Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

Rond 1900 ontstonden verschillende kunststromingen die zich vragen stelden bij de zichtbare wereld. Deze wereld vormde voor de aanhangers van deze stromingen (realisme, naturalisme en symbolisme) slechts een aanleiding om de diepere waarheden te onthullen.

Door de sociale en economische veranderingen voortgebracht door de industriële revolutie, kwamen de oude waarden op de helling te staan. Er heerste een gevoel van vooruitgang, maar ook één van twijfel en levensmoeheid.
In deze tekst zal geprobeerd worden om een korte schets van het symbolisme te geven.

Zoals reeds gezegd is het symbolisme een stroming die ontstond op het einde van de 19e eeuw. Grote veranderingen, zoals de opkomst van de industrie, leidde bij de mensen tot onzekerheid. Centraal bij de kunstenaars stond de vraag naar wat werkelijkheid was en wat niet. Men deelde een fascinatie voor het mystieke en het verborgene. Doordat men het gevoel had dat alles al gedaan was, leek de bestaande wereld saai.
De symbolistische kunstenaars zien een oplossing voorbij het zichtbare. Hoewel ze menen dat de woorden die we gebruiken eerder verbergen dan duidelijk maken, zal het symbolisme eerst en vooral een literaire stroming zijn. Een symbool verwijst immers niet naar het concrete, maar naar iets wat daarachter ligt. Men zal proberen om uitdrukking te geven aan ideeën, aan de verbeelding. Net zoals muziek onrechtstreeks emotie kan uitdrukken, wil poëzie haar taal minder concreet maken. Het is echter door deze voorkeur voor het onbegrijpbare, dat het symbolisme de kritiek kreeg (en nog steeds krijgt) om vooral een stroming van intellectuelen te zijn.

De thematiek van de symbolisten was in de eerste plaats zeer pessimistisch: alles is reeds gedaan, de mens is slechts een speelbal van het lot. Anderzijds was er een manier om te ontsnappen aan het aardse ploeteren: de schoonheid. Men moet zoeken en streven naar liefde en zuiverheid. De stad Gent speelde in de ontwikkeling van het symbolisme een grote rol doordat haar kunstenaars zich internationaal verspreidden: Georges Rodenbach, Emile Verhaeren, Maurice Maeterlinck, Charles van Lerberghe en Karel Van de Woestijne… Vandaag blijft er nog weinig over van die duistere en mystieke sfeer die ooit door de straten van Gent dwaalde.

• terug naar de homep

• http://www.timefestival.be/symbolisme