Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

Een man van Marokkaanse origine die zich als dakloze verkleedt, een dak opklimt en voorbijgangers vraagt een foto te maken. Een sjoemelaar die een ordinaire goocheltruc aan passanten probeert te verkopen en zo hoopt een zwarte economie in Gent te vestigen. Kunst in de publieke ruimte neemt heel diverse vormen aan. De tweede editie van het festival Electrified, van Vooruit en S.M.A.K., die zaterdag officieel van start gaat, brengt onder de noemer “hacking public space” een eigenzinnig overzicht.

Kunstenaar Ben Benaouisse, “de dakloze op het dak”, ziet de publieke ruimte als “een heel eigen soort podium waar je het scenario helemaal open kan laten”. “Bovendien is het gewoon ongelooflijk spannend om te doen.”

Wie woensdag rondliep in het centrum van Gent heeft misschien een vreemde jongeman opgemerkt. Een grote ontvanger in de ene hand, een grote zender in de andere. Zijn naam is Pierre-Laurent Cassière, zijn beroep geluidskunstenaar. Wat hij aan het doen was? Een gloednieuw kunstwerk creëren: Trans-Sphere. Daarin confronteert hij voorbijgangers met de geluiden van de stad. Met zijn ontvanger vangt hij de geluiden op, met zijn zender richt hij ze op toevallige passanten.

Cassière is één van de zestien kunstenaars die deelnemen aan Electrified. Dat festival werd twee jaar geleden in het leven geroepen en focust op beeldende kunst, performance en media- en geluidskunst. “Het is meer dan bij de eerste editie een perfecte samenwerking tussen Vooruit en het S.M.A.K.”, vertelt Eva De Groote, programmator mediakunst bij Vooruit en samen met Thibaut Verhoeven van het S.M.A.K. curator van Electrified. “We zijn op zoek gegaan naar de wrijvingsgebieden tussen beeldende kunst en performance en media- en geluidskunst en zo kwamen we al snel bij kunst in de publieke ruimte uit. Dat thema dwingt ons ook om uit ons fort te breken en de straat op te gaan.”

Een groot deel van Electrified bestaat uit onaangekondigde acties in de stad. Miet Warlop doet “iets”, de Amerikaan Lucas Murgida, die zich ooit in een kast liet opsluiten, die op een trottoir liet plaatsen en wachtte tot iemand haar (en hém) in huis haalde, doet “iets”... Verder gaat beeldhouwer Carlos Rodriguez-Méndez aan de slag met een bootje, een tandarts en een man met een stofzuiger, maakt de Italiaanse Roberta Gigante een klankinstallatie van de metalen buizen in het Gentse havengebied en presenteert Christophe Bruno zijn human browser, een acteur met koptelefoon die willekeurig opgevraagde Google-informatie simultaan vertolkt.

Angst en gêne

Je vindt Electrified echter niet alleen op straat, er is ook een tentoonstelling aan gekoppeld in het S.M.A.K. Daarin wordt niet alleen werk van de genoemde kunstenaars getoond, er wordt ook teruggeblikt op veertig jaar kunst in de publieke ruimte, met grote namen als Joseph Beuys en The Yes Men. “In de jaren zeventig waren Fluxus en de Happening-beweging baanbrekend”, vertelt De Groote. “Ook The Yes Men, die vanaf 1999 met het internet aan de slag gingen en tegelijk kritiek uitten op de manier waarop het medium onze vrijheid beperkt, waren bepalend. Kunst in de publieke ruimte had vroeger vaak een activistische ondertoon. Die lijkt nu plaats te hebben gemaakt voor een meer persoonlijke touch.”

De actie die Ben Benaouisse plant, verbindt dat activisme met het persoonlijke. Verkleed als dakloze klimt hij op een nog geheime datum op het dak van een nog geheim gebouw en vraagt aan voorbijgangers een foto van hem te maken. Die foto”s komen, samen met de foto”s die hij vanuit zijn standpunt maakt, terecht op de expo in het S.M.A.K. “In steden worden daklozen steeds minder getolereerd en verdreven naar de periferie. Ik wil de aandacht van de mensen vestigen op die problematiek, maar er tegelijk een poëtisch gegeven van maken. Zo sensibiliseer je zonder daarom een zwaar discours nodig te hebben.”

Onder de noemer l”Integrationniste voerde Benaouisse de actie als eens op in Haarlem. Het werd een vreemde ervaring. “Het is moeilijk te zeggen of mijn boodschap is overgekomen. De kinderen durfden meteen vragen stellen over het hoe en waarom van mijn actie, maar bij sommige volwassenen riep zij gêne en zelfs angst op. Dan belden ze de politie en kwam die op de proppen. Dat is ook zo leuk aan kunst in de publieke ruimte. Het is ongelooflijk spannend om te doen.” Al gaat het natuurlijk dieper dan dat. “Mijn acties zie ik als een manier om een ander soort theater te brengen. De publieke ruimte is een heel eigen soort podium waar je het scenario helemaal open kunt laten. Dat is bevrijdend.”

www.demorgen.be