gaan om het personage tot leven te wekken. Het materiaal dat ik in handen had, koos ook zelf deze vorm. Ik vind de verhalen, die op een brokstuk van de realiteit gebaseerd zijn, zo mooi, dat ze voor mij op zich moeten staan. Als ik ze tot een roman had bewerkt, zou ik nooit zoveel verschillende levens hebben kunnen tonen.’

Denkt u er nog altijd niet aan om voltijds schrijfster te worden?

‘Nee, dat zou ik niet aankunnen. Mijn werk is mijn zuurstof. Ik heb contact met anderen nodig, ik wil met mijn voeten in de wereld staan – ook als schrijver. Ik kom in mijn werk veel verhalen tegen die me niet loslaten, ook niet als het dossier afgesloten is. Als ik die verhalen opschrijf, is dat ook een eerbetoon. Alsof ik zeg: kijk, ik heb je verhaal gehoord en het laat me niet onberoerd.’

www.standaard.be