Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

Dit weekend ging in Antwerpen de nieuwe vleugel van deSingel open en dat wilden heel wat mensen meegemaakt hebben. Liefst 15.000 mensen bezochten de nieuwbouw, ontworpen door Stéphane Beel. Een van de highlights op de affiche van het artistieke openingsfeest zaterdag was The Brodsky Concerts van muziektheater LOD, met acteur Dirk Roofthooft en muzikant Kris Defoort.

Midden in een zin verspreekt Dirk Roofthooft zich even, kijkt plots verbaasd naar zijn tekstblad,en haalt een ballpoint boven. Doodgemoedereerd verbetert hij mompelend een tikfout op het blad, en herneemt dan weer zijn zin. Dat ene kleine moment weerspiegelt precies de sfeer van The Brodsky Concerts .

In deze voorstelling van componist/pianist Kris Defoort en acteur Dirk Roofthooft voor LOD is de ervaring van de woorden van dichter en Nobelprijswinnaar Joseph Brodsky springlevend, doordat beide kunstenaars zelf zo persoonlijk aanwezig zijn in hun vertolking.

Joseph Brodsky’s leven (1940-1996) was kort en pijnlijk. Op zijn 24ste werd hij veroordeeld voor ‘parasitisme’, met dwangarbeid als straf. In 1972 werd hij het land uitgewezen en moest hij in de VS een nieuw bestaan opbouwen. Iets wat hij overigens met opmerkelijk succes deed. Hij keerde nooit terug, zelfs niet na de val van het IJzeren Gordijn.

Een van de eerste teksten in deze Concerts handelt over een vroege herinnering van de dichter. Hij woont met zijn moeder in een kleine flat in Sint-Petersburg, toen nog Leningrad. Plots verandert de inkomhal van het gebouw in zijn herinnering van kleur als een groep soldaten in hun donkerblauwe kostuums er zich verdringen. Het is het moment dat zijn vader terugkeert van de oorlog. Waarom, zo vraagt de dichter zich af, bleef dit beeld met al zijn details, zo haarscherp in zijn geheugen gebrand? Wegens het belang van het ogenblik, om erover te kunnen blijven nadenken?

Dirk Roofthooft en Kris Defoort brengen hier maar een uiterst kleine selectie van deze gedichten. Ze doen dat uitdrukkelijk samen, zelfs een beetje samenzweerderig: deze twee heren hebben dit landschap van teksten met bewondering en verwondering verkend, en ze laten je maar schoorvoetend, schroomvol zelfs, toe tot die ervaring.

Als Roofthooft opkomt, monstert hij het publiek licht sceptisch van achter zijn leesbril. “Waar wachten jullie op? Geen kermis, hopelijk?” Hij ontdooit pas als Defoort naast hem staat, en ze elkaar warm omhelzen. Teksten op de pupiter schikken, een partituur klaarzetten, het neemt allemaal zijn tijd. Je weet eigenlijk niet wanneer de voorstelling begint. Is dit wel een voorstelling, of eerder een impromptu, een concert dat ze voor de vuist weg geven? Die twijfel blijft er altijd.

Zeker in het begin. Op een wijsje dat veel lijkt op ‘Imagine’ van John Lennon hebben ze het over wat er zou gebeuren als ze elkaars minnaar, spiegel, sergeant en nog veel meer zouden zijn. Grappige gedachtebuitelingen, maar ook ontroerende momenten. Defoort – virtuoos zolang hij zijn pianotoetsen mag beroeren – haalt de noten immers nauwelijks, in tegenstelling tot Roofthooft. Maar desondanks ontstaat zo meteen een dialoog tussen woord- en klankkunstenaar. Het is een verhaal van vrijheid in de taal, muzikaal of literair. Het stuk eindigt ook met nagenoeg dezelfde muzikale dialoog.

Tussendoor is het steeds de piano, spaarzaam aangevuld met dubeffecten of elektronische samples, die de emotionele onderstroom van de teksten onderstreept en versterkt. Roofthooft blijft lang bijna laconiek de teksten debiteren. Naar het einde echter verandert zijn toon. Hij wordt bijna een een kwaad en hard uitgesproken tirade. Zo ontdek je met Roofthooft de woede die onder de alomtegenwoordige eenzaamheid en melancholie van de dichter Brodsky sluimert. The Brodsky Concerts is geen intellectuele verkenning van een oeuvre, maar een poging om lyriek, kleur en gevoel van een oeuvre op theatrale en muzikale wijze tastbaar te maken.

www.demorgen.be