www.vooruit.be

5 jaar Oikos: babbel met coördinator Dirk Holemans

Dirk Holemans

Omschrijving

Naar aanleidinig van Oikos' feestcongres over autonomie op 31 januari hadden we een babbel met Dirk Holemans, coördinator van de onafhankelijke denktank.
 

Laten we eerst omkijken naar het begin van Oikos 5 jaar geleden. Of was dat niet het begin?

Als tijdschrift voor reflectie en debat over politiek, ecologie en cultuur bestaat Oikos al sinds 1996. Het is als onafhankelijke denktank dat Oikos z'n 5de verjaardag viert. Beide zijn natuurlijk ingebed in een veel langere traditie van ecologisch denken.

Bij de opstart van denktank Oikos vormde het neoliberalisme nog het dominante denkkader. De cracks in het systeem waren nog niet zo duidelijk. Ik herinner me levendig onze verbazing over de kredietcrisis die bleef duren, Europese landen op de rand van het failliet: hoe was dat mogelijk? Oikos heeft die systeemfouten mee ontrafeld vanuit ecologisch perspectief.
 

Waar staat Oikos vandaag voor?

Oikos gelooft niet in een plotse revolutie, wel in een diepgaande transitie. Daarbij willen we nieuwe systemen versterken die ontstaan naast de oude. Ik omschrijf dat graag als het strijdvaardig aanvaarden van paradoxen. Zoals een stad als Gent die inspanningen doet om het autoverkeer terug te dringen terwijl bedrijfswagens in België nog altijd gesubsidieerd worden.

Belangrijk is dat Oikos vandaag verder gaat dan de analyse. Het programma van ons feestcongres toont dat. De sprekers die we hebben uitgenodigd zijn briljante analysten en tegelijk ervaren gidsen die de weg kennen naar alternatieven. Zodat we niet blijven steken in het gevoel van onmacht dat we ervaren als we voor een warenhuisrek staan of in een kilometerslange file.
 

Is autonomie –de titel van het feestcongres– voor jou die weg naar alternatieven?

'Autonomie' is voor mij een sterk begrip, sterker dan 'vrijheid'. Het vat samen wat topdenkers als Michel Bauwens, Olivier De Schutter, Paul Verhaeghe en Harald Welzer (net als vorige generaties ecologische denkers) ons bijbrengen: het vreugdevol potentieel om de toekomst vorm te geven.

Wat hen verbindt is hun geloof in samenwerken en kennis delen om te innoveren. Ze weten dat het aloude concurrentieprincipe achterhaald is. Hun visie is een uitgewerkte totaalvisie, hun discours een call to action.
 

Wat heb jij zelf geleerd van de denkers op het feestcongres?

Michel Bauwens, die de Peer-to-Peer (P2P) beweging uitdraagt, heeft mij geleerd hoe de droom die André Gorz vorige eeuw al verwoordde, werkelijkheid kan worden. Hij toont op welke manier we alleen nog zouden kunnen produceren wat we daadwerkelijk nodig hebben, in lokale en zelfbestuurde wijk- en stadsfabrieken, dankzij de mogelijkheden van informatie-uitwisseling via internet en technologieën zoals 3D-printing.

Olivier De Schutter heeft als Speciaal VN Rapporteur gevochten om –voor velen– subversieve inzichten te mogen bepleiten in de VN: niet ons huidig landbouwsysteem maar wel agro-ecologie zal ons in staat stellen om de wereldbevolking te voeden. Zo heeft hij aangetoond dat de uitdagingen van het noorden en het zuiden dichtbij elkaar liggen. Hij focust nu het breder domein 'sociale innovatie' en ik ben erg benieuwd naar zijn globale kijk op dat thema.

Paul Verhaeghe opende onze ogen voor de invloed van maatschappelijke veranderingen op onze geestelijke gezondheid. Beïnvloed door onder andere Harald Welzer koppelt Verhaeghe zijn visie op 'volhoudbaarheid' voor de mens nu aan volhoudbaarheid voor de planeet.

Harald Welzer heeft in mijn ogen erg krachtig beschreven waarom het zo belangrijk is dat mensen weer samen dingen doen. Wie aan autodelen doet, kijkt anders naar mobiliteit. Wie een voedselteam opstart, kijkt anders naar voedsel in uitpuilende warenhuisrekken. Ook bij hem voel ik een interessante wending in zijn denken. Hij gaat meer politiseren, maakt de brug naar radicale schrijvers als Naomi Klein.
 

Dat doet uitkijken naar hun bijdrage. Geven ze allemaal een lezing?

Nee, we maken er een dynamische avond van met dialoog en interactie. Bauwens, Verhaeghe en Welzer zullen elk een kort statement formuleren over autonomie en elkaars statement becommentariëren. Enkel De Schutter geeft een aparte lezing, een slotbeschouwing waarmee we de volgende 5 jaar voort kunnen!

 

Dit artikel werd geschreven op 14.01.15

Reageer