Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

Thomas Smetryns en Peter Brötzmann gelinkt door Chicago

Thomas Smetryns wijdde me tijdje geleden in, in zijn manier van componeren voor het Chicago Songbook. Hij liet Stardust van meester swingklarinettist Artie Shaw horen – niet op de oorspronkelijk 78 toeren, maar op 33. Je krijgt een heel ander soort ‘swing’ op de helft van het toerental, ook een ander soort magie. Tbleef wel klinken. Thomas was het stuk – aan 33toeren snelheid – aan het uitschrijven voor zijn ensemble waarmee hij het concert voorbereidt. Het is exemplarisch voor zijn werkwijze. Hij isoleert of verandert stukken uit jazzcomposities uit de eerste helft van de 20ste eeuw. Sommige van die tunes zijn legendarisch (Round Midnight van Thelonius Monk bijvoorbeeld, of het bovenstaande Stardust). Hij gebruikt ze als bouwmaterialen voor nieuwe composities.

Het ensemble waarmee hij werkt is samengesteld uit klassieke muzikanten en jazzmuzikanten – alhoewel ze bijna allemaal in beide genres opereren. Het zijn stuk voor stuk klasbakken. Wim Koninck is een schitterend percussionist met een onvoorstelbaar palmares; Daan Vandewalle werd ondermeer geprezen vanwege zijn verrassende opname van Charles Ives’ Concord Sonate – het unieke aan zijn uitvoering lag hem net in het feit dat hij als improvisator de juiste accenten kon leggen in het werk van Ives; trompettist Bart Maris en contrabassist Kristof Roseeuw hoeven nog nauwelijks te worden voorgesteld –ze zijn twee ontzettend creatieve tenoren uit de Gentse jazz scene, en met Thomas’ keuze voor Jakob Ampe van de rockband The Germans voor de vocale passages wordt nog een andere kleur toe aan de groep toegevoegd. Het feit dat Chicago Songbook door dit ‘soort’ muzikanten wordt uitgevoerd geeft aan de muziek een absolute meerwaarde.

De combinatie van de componeerstijl van Thomas Smetryns, en het bronmateriaal – jazz uit de 20-40 jaren, laat het beste vermoeden.

Peter Brötzmann is met zijn Chicago Tentet aan een zegetocht bezig –dat doe je wanneer je 70 bent geworden. Afgelopen week heeft hij er 3 dagen London en nog eens 3dagen in zijn hometown Wuppertal opzitten.
Guy Peters van Goddeau magazine was erbij en somt 15 redenen op waarom je dit concert niet mag missen en beter dan hem kan ik het zelf niet verwoorden -vandaar

1. Het Monster, Peter Brötzmann. Zeventig is hij intussen en toch blijft het iedere keer een belevenis om dit ‘Monster van Wuppertal’ aan het werk te zien. Het ultieme voorbeeld van het buikgevoel en het geweld binnen de jazz. Zijn eenheid is die van de ademstoot, de vermorzelende power, de rooddoorlopen ogen.
2. De Troonopvolger, Mats Gustafsson. De Brötzmann van Scandinavië. Komt vanuit de punk en dat valt eraan te horen. Weinigen spelen zo sterk op instinct als deze kloeke Zweed. Weinigen leggen zo’n bereidheid aan te dag om grenzen te blijven verleggen.
3. De Analist, Ken Vandermark. De pot op met Wynton Marsalis. Vandermark is een van de meest complete artiesten van zijn generatie: een sterke componist/muzikant en rusteloze experimentalist die constant op zoek gaat naar nieuwe uitdagingen en speelpartners.
4. De Sfinx, Joe McPhee. Ouderdomsdeken en een icoon van de improvisatie. Zowel op de saxen als op de trompet een meteen herkenbare stijl. Een zeventiger die zelfs de jonkies nog van het podium speelt. Vervult bij het Tentet een eerder subtiele rol.
5. De Clown, Johannes Bauer. Duitse trombonist die steevast voor een koldermoment zorgt met z’n theatrale uitbarstingen, sputterende experimenten en goofy humor. Zorgt tijdens elk concert voor minstens één schuddebuikmoment.
6. De Swinger, Jeb Bishop. Mooie tegenhanger voor Bauer. Oudgediende van The Vandermark 5 en een trombonist die ongemeen hard kan swingen en een attack heeft die zelfs menig saxofonist schrik aanjaagt.
7. De Onbekende, Per-Ake Holmlander. Valt als tubaspeler vaak buiten het plaatje, maar weet met z’n verrassende flexibiliteit toch steeds een boeiende draai aan de muziek te geven.
8. De Pedaalman, Fred Lonberg-Holm. Virtuoze cellist die het niet moet hebben van vingerbrekende hoogstandjes, maar heil zoekt bij het rotzooien met textuur. Zorgt vaak voor het rock/noise-element door de gierende effecten die hij creëert met z’n effectpedalen.
9. Het Anker, Kent Kessler. Al twee decennia een vaste waarde binnen de Chicago-scène en sinds 1997 al de woelige ruggengraat van het orkest. Stugge no nonsense-bassist.
10. De Colorist, Michael Zerang. Een eclectisch drummer met een indrukwekkend oog voor nuance en inzicht in de klankmogelijkheden van zijn instrument.
11. De Geweldenaar, Paal Nilssen-Love. Een regelrechte natuurkracht. Hardklopper bij talloze projecten en misschien wel de motor bij uitstek binnen dit ensemble. National Geographic zou eens een docu moeten wijden aan dit fenomeen.
12. Het Tentet. Net als andere goede orkesten stelt het geheel zoveel meer voor dan de som van de afzonderlijke delen. Het kan dan ook niet genoeg benadrukt worden dat deze Gouden Elf garant staan voor concerten die méér zijn dan oorverdovend kabaal, méér dan aanstellerige notenneukerij, méér dan chaos en anarchie. Wufte melodieën en vingerknip zal je niet krijgen, maar voor wie oplet, vallen machtige overkoepelende verhalen én kleine, in zichzelf gesloten meditaties te ontwaren. Het kan gaan om een cerebrale wisselwerking, een spel van texturen en een sparring tussen deelfracties van dat geheel. (….)
13. Omdat het kàn. U dacht dat ons cultuurbeleid reden is tot pessimisme? Trek eens naar het buitenland. Of beter nog: steek de Atlantische Oceaan eens over en leg uw oor te luister bij de Amerikaanse liefhebbers. Zij krijgen dit ensemble, dat elke paar jaar wel eens onze contreien bezoekt, immers zelden of nooit te zien. Het is een logistieke en financiële hel om een band van dit kaliber op de baan te krijgen en nu er wereldwijd geknipt wordt in subsidies is een Amerikaanse tournee voor dit orkest op papier zo goed als onmogelijk, tenzij alle betrokkenen zich diep in de schulden willen werken.
14. Omdat het (vermoedelijk) de laatste keer is. Brötzmann zou het Tentet ontbinden na deze tournee, die er ook een beetje komt n.a.v. zijn zeventigste verjaardag. Op de eerste 3CD-release na zijn alle andere releases (9 albums op OkkaDisk en de box set van Smalltown Superjazzz) nog steeds beschikbaar, maar elke liefhebber zal het ermee eens zijn: dit moet je live meemaken en kunnen ondergaan. Enkel dan heb je een idee van de diepgang van de interactie en de reikwijdte van deze band. Gent is de voorlaatste halte, de finish ligt in Hongarije. Ga ervan uit dat het uw laatste kans is. En kom achteraf niet zeggen dat we u niet ingelicht hebben.
15. 10 euro. Dat is de prijs van een ticket in VVK. Moet er nog een tekeningetje bij?

Keep this (0)