- Alle reacties
- Reacties geschreven nà de activiteit (7)
Voeg een reactie toe
Gelieve aan te melden of te registreren om commentaar toe te voegen.
Lid worden is gratis en duurt slechts enkele minuten. Als lid kan je:
- (inter)actief deelnemen aan het gebeuren op onze site
- een persoonlijke kalender bijhouden van je favoriete activiteiten
- foto’s opladen en vrienden toevoegen
- Favoriete foto’s, video’s, muziek, teksten of reacties bijhouden
- andere reacties beoordelen
De meelezer van september: 2666 van Roberto Bolaño
Gabriel Garcia Marquez heeft eens geschreven dat in Zuid-Amerika en in het Caribisch gebied schrijvers maar heel weinig hoeven te verzinnen. Hun probleem is eerder het tegenovergestelde: hun werkelijkheid geloofwaardig te maken. Ook in Roberto Bolano’s 2666 staat een feit centraal dat – om een onvervangbare gemeenplaats te gebruiken – de verbeelding te boven gaat: de moorden, sinds 1993 tot op heden, van meer dan 430 vrouwen in de grensstreek tussen Mexico en de Verenigde Staten, in het bijzonder de stad Ciudad Juarez in de staat Chuahua. Bolano heeft de vrouwenmoorden in zijn boek verplaatst naar de naburige Mexicaanse staat Sonora en laat ze plaatsvinden in de fictieve industriestad Santa Teresa. Recensenten van Bolano’s boek hebben gewezen op de vele details en nauwelijks verhulde namen van locaties en personen die opduiken in de roman en overeenstemmen met de massamoorden in Ciudad Juarez. Ook het netwerk van verdachten, doofpotoperaties en aanhoudingen die in de roman voorkomen, hebben hun voedingsbodem in de politierapporten, forensische documenten en journalistieke verslagen, die Bolano in zijn jarenlange onderzoek naar de moorden verzamelde. De duistere premisse van 2666 plaatst Bolano’s roman in de traditie van schrijvers als Juan Rulfo en Mario Vargas Llosa, die in boeken als Pedro Parama of De oorlog van het einde van de wereld de wreedheid van de Latijns-Amerikaanse geschiedenis en cultuur hebben omgewerkt tot surrealistische parabels over goed en kwaad.
Bolano neemt in 2666 de vrouwenmoorden in Santa Teresa als achtergrond voor een veelgelaagde meditatie over de gewelddadigheid van mensen, de zinloosheid en de alomtegenwoordigheid van lijden en pijn, en de onvoorziene gevolgen van morele en politieke onverschilligheid. De manier waarop Bolano deze thema’s samenbrengt is voor de lezer van 2666 een van de grote avonturen van deze donkere, bij wijlen geestige maar altijd wrange roman. Structuur en stijl van 2666 vormen een vernuftig vlechtwerk van beelden, observaties, verhalen en stemmen. In vijf afzonderlijke, maar door terugkerende motieven verbonden delen, belicht Bolano steeds een ander aspect van de verlatenheid, eenzaamheid en potentiële wreedheid van een reeks heel uiteenlopende karakters. Elk op zich vertellen de crisismomenten in het leven van zijn personages over de menselijke drijfveren die gruweldaden zoals die in Noord-Mexico mogelijk maken.
Typerend voor Bolano is dat hij zijn verhaal niet opbouwt – zoals bijvoorbeeld Vargas Llosa dat wel vaker doet – aan de hand van een verhalende montagetechniek, waarin personages en scènes, door tijd en plaats van elkaar gescheiden, naast elkaar worden geplaatst in een grotere, verhalende synthese. De kracht van Bolano’s vertelling – en voor een deel ook de merkwaardige samenhang en toegankelijkheid van zijn volumineuze roman – zit hem in het virtuoze gebruik van de innerlijke monoloog. Volgens deze kunstgreep legt de auteur zijn oor te luisteren bij de innerlijke belevingswereld van zijn personages en registreert hij, als een trouwe secretaris van de ziel, hun overpeinzingen, mijmeringen, dromen en angsten. Wat zo ontstaat – ook bij de lezer van dit boek – is een verhevigde werkelijkheidservaring die diep graaft (zoals bijna enkel poëzie dat kan) in onze emoties. In het deel over de misdaden, waarin Bolano deze techniek afwisselt met louter objectiverende beschrijvingen van dood gevonden vrouwen en meisjes, leidt deze impressionistische stijl tot schokkende contrasten.
Bolano’s meesterschap als stilist was in de Spaanstalige wereld al langer bekend; maar ook in Nederlandse vertaling blijft de dramatische spanning van Bolano’s soepel meanderende volzinnen wonderwel overeind. Op pagina 18 bijvoorbeeld, lezen we over een personage dat, aangegrepen door het boek dat ze net heeft gelezen, naar buiten loopt: “Op de rechthoekige binnenplaats regende het, de rechthoekige hemel leek op de grimas van een robot of van een naar onze gelijkenis geschapen god, op het gras in het park gleden de schuine regendruppels naar beneden maar ze hadden ook net zo goed naar boven kunnen glijden, daarna veranderden de schuine druppels in ronde druppels die werden opgeslokt door de aarde die het gras vasthield, het gras en de aarde leken te praten, nee, niet te praten, te discussiëren, en hun onverstaanbare woorden waren als gekristalliseerde spinnenwebben of een heel kort gekristalliseerd braken, een nauwelijks hoorbaar ritselen, alsof Norton die middag in plaats van thee een aftreksel van peyote had gedronken.”
Met dit soort microscopisch geobserveerde beschrijvingen, neergezet in immer onder controle gehouden spinnenzinnen, waarin het ene weerbarstige beeld na het andere wordt afgepeld, schaart Bolano zich achter de grote realisten van de verbeelding. Bolano slaagt er telkens opnieuw in om aan de hand van zulke terloops opgemerkte details als glasscherven op een tuinmuur of een obscure anekdote, de lezer binnen te voeren in een wereld die zwanger lijkt van verbanden maar geleidelijk aan toch weer evengoed gewoon zinloos of louter toevallig kan zijn. Deze zelfreflexieve laag van Bolano’s vertelstijl, waarbij elke zin, elke paragraaf in zijn eigen staart lijkt te bijten, is een van de bitter-ironische kwaliteiten van het boek. Dit aspect komt nog het best naar voren in de hoofdverhaallijn van 2666, die aanvankelijk helemaal niets met de vrouwenmoorden in Santa Teresa lijkt te maken te hebben.
Als een rode draad doorheen de vijf delen van 2666 loopt immers het leven van ene Benno von Archimboldi, een raadselachtige Duitse auteur, die een cultstatus onder Westerse academici heeft verworven maar over wiens persoon noch werk we tot en met het laatste deel bijster veel te weten komen. En zelfs wanneer we na het boek te hebben beëindigd, de puzzel rondom Archimboldi in elkaar kunnen passen, blijkt het plaatje dat te voorschijn komt allerminst verheffend. Het is alsof Bolano heeft willen afrekenen met de zoektocht naar de grootgewaande schrijver – de schrijver-profeet – als eigentijdse en hyperindividualistische variant van de graalqueeste. De mislukking van de mens als zingever van zijn lot, een motief dat onder de vorm van de Parsifal legende verschillende keren opduikt in de roman, is een van de sleutels tot de overige delen van het boek. Eenzelfde ironie zit in de titel. Hier ondergraaft Bolano de profetische betekenis van het getal van de Bijbelse Apocalyps of eindtijd en de hoop op een goddelijke verlossing door het in de eenentwintigste eeuw te plaatsen en zo de symbolische kracht ervan ondergeschikt te maken aan de willekeur van de geschiedenis.
Ook het langste en voorlaatste deel van de roman over de vrouwenmoorden in Mexico cirkelt op een bezwerende manier rond Bolano’s thema van de gewelddadigheid van de geschiedenis door menselijke willekeur. De 108 portretten van mishandelde en vermoorde vrouwen in het deel over de misdaden wordt door Bolano op genadeloze wijze afgezet tegen het morele en politieke nihilisme, de economische uitbuiting, de consumptiecultuur, corruptie, mensenhandel en drugstrafiek in de door Amerika bewust gecreëerde vrije handelszones in de grensgebieden van Noord-Mexico en de VS. Bolano zelf heeft verklaard dat hij met 2666 een requiem heeft willen schrijven voor de slachtoffers van Ciudad Juarez. Zonder ook maar ergens prekerig over te komen of uit de toon te vallen, leest dit meest documentaire deel van de roman als een allegorie over het lot van vrouwen overal ter wereld: waar ze ook wonen altijd het eerste slachtoffer wanneer wetten en instituties die de zwakkeren moeten beschermen wegvallen.
Wat stelt Bolano als schrijver tegenover het gitzwarte wereldbeeld van 2666? Misschien is het passend om opnieuw Marquez te citeren uit het eerder aangehaalde stukje: “Laten we het daarom hebben over ‘de verbeelding in de kunst in Latijns-Amerika’ en onze slechte regeringen het alleenrecht op de fantasie geven.”
- Tags
- de meelezer
- literatuur
- meelezer
- uitgelezen
Reageer hieropBewaar dit item (1)
Roberto Bolaño: een "andere" Zuid-Amerikaanse auteur
Een zeer mooie en diepgravende recensie, Seth, en ik ben het bijna op alle punten met je eens, behalve op deze…
Ik kan me Bolaño eigenlijk niet voorstellen in het rijtje van Garcia Marquez of Vargas Llosa. Hij staat voor mij iets nieuws voor, zoals elke generatie natuurlijk steeds de diepste breuk met hun succesvolle voorgangers maakt.
Je hebt gelijk dat politiek en de gruwels van de dictatoriale regimes een stevige bodem vormen voor zowel het werk van Llosa als Bolaño. In 2666 (of andere boeken zoals Nazi Literature in the Americas, of Het Lichtende Kwaad) is die gruwel veel meer verbonden met de kunst zelf, met de schrijver, die in Bolaños boeken vaak geen linkse rakker met ideeën van vrijheid en gelijkheid is (zoals wij het zo vaak willen zien), maar een gewillige (mede-)dader in het regime van Pinochet of een intellectueel met waanvoorstellingen van zuivering en orde. Het politieke geweld staat niet los van de literaire bezigheid.
Bolaño zei ook over het magische realisme, wat wij toch vereenzelvigen met de Zuid-Amerikaanse literatuur, dat het “stinkt” (Enkel Cortázor erkende hij als voorbeeld). Hij verweet Garcia Marquez zijn vriendschap met Fidel Castro en zijn blinke vlekken voor de inbreuken op de mensenrechten daar, of Vargas Llosa zijn gooi naar het presidentschap en zijn verdediging van het liberalisme. Hij wijst, denk ik, in zijn boeken op een speciale vorm van moraliteit voor de schrijver. Op een bepaalde manier is 2666 een antwoord op een van de stellingen van Marquez dat je enkel boeken kon schrijven over de levenden (ik herinner me dat toch ergens gelezen te hebben). Laat 2666 nu net gaan over het kerkhof dat de geschiedenis achterlaat. (Ik citeer hier even mijn Engelstalige versie van Bolaños Amulet met de eerste verwijzing naar het jaartal 2666):
“Then we walked down the Avenida Guerrero… Guerrero, at that time of night, is more like a cemetery than an avenue, not a cemetery in 1974 or in 1968, or 1975, but a cemetery in the year 2666, a forgotten cemetery under the eyelid of a corpse or an unborn child, bathed in the dispassionate fluids of an eye that tried so hard to forget one particular thing that it ended up forgetting everything else.”
Alles herinneren, is dat dan de taak van de schrijver?
- Tags
- uitgelezen
Reageer hieropBewaar dit item (0)
Wat een boek ...
Heerlijk genoten van ‘beide’ commentaren … jullie lijken een voortzetting van Bolano zelf … het leven dat nooit ‘af’ is , zich in allerlei vreemde, chaotische, herkenbare toestanden steeds weer opnieuw manifesteert. Ik ben al jaren gepassioneerd door latijns-amerikaanse schrijvers en door literatuur in het algemeen, maar Bolano is een adembenemende , nieuwe ervaring. Hoe doet ie het om al die thema’s op zo’n nuchtere, subtiele, verrassende wijze naar boven te laten komen en je inderdaad in deze mooie, wrede wereld thuis te voelen. Je moet echt heel aandachtig lezen om het niet ‘gemist’ te hebben waar hij het over heeft. Ik heb veel gereisd, zowat op alle plaatsen die je in 2666 terugvind, het helpt om je in te leven en te ‘voelen’ waar het over gaat. Ik kan echt in beide commentaren inkomen, het is een werk waar je je leven lang over van gedachten kunt wisselen en er nooit uitkomen, zoals bij Bolano! Grandioos werk, bedankt voor deze rubriek. Ik ben benieuwd naar de 21é in de Vooruit.
Reageer hieropBewaar dit item (0)
Robert Bolano
Enthoesiast dat eindelijk Robert Bolano ook hier te lande onder de aandacht wordt gebracht. Ik ontdekte Bolano via een recensie in de Morgen. Kocht van hem eerst, in Engelse versie, het hijgerige, onthutsende, Rimbaud-achtige The Savage Detectives. Genoot van begin tot einde. Vooral de evocatie van altijd weer dreigende landschap vond ik schitterend. Daarna kocht ik, in Hong Kong dan nog, Last Evenings on Earth, een reeks korte, ook weeral Rimbaud-achtige verhalen. En The Romantic Dogs, een reeks gedichten. Uiteindelijk belandde ik bij 2666. Indrukwekkend boek, dat wel. Toch mis ik de verbale, visuele spankracht van The Savage Detectives. Vooral naar het einde toe gaat de opeenstapeling van histories in de histories in de histories, voor mij, althans tegen steken. Deel I en deel II ( de moorden in Ciudad Juarez) zijn de moeite van de tijd en de concentratie waard. Deel III waar Bolano inzoemt op Archimboldi zit te gekunsteld in mekaar, is te veel een etalage van, voelbaar via internet, bijeengeschraapte informatie.
Reageer hieropBenieuwd wat de heren en dames op 21 oktober zullen te vertellen hebben over deze merkwaardige schrijver.
Bewaar dit item (0)
Bewaar dit item (0)
Meesterlijke sketch. Nu, bedenk ik net, dat 2666 een open einde heeft.
geweldig!
Het was mijn eerste uitgelezen! En wat een leuke Uitgelezen! Heel levendig en met interessante gasten!
Success!!
Reageer hieropBewaar dit item (0)
Billenkoek met boeken
Boekenprogramma’s. Ze hebben op de televisie (de Vlaamse althans) nooit echt gewerkt, live lukt het blijkbaar wel. De Balzaal barst zowaar uit zijn voegen, het publiek is duidelijk van het trouwe en standvastige soort. Op de billetjes dan maar, met zicht op de zwartleren zeteltjes op en draadwerk onder ‘t podium. Zo gaat het meer op een radioprogramma lijken, maar klagen doen we niet, want Sabbes stem is zoetgevoosd, Opbroucks geestdrift werkt ook zonder beeld en de andere panelleden lijken in hun sas.
Dit allemaal met dank aan een Chileen die begin 21ste eeuw een turf van jewelste uit zijn pen heeft gekregen. En de liefde is groot. Ondanks/Dankzij de massa leesvoer. Want letterliefhebbers van dit kaliber smaken zulke kolossen wel, zoveel is duidelijk. Of ze kunnen op zijn minst goed doen alsof. Zoals de voorlezeres van dienst verwoede pogingen doet haar tekstfragmenten tijdens de lezing te snappen, maar live door de mand valt.
Goed, verder geen gezeur want zowel jubel als hype blijken terecht. Er komt zelfs een knap staaltje analyseerwerk aan bod. “Kwaadheid op het ongrijpbare”, horen we Anna Luyten declameren, Jos Geysels heeft het over een moedeloos aanvaarden van de rauwe realiteit (in zijn woorden “This is it”). Marleen Temmerman charmeert door haar persoonlijk leesavontuur, de jongetjes on stage lijken het goed met elkaar te vinden en werpen op tijd en stond een plagend kwinkslagje heen en weer.
En zo keuvelt het gezelschap de twee uur vol. Het publiek vindt het allemaal prima (hoewel hier en daar een knikkebollertje in de massa wordt gespot): de leestips worden gretig neergekribbeld en zorgen samen met de tombola voor een vermakelijke noot (hulde aan Wilfried Martens!).
Zo tussen het lezen door is Uitgelezen een prima uitlaatklep, zo horen we ‘t ook eens van een ander. Of er daadwerkelijk iets met dat lijstje leesideetjes zal gebeuren, dat zien we dan wel weer.
Eerste punt op de agenda: overwegen wat we met die bejubelde kluit aanvangen (lezen, of toch maar doen alsof?). En op tijd komen, natuurlijk.
Reageer hieropBewaar dit item (0)
100 ste Uitgelezen
Vol verwachting trokken wij naar deze jubileumeditie van Uitgelezen. Niettegenstaande wij ruimschoots op tijd naar Vooruit waren gekomen stelden wij vast dat de wachtruimte flink gevuld was met literatuurliefhebbers. Reserveren was onmogelijk en bij het betreden van de zaal was onze verwondering heel groot want de helft van de zaal was voorzien van briefjes ” Voorbehouden” zonder meer en “Voorbehouden voor studenten” . Om toch een deftige plaats te bemachtingen namen heel wat vroegkomers plaats op de “Voorbehouden voor studenten” plaatsen. Iemand van de organisatie stuurde die hele groep wandelen maar nog groter werd onze verwondering toen wij als vroegkomers noodgedwonegn van achter in de zaal moesten vaststellen dat daarna alle plaatsen ” Voorbehouden voor studenten” werden ingenomen door alles behalve studenten maar laatkomers !
Reageer hieropEen mooi evenement maar een wrange nasmaak want organisatorisch schort er toch iets.
Bewaar dit item (0)
Dag Christian,
De eerste Uitgelezen van dit seizoen was inderdaad een overrompeling. Het deed ons van Vooruit een plezier om te zien hoeveel literatuurliefhebbers er waren afgezakt naar de Balzaal om te horen wat het panel vond van 2666. Tegelijk moesten we met pijn in het hart zien hoe snel de zaal vulde en we zelfs bezoekers moesten weigeren.
Wat die “voorbehouden voor studenten” betreft. Deze voorbehouden plaatsen kaderden in de actie Free For Students. Met deze actie, die de hele maand oktober loopt, willen we (nieuwe) studenten in Gent de kans bieden om van verschillende cultuurvormen in Vooruit te proeven. Ook literatuur willen we hen op een laagdrempelige manier aanbieden en daarom was deze Uitgelezen opgenomen in de actie. Die twee rijen hadden we voorbehouden voor hen omdat we op voorhand niet wisten met hoeveel ze zouden zijn. Daarvan dat de overschot uiteindelijk werd vrijgegeven aan overige bezoekers.
Wel geef ik graag mee dat er slechts 20 plaatsen voorbehouden waren (dus geen halve zaal) en dat dit een eenmalige actie was.
Ook bekijken we hoe het succes van Uitgelezen in de toekomst evolueert en hoe we met deze situatie kunnen omgaan. Zo blijft Uitgelezen voor iedereen een plezier.
vriendelijke groeten,
Reageer hieropSara
Bewaar dit item (0)
Reageer hieropBewaar dit item (0)
Reageer hieropBewaar dit item (0)
Kent iemand het laatste (Nederlandstalig) lied dat Wim zong?