Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Met De stoel van Elijah heeft de Kroatische schrijver Igor Štiks (1977) een ambitieuze roman geschreven waarin hij het maatschappelijke decor van de twintigste eeuw ingenieus vervlecht met een pijnlijke persoonlijke geschiedenis.

De schrijver Richard Richter belandt na zijn gestrande huwelijk in een crisis die hem terugvoert naar zijn geboortehuis. Het is 1992, hij is net vijftig geworden. Sinds zijn vierde is hij wees: zijn moeder stierf in het kraambed; de man die hij voor zijn vader hield, pleegde na de oorlog zelfmoord. Terug bij de tante die zich altijd over hem ontfermd heeft, ontdekt hij een notitieboekje uit 1941 met een nooit verstuurde brief. Daarin meldt zijn moeder aan haar Joodse minnaar dat ze hoogzwanger is. Zo begint de zoektocht naar een vader die niet weet dat hij een zoon heeft. Als hij nog leeft, dan hoopt hij hem te vinden in diens geboortestad Sarajevo. De Balkanoorlog is net uitgebarsten. Aanvankelijk doet Richter zich voor als een journalist, maar gaandeweg wordt die missie overschaduwd door zijn persoonlijke zoektocht.

In Sarajevo raakt hij gefascineerd door de actrice Alma, de ster van een toneelgezelschap dat midden in het oorlogsgeweld gewoon doorgaat met het spelen van tijdloze stukken. Hij is getuige van de voorbereiding van een toneelstuk naar de roman Homo Faber van Max Frisch, een boek waarin de rationalistische hoofdpersoon zijn eigen leven denkt te kunnen bestemmen, tot hij wordt ingehaald door de onvoorspelbaarheid van het lot. Iets dergelijks overkomt Richard Richter in zijn kortstondige, bitterzoete romance met Alma.

In een doorwrochte compositie, vol schakelingen in de tijd, vol vage vooruitwijzingen en omcirkelende bewegingen, houdt Štiks je tot op het laatst op het puntje van je stoel met steeds weer nieuwe, verrassende wendingen. De stoel van Elijah is een roman over ‘de duivelse regie’ van het toeval – een thematiek die sterk doet denken aan het werk van Ian McEwan en Paul Auster.

www.standaard.be
www.boek.be