Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Acteurs die country zingen: het wordt nog een stroming. Na Wim Opbrouck en Els Dottermans hebben nu ook Johan Heldenbergh en Mieke Dobbels een voorstelling klaar vol stampers en hartenkreten. Al is ‘The broken circle breakdown featuring the cover-ups of Alabama’ ook een onvervalst drama.

Monroe en Alabama zijn in vol ornaat voor een stevige countryavond. Normaal heten ze Didier en Elise, maar niet vandaag; vandaag is het feest. Tenminste, dat is de bedoeling. Want zet die twee samen, en er komt oorlog van.

Het zou het begin kunnen zijn van een deurenkomedie. Maar The broken circle breakdown featuring the cover-ups of Alabama vertrekt vanuit pijn. Didier en Elise hebben samen iets verschrikkelijks meegemaakt en ze gaan daar zo verschillend mee om, dat ze elkaar niet meer begrijpen. De vaste waarde Johan Heldenbergh (Compagnie Cecilia) en zijn jongere collega Mieke Dobbels geven het explosieve koppel gestalte, zeventien countrysongs maken deel uit van hun verhaal. ‘Liefde, verlies en religie: daar gaat het over. En daarover gaat ook bijna alle countrymuziek’, zegt Johan Heldenbergh. ‘Country is één groot verwerkingsproces.’

Was u altijd al een liefhebber van country?
Heldenbergh: ‘Nee, vroeger was ik bezig met punk en rock. Maar ik luisterde wel veel naar Kicking against the pricks van Nick Cave, en naar Bruce Springsteen. Die muziek heeft veel meer te maken met country en folk dan met punk.’

Dobbels: ‘We kwamen bij de country terecht via onze vorige productie Trouwfeesten en processen. Daarin brachten we samen een liedje en dat vonden we zo leuk, dat we meer wilden zingen.’

Heldenbergh: ‘Ik had daarvoor een mandoline gekocht. Toen ik op het internet tablaturen ging zoeken, vond ik bijna allemaal bluegrassmuziek. Die verschilt nog van gewone country doordat er alleen snaarinstrumenten voor worden gebruikt, ze staat nog dichter bij de oorsprong. Er ging een wereld voor me open. Het sloot allemaal perfect aan bij mijn liefde voor het levenslied, voor dingen die recht naar het hart gaan.’

Dobbels: ‘Ik weet nog dat hij me een cd-box met bluegrass gaf en dat ik die muziek echt niet zag zitten. Maar gaandeweg ontdekte ik ook dingen die me aanspraken, zoals Alison Krauss. We zijn samen naar haar optreden gegaan, en ook naar Willie Nelson. Mijn lief vond veel dingen die ik beluisterde afschuwelijk. Maar toen hij de voorstelling zag, gaf hij toe dat het allemaal klopte. Met andere muziek kan je dit verhaal niet vertellen.’

Wordt ‘The broken circle breakdown’ meer een liedjesavond of een toneelvoorstelling?
Heldenbergh: ‘Het is theater met muzikanten. Bij de voorstellingen die ik tot nu toe zag met een band op scène, irriteerde het me altijd dat die het grootste deel van de tijd niets zat te doen. Ik wou eens een voorstelling maken waarbij je dat gevoel niet had.’

‘We doen dus ook iets heel anders dan Wim Opbrouck en Els Dottermans, die met Ik val… val in mijn armen toch meer een liedjesavond brengen. Hun succes bewijst wel hoeveel mensen je met country kan bereiken. Dat vinden we belangrijk. Het heeft geen zin om iets te vertellen als er nauwelijks iemand luistert.

Kwam u niet in de verleiding om zelf nummers te schrijven?
Dobbels: ‘Muziek maken trekt me wel aan, ja. Het is zo direct. Je hebt altijd meer woorden nodig dan noten om iets te vertellen.’

Heldenbergh: ‘Ik droom ervan een countrynummer te schrijven in het Gents. Maar het mag geen folklore worden, het moet echt zijn. Wie weet.’

Wordt dat Gents geen keurslijf? Net als Werner, uw personage in ‘Aanrijding in Moscou’, is Monroe een Ledebergenaar. Bent u niet bang om op die couleur locale vastgeprikt te worden?
Heldenbergh: ‘Ach, ik ben allang een Gentse acteur. Moet ik in een film een Antwerpenaar spelen, dan kan ik dat ook wel hoor. Maar als je iets te zeggen hebt, doe je dat het best in de taal die je altijd spreekt. Hoe dichter je bij je roots blijft, hoe universeler je bent. Dat heb ik geleerd van Arne Sierens (Heldenberghs collega bij Compagnie Cecilia, red.). Het gaat ons bij Compagnie Cecilia om echtheid. En het is uit Gent dat we onze inspiratie halen.’

‘Wat mensen daar allemaal van vinden, kan me eigenlijk niet schelen. Ik heb meegespeeld in Any way the wind blows en in Steve Sky, twee films die ongeveer tegelijk in de cinema te zien waren. Alle Antwerpenaars die ik tegenkwam, vonden Any way the wind blows van Tom Barman geweldig – behalve dan die twee irritante Gentenaars die erin rondliepen – en vonden Steve Sky van Felix van Groeningen maar niets. En de Gentenaars vonden net het omgekeerde. Moet ik daar nu rekening mee houden?’

U hebt al in veel succesproducties meegespeeld en toch bent u niet echt een bekend gezicht. Bent u een kameleon?
Heldenbergh: ‘Dat zou het grootste compliment zijn dat je me kan geven. Ik weet dat veel theateracteurs het tegenwoordig logischer vinden om gewoon in hun T-shirt de scène op te gaan, maar ik wil er uitzien zoals ik denk dat mijn personage er uitziet. Ik ben een toneelspeler die werkt vanuit de verkleedkoffer. En ik schep daar plezier in.’

U kiest in uw theaterwerk met Compagnie Cecilia vooral voor volkse personages. Is dat een kwestie van fascinatie of van engagement?
Heldenbergh: ‘Onze personages komen gewoon uit ons eigen verleden. Weet je, in Avignon vroeg Arne Sierens na een voorstelling eens aan een vrouw uit het publiek wat ze ervan vond. “Je n’aime pas regarder la basse classe,, antwoordde ze. Maar dat stuk ging niet eens over de basse classe! Het ging over mensen met een huis en een baan, ik speelde een brandweerman. Dat is het soort leven dat tachtig procent van de bevolking in Vlaanderen leidt.’

‘En ja, we vinden het ook belangrijk dat we theater maken zonder een hoge drempel. Ik wil geen namen noemen, maar ik zie soms voorstellingen van collega’s waar ik niets van snap. Aan het einde volgt dan een staande ovatie. Dan vraag ik me toch af: waarom staan die mensen nu recht? Om te tonen hoe intellectueel ze wel zijn?’

‘Ik wil voor gewone mensen spelen. Ik wil zeggen wat ik te zeggen heb zonder literaire tekens.’

Moet er een boodschap zitten in uw theater?

Heldenbergh: ‘Ik word wel eens boodschapperig, ja. Dat kan ik niet laten. In The broken circle breakdown zitten een paar straffe uitspraken over religie. “The broken circle, is een beeld uit de bluegrass, het staat voor de band die verbroken wordt als er iemand wegvalt. Volgens het liedje wordt die band in het hiernamaals hersteld. Maar wij geloven daar niet in.’

www.standaard.be