Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

“Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, miserere nobis “(Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld, ontfermt u onzer), zo begint een actrice met een krukkige articulatie de nieuwste voorstelling van schrijver, regisseur en vormgever Eric De Volder (°1946). Vervolgens gaat ze in het Nederlands verder, althans, dat vermoed ik, want haar uitspraak wordt er niet beter op.

Gelukkig blijft het woordgedeelte beperkt tot enkele oprispingen. Ruim vier vijfde van de voorstelling is beeld, een spel van licht en beweging. Van de ruime voorraad spots wordt driftig gebruik gemaakt om de duisternis te kleuren. Donkere tinten, aangevuld met een gul spuitende rookmachine zorgen voor de sfeer van een zwarte mis. Een zware wierookgeur kruipt van het podium de zaal in en boort zich in de neusgaten van de toeschouwers. Nonnen en prelaten martelen elkaar, zichzelf en de toeschouwers met een aantal scènes die de logebijeenkomst en de bordeelscène van Eyes wide shut, de laatste film van Stanley Kubrick (1928-1999), in herinnering brengen.

De acteurs, het aangezicht zwaar geschminkt, prevelen, kreunen, janken en staren in het niets, en wanneer ze even op adem komen kijken ze elkaar aan met een blik van ‘hé, leef jij nog?’. Het hoogtepunt, dat eigenlijk een aangedikt dieptepunt is, wordt bereikt wanneer een novice en een diaken gedwongen worden te copuleren (?) binnen een cirkel van abten en priorinnen, die hun gewaden ophouden en een tentje vormen. Tot slot wordt er gulzig geschranst van op de grond gemorste hosties. Tussendoor wordt er flink op de eigen borst geklopt, en terecht, want zich lenen tot het acteren in een productie dat de vergelijking met studentendoop moeiteloos kan doorstaan, is het begaan van een doodzonde.

Kostumering en beweging zijn stilistisch verzorgd, maar ze redden de zaak niet. Integendeel, door hun schoonheid benadrukken ze alleen de zwakte van het concept. De Damen is een pretentieuze voorstelling, een productie de kostprijs onwaardig. Het is een pronken met de kennis van de katholieke rituelen en tonen hoe men ze kan misbruiken, in de hoop dat pilaarbijters geshockeerd zijn en rel gaan schoppen. Maar dat is buiten de waard gerekend, want pilaarbijters zitten wel in een theater, maar hun theater heet niet schouwburg maar kerk.

De grootste blunder echter is de locatie. Een zwarte mis vraagt om intimiteit. De kleine zaal van de KVS, de Box, zou mogelijk gezorgd kunnen hebben voor meer inleving. Nu blijft het spektakel een happening in de verte, en hoe verder verwijderd zich een gebeurtenis afspeelt, hoe minder emotionele binding de kijker kan opbrengen. Dat heeft zelfs Rome begrepen. Het altaar werd vooraan geplaatst en de priester kijkt de kerkganger recht in de ogen. Het enige pluspunt van deze kleurloze zwarte mis is dat ze maar 65 minuten duurt.