Een kleine geschiedenis
Vooruit is het verhaal van een intrigerend gebouw. Intrigerend want met een achterbouw aan de Schelde die 12 meter lager ligt dan de straatkant vooraan en daarom een Concertzaal onder een Theaterzaal verbergt. Intrigerend ook door zijn eclectische stijl, architect Ferdinand Dierkens mengde stijlen allerlei en hanteerde nieuwe technieken dat het een lieve lust was.
Eigenlijk legde hij daar al de basis voor het latere kunstencentrum dat in binnen- en buitenland school zou maken als dat grote huis met die vele kamers waarin kruisbestuivingen en wisselwerkingen schering en inslag zijn, waar choreografen in zee gaan met rockgroepen, waar traditionele wereldmuzikanten de scène delen met hiphop-dj’s, waar theatermakers woorden mixen met video, waar het na performance of Shakespeare tijd is om te fuiven, waar de nieuwe media afwisselen met scherpgerande debatten, waar web 2.0-principes en papieren boeken door één deur kunnen.
Dat al die vernieuwingsdrang, die beeldenstormerij, dat opblazen van getto’s tussen muziek, theater, dans, oude en nieuwe media, zijn vaste stek vond in een oud pand, gebouwd in 1913 en uitgeroepen tot monument van het jaar in 2000, is intrigerend, maar ergens ook logisch. Intrigerend, omdat een hedendaagse exploitatie zich verzoende met een historisch decor.
Omdat Monumentzorg het Feestlokaal van Vooruit naar voor schuift als toonbeeld van een levend monument. Want voor de honderdduizenden, vooral jonge bezoekers van Vooruit is het immers elke dag Open Monumentendag. Logisch aan de andere kant, omdat de socialistische bouwheren van dit Feestlokaal de culturele emancipatie van de werkmens voor ogen hadden. De slogan “Kunst Veredelt” in de Theaterzaal is daar nog altijd de trotse getuige van.
Feiten
Midden de 19de eeuw was Gent economisch de meest belangrijke stad van Vlaanderen. De socialistische beweging bouwde via de coöperatieven, waaronder de Samenwerkende Maatschappij Vooruit, een netwerk op van socio-economische voorzieningen. De expansie van de beweging resulteerde ook in nieuwbouw.
In 1910 kocht SM Vooruit een terrein in de St-Pietersnieuwstraat. Bedoeling was om in 1913, in het kader van de wereldtentoonstelling, de deuren van het Feestlokaal van Vooruit te openen. Architect was Ferdinand Dierkens. Stakingen dwarsboomden die plannen. En omwille van WO I konden ook de voorziene openingsfeesten van 1914 niet doorgaan.
Na de Duitse bezetting, kende Vooruit tussen 1918 en 1940 een glorieperiode als socialistisch volkshuis. Na WO II ging het echter langzaam maar zeker bergaf; steeds minder activiteiten in alsmaar meer geteisterde zalen. Begin ‘80 werd met de idee van de verkoop gespeeld, maar met de erfpachtovereenkomst tussen eigenaar en vzw Vooruit in 1982 begon voor het Feestlokaal een tweede jeugd.
Enerzijds werkte de vzw aan de professionele uitbouw van een internationaal kunstencentrum met oog en oor voor de vernieuwende tendensen binnen podiumkunsten en muziek. Repetitiestudio’s, zalen en medewerkers staan daarbij ten dienste van de kunstenaar. Naast de podiumkunsten vindt het brede publiek er ontspanning in het café en de fuifzalen. Anderzijds onderging het in 1983 als monument erkende Feestlokaal een gefaseerde renovatie. Tussen 1983 en 1990 werd begonnen met de dringendste instandhoudingswerken.
Tussen 1991 en 2000 volgde een meer systematische restauratie; van de voorgevel in 1991 tot de Theaterzaal in 2000. Goed voor een prijskaartje van zo’n 400 miljoen. In 2000 werd Vooruit tot Monument van het Jaar uitgeroepen. Vandaag de dag focust Vooruit (nog steeds) op artistieke vernieuwing en uitdaging, op een digitaliseringsproces dat ingrijpt op alle facetten van de werking, op moderne automatisatietechnieken die het mogelijk maken om een grootschalig gebouw tot in de kleinste hoeken onder controle te houden, op de nieuwe en te verwachten behoeften van kunstenaars, bezoekers en medewerkers.
