www.vooruit.be

Richard Sennett, inspiratiebron voor de stad van de toekomst

 

Omschrijving

Het werk van Richard Sennett was een uitgesproken bron van inspiratie voor de voorstellingen 'Barrière' (Elly Van Eeghem) en 'Lucinda Ra composteert' (Lucinda Ra & Pascal De Decker). Door het uitblijven van de publicatie van zijn nieuwe boek kan de socioloog er tijdens Mind the Book zelf niet bij zijn.   

“Mensen blijven wonen op de plaats waarmee ze vertrouwd zijn”. Het is een van de vele vaststellingen die de befaamde stads- en arbeidssocioloog Richard Sennett constateerde tijdens zijn omvangrijke carrière. Nochtans bewees de Amerikaan dat die honkvastheid geen vaststaand feit hoeft te zijn: zelf groeide hij op in een achterstandswijk maar ruilde die, dankzij een indrukwekkende academische loopbaan, in voor andere oorden.

Richard Sennett is het kind van Russische immigranten en groeide op in Cabrini Green (Chicago), lange tijd een van de meest beruchte sociale woonwijken van de Verenigde Staten. Te midden een door schrijnende armoede en rassenspanningen getekende nieuwbouwwijk, ontpopte Sennett zich op jonge leeftijd tot een begaafd cellist. Hoewel een ingreep op zijn linkerhand een vroegtijdig einde maakte aan zijn muzikale ambities, vormden zijn ervaringen als gedisciplineerd muzikant de ruwe bouwstenen voor veel van het latere academisch werk. Vanaf het prille begin van Sennetts cultuur- en arbeidssociologie werden rode draden gesponnen tussen verstedelijking, groeiende ongelijkheid en de impact van het globale kapitalisme op persoonlijke ontwikkeling en identiteit.

Als iemand die aan zijn sociaal-economische achtergrond via musiceren wist te ontsnappen, zag de oudere Sennett goed in wat de scheppende kracht is van vakmanschap. In tegenstelling tot sociale status of inkomen, factoren die veeleer tot concurrentie dan coöperatie leiden, zouden we beter inzetten op vakmanschap en discipline om de talrijke obstakels op onze weg te overwinnen.

Vanaf de jaren 90 verschuift Sennetts focus naar de ingrijpende impact van het nieuwe globale kapitalisme op het werk- en privéleven. Hoe verhouden ‘oudere’, strikt hiërarchische werkvormen zich tot recentere, op flexibiliteit en onzekerheid gestoelde werkethos? Hoe kan zelfwaardering ontstaan en floreren in een pijnlijk ongelijke wereld? Samen met denkers als Joseph Stiglitz en Michael J. Sandel floot Sennett met dergelijke onderzoeken de cruciale kritische noten die in 2013 tot hun apotheose kwamen in het nu al wereldberoemde ‘Kapitaal in de 21ste eeuw’ van Thomas Piketty.

Coöperatie ondanks ongelijkheid, zelfrespect in een vijandige, op concurrentie draaiende wereld: het zijn vraagstukken die tot op de dag van vandaag het brandpunt van Sennetts aandacht vormen. Waar in het vroegere werk van Sennett vooral de valkuilen en talrijke crises van het globale kapitalisme centraal stonden, zoekt hij in zijn recentste publicaties naar positievere toekomstperspectieven. Hoe leren we onszelf de rituelen en codes van succesvolle coöperatie aan? Hoe bouw je een samenleving, een stad, met radicaal verschillende soorten mensen? Welke rol speelt de stad in de manier waarop we dag tot dag leven, werken, bewegen en met elkaar in aanraking komen? De antwoorden op die vragen gaan ons allen aan.

In zijn nieuwste publicatie ‘The Open City’ breekt Sennett een lans voor een stad zonder muren en zonder lineair geplande stadsontwikkeling. “De gesloten stad kan top down ontworpen en bestuurd worden. Het is een stad in handen van heersers en bestuurders. De open stad is bottom up: een stad die van de mensen is.”

Dit artikel werd geschreven op 06.02.16

Reageer