Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

Na verschillende installaties als Man en Rain die eerder in Vooruit te zien waren, maakt Kris Verdonck nu de podiumvoorstelling I/II/III/IIII. Zelf blijft hij spreken over een theatrale installatie waarin het theater-aspect alleen in de omgang met het werk zit: het belang van tijd die zorgt voor een opdeling in een begin, midden en einde en de gebruikelijke scheiding tussen scène en publieksruimte. Maar het décor zelf, en hoe ze de voorstelling bepaalt, geeft het geheel zijn installatie-karakter.

Er is een duidelijk link naar het vorig werk van Verdonck. De basisidee in Heart bijvoorbeeld, het lichaam als object overgeleverd aan een machine, en de systemen om dit uit te voeren, werden uitgepuurd voor I/II/III/IIII. Het resultaat is een grote machine die de danseressen als marionetten bestuurt, ‘een dictator die alles bepaalt’, zoals Kris Verdonck ze zelf noemt, amper te controleren. Het moet een mooi beeld zijn om achter de schermen de twee mannen te zien werken om haar min of meer te besturen. De machine hanteren lukt, maar ze kunnen niet bepalen wat er met de danseressen gebeurt.
Dat maakte van de repetities een voordurend zoekentocht, vertelt Marianne Van Kerkhoven, naar wat de machine allemaal kan, wat ze allemaal doet. Het werd voor de danseressen een gevecht om onder controle te krijgen wat nog te controleren valt om zich daarnaast volledig over te geven; controle versus controleverlies. Alles hangt af van het moment waarop ze de grond verlaten. Tot dat moment kunnen ze zichzelf sturen, maar zodra ze beginnen te zweven, zijn ze overgeleverd aan de machine. Zo zijn veel van hun bewegingen ontstaan uit improvisaties.

Maar niet alleen dat moesten ze leren tijdens de repetities. Het was minstens even moeilijk om een taal te vinden om over die ervaring te praten. Hoe benoem je bewegingen die je zelf niet in de hand hebt? Hoe vertaal je dat naar anderen? Hoe verwoord je wat er met je gebeurt als je zelf amper weet wat het is?...

Een inspiratiebron voor deze voorstelling waren de klassieke opvoeringen van Het Zwanenmeer, een van dé voorbeelden uit het klassieke ballet waarin de controle over het lichaam en over de situatie tot het uiterste wordt gedreven. Met I/II/III/IIII gaat Kris Verdonck uit van het tegendeel: het lichaam wordt een object, en hij gaat op zoek naar de machine achter de dansende zwanen. En in hoeverre is het nog mogelijk mooi gelijk en harmonisch te dansen als je wordt overgeleverd aan die machine? Één danseres alleen is altijd ‘juist’ maar eenzaan, twee zorgen voor harmonie maar bij drie is de chaos het grootst, en is het het moeilijkst om balans te houden. De voorstelling eindigt met vier danseressen, die als twee paren de harmonie kunnen herstellen.

Wat daar ook toe bijdraagt, is het theatrale effect van de schaduwen tegen de achterwand. De danseressen zweven in het gele licht van de volgspot, en hun schaduwen zijn het zoveelste element van de voostelling dat ‘gebeurt’, zonder dat ze het gezocht hebben, laat staan dat ze er controle over hebben.

I/II/III/IIII is een voorstelling door een machine met één, twee, drie, vier lichamen, zwevend door de lucht waar alles draait rond het punt waarop de grond wordt verlaten en het lichaam niet meer is dan een oncontroleerbaar object; een klassieke dansvoorstelling, gedanst door een marionnettenspel van een machine…