Kunstencentrum Vooruit, Gent, België

Vragen of de Irakoorlog iets ten goede veranderde voor de bevolking, is al helemaal naiëf. In Irak leven 5 miljoen weeskinderen, maar liefst 35 procent van het totale aantal kinderen.

Vijf jaar oorlog in Irak. Wat heeft ons dat opgeleverd? Zelfs een voorzichtige schadeschatter komt na lezing van een aantal impactstudies tot hallucinante cijfers en conclusies. 650.000 tot 1 miljoen dode Irakezen, 4.289 gesneuvelden bij de coalitietroepen. De Amerikanen gaven in Irak al 845 miljard dollar uit, de Britten 9 miljard. Ondertussen rekende het Center for Public Integrity uit dat de regering-Bush in 2002 en 2003 maar liefst 935 valse verklaringen moest afleggen om de Amerikaanse publieke opinie te doen geloven dat het Saddamregime een immanente dreiging was voor de wereld.

Wie zoveel geld uitgeeft, zoveel mensenlevens riskeert en bereid is om zoveel te liegen, moet wel een hoger doel hebben, zou je denken. Maar anno 2008 is het zelfs met veel goede wil niet mogelijk om een positief resultaat te zien van de Amerikaanse campagne in Irak.

De economische schade van de oorlog voor de Verenigde Staten is zo hoog dat ze amper te berekenen valt. Niet enkel werden er miljoenen dollars uitgegeven aan militair materiaal. Ook de toekomstige gezondheidskosten voor de fysieke en mentale rehabilitatie van gewonde Irakveteranen zal de komende vijftig jaar erg veel geld kosten. Volgens economist en nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz kostte de oorlog aan de VS in totaal 3 triljoen dollar. Dat is 3.000.000.000.000 dollar. Omgerekend betekent dit dat elk Amerikaans gezin 25.000 dollar in de oorlog pompte. Wat het Britse blad The Economist tot de ironische conclusie brengt dat Bush met een slogan ‘Iedereen 25.000 dollar voor Irak’ nooit verkozen was geweest.

Ook vanuit politiek oogpunt was de Irakoorlog voor de Amerikanen een mislukking. De relaties tussen Washington en de rest van de wereld verzuurden. In nogal wat landen omschrijft een meerderheid van de burgers de VS als de grootste bedreiging voor de wereldvrede. In het Midden-Oosten is Washington geen geloofwaardige partner meer voor vredesgesprekken.

Zelfs het bondgenootschap tussen de VS en Europa, dat sinds de Tweede Wereldoorlog niet fundamenteel ter discussie werd gesteld, kwam tot de dag van vandaag onder zware druk te staan. Hoewel in Europese hoofdsteden verteld wordt dat de relaties met de VS de afgelopen twee jaar opnieuw “werkbaar” zijn geworden, wordt off the record toegegeven dat de echte vertrouwensbreuk pas hersteld kan worden als John McCain, Hillary Clinton of Barack Obama het Witte Huis binnenstappen. “Met Bush doen we geen zaken meer.”

Vragen of de Irakoorlog iets ten goede veranderde voor de Iraakse bevolking, is al helemaal naïef. Recentelijk nog omschreef het Internationale Rode Kruis het huidige Irak als een gefaalde staat waar miljoenen mensen in zeer slechte omstandigheden leven en waar de toplaag van dokters, ingenieurs en economisten het land ontvluchtte. De gezondheidssituatie van Irak is die van een sub-Saharaland. Het aantal ondervoede kinderen is gestegen van 19 naar 29 procent. Zestig tot 70 procent van de Iraakse kinderen kampt met zware psychologische problemen. In Irak leven 5 miljoen weeskinderen, maar liefst 35 procent van het totale aantal kinderen.

Een evaluatie van vijf jaar Iraakse burgeroorlog is met andere woorden snel gemaakt. De Brits-Amerikaanse campagne leidde tot een desastreuze situatie die het land veel armer en veel gevaarlijker maakte dan tevoren. Vandaag is Irak een grotere bedreiging voor de wereldvrede dan vijf jaar geleden. Zonder Irakoorlog hadden we bijvoorbeeld geen aanslagen in Madrid en Londen gehad.

Een heel andere vraag is hoe het nu verder moet met Irak. President Bush zal tot zijn laatste dag als president volhouden dat een grote militaire aanwezigheid in Irak de beste optie is om de totale chaos te voorkomen. In het dossier zal pas echt opnieuw beweging komen als er een nieuwe man of vrouw het Witte Huis binnenstapt. Pas dan zullen Amerikaanse beleidsmakers zich echt de vraag kunnen stellen over hoe Irak opnieuw rechtgetrokken kan worden. Pas dan zal echt rekening worden gehouden met een recent overheidsrapport waaruit blijkt dat slechts 22 procent van de Iraakse olie-inkomsten in de wederopbouw worden geïnvesteerd. Pas dan zullen corrupte Iraakse politici en topambtenaren voorzichtiger moeten zijn als ze hun achterovergeslagen oliemiljoenen naar buitenlandse rekeningen laten vloeien. Tot dan moet u uit Irak helaas niet al te veel goed nieuws verwachten.