Voeg een reactie toe
Gelieve aan te melden of te registreren om commentaar toe te voegen.
Lid worden is gratis en duurt slechts enkele minuten. Als lid kan je:
- (inter)actief deelnemen aan het gebeuren op onze site
- een persoonlijke kalender bijhouden van je favoriete activiteiten
- foto’s opladen en vrienden toevoegen
- Favoriete foto’s, video’s, muziek, teksten of reacties bijhouden
- andere reacties beoordelen
De Meelezer van oktober: Een klaagzang over reizen, rust en rendieren
‘Het idee dat ik reisboeken schrijf, heeft iets wat me verontrust.’ Met deze zin opent Jenny Diski de inleiding van haar boek. De woorden sterkten mij, want de gedachte een 317 pagina’s dik reisverslag te moeten lezen had mij wel schrik aangejaagd. ‘Over reizen, rust en rendieren’, belooft Diski, is een boek ‘over reizen en roerloos blijven waar ik ben … [en] in de eerste plaats over mijn verlangen om te blijven waar ik ben’. Ik kon enkel hopen dat ze de belofte waar zou maken en ik geen dertien-in-een-dozijn reisverslag voor mij had liggen.
Het begon zo mooi, maar het duurde niet lang. De inleiding en het eerste deel van het verhaal zijn werkelijk interessant. Het is inderdaad geen reisverhaal maar een mooie beschouwing over reizen, afstand en alleen zijn. Ze verwijst naar allerlei grote schrijvers en filosofen die eens over deze kwestie hun licht hebben laten schijnen. Ook bevraagt Diski literatuurwetenschappelijke vragen zoals de positie van de auteur en het onderscheid tussen fictie en non-fictie. Al deze vraagstukken koppelt ze aan kleine reisverhaaltjes die van de compacte tekst geen droge en theoretische verhandeling maakt, maar de lezer op een aangename wijze stimuleert na te denken over dingen die misschien niet zo vanzelfsprekend zijn als ze lijken. Diski laat veel gaten vallen in de antwoorden op de vragen die ze zichzelf stelt en ik verwachtte dan ook dat deze open plekken in de rest van het boek uitgewerkt en ingevuld zouden worden. Vol goede moed begon ik aan deel 1: ‘Over heel ver weg zijn’. Echter, na een paar bladzijden stortte het boek in elkaar.
Weg zijn de prikkelende vragen uit de inleiding, verdwenen is datgene wat van dit reisboek niet zomaar een reisverslag moest maken. Bij elke zin bekruipt mij meer en meer de vraag waarom Jenny Diski ooit is begonnen aan deze reis of dit boek, het enige wat ze doet is klagen. Ze reist af naar plaatsen waar bij aankomst blijkt dat ze er niet had willen zijn. Wat ze wel wil is weg zijn, weg van ‘haar Dichter’ – een man in haar leven waar ik me als lezer meer mee kon identificeren dan met Diski zelf, omdat hij net als ik al haar klaagzangen heeft moeten aanhoren – omdat ze alleen wil zijn. Wat is alleen zijn? In mijn optiek is de kern van alleen zijn dat je wilt verdwijnen, omdat niemand weet waar je bent en wat je doet. Vanuit deze opvatting van alleen zijn is Jenny Diski alles behalve alleen.
Tijdens het lezen van ‘Over reizen, rust en rendieren’ kreeg ik namelijk de indruk dat haar enige doel was de lezer te vertellen over haar alleen zijn en alles waar ze zich tijdens dat alleen zijn om bekommerde, niet het alleen zijn op zich.
Het is vooral een passage waarin ze etaleert hoeveel high brow boeken ze wel niet meegebracht heeft op reis die mij ervan overtuigt dat Diski zichzelf juist wil etaleren aan de wereld waarvan ze zich zogenaamd afzondert. ‘Toen ik wakker werd, ging ik in mijn stoel zitten en las Donald Frames biografie van Montaigne, waar ik halverwege in was. … Mijn boekenplank was zorgvuldig uitgekozen: streng samengesteld leesmateriaal met een doel.’ Op dit punt volgt een lijst met 42 boeken, o.a. Nietzsche, Kierkegaard en Freud, waar een gemiddeld mens jaren over zou doen om door te komen. Diski heeft deze boeken op reis meegenomen in een – noodzakelijk – reusachtige koffer. Om ze allemaal te lezen? Onmogelijk. Om er zelf naar te kijken? Mogelijk, maar vrij bizar. Om de lezer te laten zien welke boeken ze mee heeft genomen op reis? Waarschijnlijk. Daar ze in de inleiding namelijk nog ingaat op de inhoud van de boeken, noemt ze in de rest van het boek enkel nog de namen van de auteurs die ze leest. De boeken vormen geen enkele toegevoegde waarde meer, maar fungeren enkel nog als identity building van Jenny Diski naar haar lezer toe.
De exhibitionistische drang alle – zinloze – details van haar reis aan de lezer te vertellen leidt bij Diski soms wel tot amusante anekdotes waarvan je bijvoorbeeld leert dat de Nieuw-Zeelanders zelf geloven dat ze in Midden-Aarde wonen, maar meestal tot passages die je als buitenstaander echt niet wilt lezen, zoals de de volgende: ‘Ik had de hele nacht folterende kramp en een barstend hoofd. Bovendien moest ik overgeven, maar ik besteedde er een gigantische hoeveelheid energie aan om dat te beheersen. Er is niets waar ik zo’n hekel aan heb als aan braken. … [M]isschien [heeft het] iets te maken met de herinnering aan mijn moeder die in de wc-pot braakte: hevig kokhalzen, verschrikkelijke geluiden.’ Het is spijtig.
Door de inleiding had ik bijna mijn vooroordeel over reisverhalen overboord gezet, maar ‘Over reizen, rust en rendieren’ verschilt voor mij op geen enkele wijze van de talloze blogs en livejournals op het internet en die lees ik ook niet graag.
- Tags
- uitgelezen
Reageer hieropBewaar dit item (1)
De Meelezer van oktober: "Gangreen I - Black Venus (Jef Geeraerts)"
“Goed en Kwaad hadden nooit bestaan, de taal werd opnieuw kreet” schrijft Jef Geeraerts ergens in dit eerste deel van zijn Gangreen-cyclus. Hij beschrijft in dit boek de ontsnapping van een blanke man uit de verstikkende (seksuele) moraal van het katholieke Vlaanderen (en bij wijze van import & kolonialisme het Kongo van de ‘paterkes’ ). Geeraerts wil ontaarde boeken schrijven, die “de vracht van eeuwen geestelijke slavernij eindelijk kwijt raken!”. Retrospectief kijkt hij terug, “God in de hemel, het is nu al 1967 en wat ik hier ga vertellen gebeurde heel in het begin van die heidense, heilige periode, in het jaar 1955, het jaar van de basalten maagd ha”. Die eerste, meesterlijk lange zin hoorde ik hem zelf voorlezen op Zozegd vorig jaar in de Theaterzaal van Vooruit. Laat het nu net die stijl zijn die het boek zo goed maakt en redt van zomaar één van de vele schandaalboeken te zijn uit de woelige jaren ’60. Als één lange woord-stoot, komt Geeraerts’ relaas over zijn verblijf in het Kongo van de jaren ’50 eruit. Het is een bijna totale zuivering geworden, van wat Geeraerts ervaarde als een ziekte. Zo moet men ook de titel en het opschrift begrijpen: “Sommige gedeelten gingen reeds tot ontbinding over, want ik had te lang gewacht. Toen begon ik ze één voor één af te hakken. Dit is het verhaal van het eerste litteken.” Het boek is geobsesseerd door het lichaam en seks en springt van de ene seksuele extase naar de andere, doorspekt met indrukwekkende citaten waarin Geeraerts zijn gal spuit over de visie van de Kerk op liefde en seks. Het is één lang protest tegen wat hij het “frustro-purito-christo-racistisch syndroom’ noemt, een woord dat een prominente plaats verdient in elke psychologische encyclopedie. Geeraerts bestrijdt (zulke strijdvaardige woorden mogen misschien wel gebruikt worden) “de tekenen van de voortschrijdende aftakeling” met erotiek, en een litanie van seksuele ervaringen, die aan het religieuze beginnen te grenzen (Er wordt niet voor niets uit het Hooglied geciteerd, zowat het meest erotische dat je in de Bijbel kan terugvinden).
Het is nu net die carrousel van seks en nog meer seks die soms wat begint te vervelen. Men vergeet al vlug de werkelijke opdracht van het hoofdpersonage; aan de “onbereikbare rand van het oerwoud, een weerspannige maagd … een streep van negen kilometer doorheen … trekken met de hulp van een driehonderdtal niet bijster enthoesiaste negers die ik achteloos tot volgehouden arbeid trachtte te bewegen”. Wacht even, dacht ik tijdens het lezen van zulke passages, draagt dit boek de clichés over (luie) Afrikanen en, later in het boek, (minderwaardige) vrouwen gewoon niet verder uit. Dat leek me nu niet echt verlicht te zijn, voor een boek dat zijn gat veegt aan Westerse waarden. Het zijn dit soort vragen die een tegenstander van het boek terecht zou mogen vragen. Het hoofdpersonage geeft toe dat hij walgde van “vrouwen met cellulitis, hangende borsten, uitgezette buiken, zware uiteinden, afbrekende tanden, gezwollen voeten, die overal pijn hebben, die vlug moe zijn, wit verlies hebben, daar een geur van verrotting verspreiden,…” Er is bij hem de schrik dat als “ze eenmaal oud en rimpelig zou zijn als de vele uitgezakte, snuivende, dikke vrouwen van de wereld en dan was het alsof de hand van een geraamte mijn penis omvatte en ‘m niet meer los kon laten en dan kreeg ik het koud”. Afrikanen krijgen het al even hard te verduren. Ter verdediging van het boek, moet gezegd dat de auteur zijn eigen (blanke) volk allerminst spaart. Eén voorbeeld: “De blanke wet maakt de mannen zwak als kinderen”. Ten tweede, het hoofdpersonage houdt soms ook echt van de zwarte vrouwen waarmee hij voor korte of langere tijd in bed duikt: Mbala was “de eerste vrouw van wie ik heb gehouden dat het soms pijn deed …”. Misschien gaat het boek daarom nog het meest over wat het betekent een blanke Westerse man te zijn. Zijn vitaliteit vindt die man nog het meeste terug als hij zijn ‘Westersheid’ achter zich laat: “vanaf dit ogenblik was ik geen westerling meer, ik was nu totaal opgenomen in een geheime sekte, ik onderging nu de inwijding, sacraal, archaïsch, eeuwen cultuur vielen van mij af”. En als ware hij een herboren man, begon hem “eveneens in die dagen het beschaven der wilde volkeren … steeds minder te boeien –teken van groeiende bewustwording-”. Het is in die momenten als de carrousel van seks even stopt voor een kleine onderbreking dat het boek me het meest kon boeien. Op het einde van het boek bijvoorbeeld staat de onafhankelijkheid van Kongo voor de deur en wordt het hoofdpersonage afgesnauwd door een zwarte man: “Blanke, dat is jouw zaak niet”. Hij wreekt zich “in die seconden op het zwarte ras, ik wreekte ook de onvergefelijke lafheid van mijn regeerders, die niet hadden durven te vechten voor dit prachtige land”. Deze passage deed me nog het meeste aan J.M. Coetzee denken, die deze nazinderende blanke nijd om de dekolonialisering zo virtuoos beschrijft in zijn boeken.
Als 24-jarige meelezer vroeg ik mij aanvankelijk af wat de relevantie is van alweer een nieuwe herdruk van “zo’n schandaalboekske uit de jaren stillekes” en “gaat het hier gewoon niet om een nostalgische reflex van de Mei ’68-generatie die het maar wat graag nog eens wil hebben over zijn seksuele revolutie, zijn lak aan alles waar een weem van autoriteit aan vastkleefde?”. Het is onmogelijk voor mij om de impact van het boek toenertijd te vatten, maar met de terugkeer van het nieuwe puritanisme in onze maatschappij blijft het boek misschien relevant, dacht ik. Maar er blijft iets steken; er is namelijk maar zoveel dat een mens kan verdragen van de uitputtende beschrijvingen van andermans seksuele escapades. Ik wou de schrijver al vlug vragen om nu eens over iets anders te praten. (En gelukkig doet hij dat ook) Seks is immers een marketing-gimmick geworden en een schokeffect heeft het al lang niet meer. Ik bewonder wat de publicatie van Gangreen veroorzaakt moet hebben en de moed van Geeraerts, maar ik denk dat de taboes van onze tijd al helemaal ergens anders liggen. Het boek is voor mij echter wel meer dan een louter tijdsdocument, en dat heeft het vooral aan enkele geweldige passages over religie, de oorlogsdrift van de mens, huwelijksspanningen (de tirade van zijn vergeten vrouw!), en aan zijn magnifieke stijl te danken.
- Tags
- Gangreen
- Jef Geeraerts
- uitgelezen
- Uitgelezen: Noord Oost Zuid West
- zogezegd
Reageer hieropBewaar dit item (0)
Meelezer oktober: De informanten van Juan Gabriel Vasquez
De leesgroep van de Bib Brugse Poort las mee De Informanten van Juan Gabriel Vásquez.
En de leesgroep vond het een intrigerend boek. Voor het eerst ging de intense en lange bespreking hoofdzakelijk over de inhoud van het verhaal, dat ons niet als fictie maar als levensecht voorkwam. Dit terwijl het over een boek in het boek gaat en ondanks het feit, dat het verhaal zich afspeelt in een continent en land in een periode waar we weinig vertrouwd mee zijn.
Wanneer is verraad onvergefelijk en wat is boete? Wie kent ooit de volledige waarheid en is die wel te achterhalen? Wie zijn de informanten? Elk heeft zijn reden om dingen te verzwijgen of te willen achterhalen. Wie van hen is daarom als verkeerd te bestempelen? De leesgroep is er nog altijd niet helemaal uit.
Dat een Europese oorlog zulke smartelijke gevolgen heeft tot in Columbia en zo lang kwelt en inwerkt op verschillende persoonlijke levens, liet een sterke indruk na. “De informanten” vraagt geconcentreerd lezen met als beloning geen vrolijk maar wel een stevig inhoudelijk verhaal vol historische informatie en indringende beschrijvingen van alle personages.
Een aanrader om mee te lezen!
Liesbet, Annemie, Rika, Tineke, Nathalie, Liljan, Rozemarijn, Nicky, Hubert, Jurgen en Désirée.
Reageer hieropBewaar dit item (0)
Net gelezen De Informanten: Deze vakantie heb ik rustig een aantal boeken kunnen lezen zoals Daniel Kehlmann: Het meten van de wereld, Sandro Veronesi : Kalme Chaos, Philippe Claudel: Het verslag van Brodeck, Anders Roslund & Borge Hellstrom: De uitlevering en Junot Diaz Het korte maar wonderbare leven van Oscar Wao. Opgeladen na een korte vakantie en het besef dat het weer tot een volgende vakantie zou duren voor ik weer een boek ter hand zou nemen heb ik me voorgenomen elke Uitgelezen minstens een boek op voorhand te lezen. Voor deze editie was dit De informanten van Juan Gabriel Vasquez. Ik was vanaf de eerste bladzijde gefascineerd door het verhaal : “Het beeld van de stad in totale ontreddering doordrong me van de ernst van de situatie; ik vermoedde dat de uitnodiging geen beleefdheidskwestie was en kwam tot een voorlopige conclusie: we gingen over boeken praten. Niet zomaar een boek, uiteraard, we zouden praten over het enige boek dat ik tot dan toe had uitgebracht, een reportage met de titel van een televisiedocumentaire” ... ”Het boek had bij zijn verschijning in 1988 een hoge bekendheid genoten, niet vanwege het onderwerp of de betwistbare kwaliteit, maar omdat mijn vader, professor in de retorica die zich altijd verre van elke vorm van journalistiek had gehouden, lezer van klassieke werken die nota bene zijn neus op haalde voor literatuurbesprekingen in de pers , in het Magazin Dominical een recensie had gepubliceerd waarin hij het, met iets wat raakte aan venijn, tot de grond toe had afgebroken.”
Start van een nieuwe reeks hoogvliegers
Het blijft altijd een beetje verbazingwekkend dat Uitgelezen blijft zorgen voor hoogvliegers op het gebied van aangename literaire discussies (toegegeven: met een dipje hier en daar, maar dat heeft meer met meningverschillen te maken, denk ik). Dit jaar nam Uitgelezen met Noord Oost Zuid West een belovende start.
Het was een leuke avond; nog gemoedelijker dan anders, leek me, of ben ik na zowat een half jaar Uitgelezen-loos geweest te zijn, wat ontwend aan het hele gebeuren. Of lag het nog meer aan het “Jef Geeraerts gooit zijn eigen boek en de lucht en wie het vangt, krijgt het” moment, of aan het feit dat er jarigen gelukkig zijn gemaakt. (Altijd leuk, ik stel voor dat tijdens de januari-editie op dinsdag 20 januari dat ook gebeurd: een zeer goed moment om jarigen dan te trakteren op een boek ;-)
Eigenlijk moet ik bekennen dat in tegenstelling tot andere edities de thema’s, boeken en gasten me aanvankelijk minder aanspraken. Gelukkig worden vooroordelen al eens tegengesproken door de werkelijkheid. Gène Bervoets is nu niet direct een tv-persoonlijkheid waarvoor ik voor de buis blijf hangen (integendeel), maar de man heeft wel een literatuur-hart. Naar Merelbeke van Stefan Hertmans is inderdaad een prachtboekje. Ik schaar me dus helemaal achter zijn signalement. Wat me opviel aan Lieve Joris, is haar mooie spreektaal, een beetje jaloezie daarover speelt toch bij me op ;-)
Verder blijft er natuurlijk de soms opspelende onenigheid in het panel over Philip Roth; best grappig om te zien hoe Anna Luyten inpikt om even een steek onder water te geven over één van de beste schrijvers van het moment. Ze heeft het natuurlijk helemaal bij het foute eind.
- Tags
- uitgelezen
- Uitgelezen: Noord Oost Zuid West
Reageer hieropBewaar dit item (0)