Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

Tom Lanoye rondt “Woest”-tournee af en gaat aan de slag met Tsjechov en Gilles de Rais

Het blijft bruisen rondom Tom Lanoye. De hyperactieve schrijver-performer doft zich op voor twee grootse projecten: voor Toneelgroep Amsterdam zet hij zijn tanden in Tsjechov en bij het Antwerpse Toneelhuis gaat hij aan de slag met Gilles de Rais en Jeanne d”Arc. In het najaar volgt in Sint-Niklaas een buurtproject omtrent Sprakeloos.

Sprakeloos ligt sinds eergisteren ook in poleposition voor de Gouden Uil. Lanoye: “Een dubbelzinnige zegening: als mijn moeder er nog was geweest, had ik dit boek niet moeten schrijven.”

Tom Lanoye is de onvermoeibaarheid in hoogsteigen persoon. Dezer dagen tuft hij door Nederland en Vlaanderen met zijn “afscheidstournee” Woest. Oorspronkelijk op poten gezet voor zijn vijftigste verjaardag in 2008, legt Lanoye in Woest zijn “praatgrage ziel vol littekens en tatoeages” bloot in een ware staalkaart van zijn oeuvre. Wegens overdonderend succes bleef de voorstelling maar hernemingen opleveren. Maar dinsdag zet Lanoye definitief de kroon op het werk met een slotvoorstelling in zijn geboortestad Sint-Niklaas. “Ik kijk er geweldig naar uit om er nét daar een punt achter te zetten”, aldus een gloedvolle Lanoye. “Er komt nu echt geen reprise meer. Niet omdat ik het beu ben, helemaal niet. Want het was genieten van minuut tot minuut. Ik behoor nu eenmaal tot die bizarre en onmogelijke soort auteurs die graag op een podium staan. Als alles op wieltjes loopt, krijg ik telkens een opstoot van energie.”

Lanoye is aangenaam verrast over de reacties en de toeloop in Nederland. “Maandag nog 300 man in de Amsterdamse Stadsschouwburg. Een echt hoogtepunt. Blijkbaar is wat ik breng nieuw naar Nederlandse normen. Het is geen cabaret en geen stand-up comedy, tja, hoe moet je het noemen?”
Terug naar theater

Lanoye ziet de Woest-tournee als de perfecte voorbereiding op twee nieuwe grote projecten. Hij werpt zich nu opnieuw op het theater. Voor de Toneelgroep Amsterdam en Ivo Van Hove zet hij zijn tanden in marathonbewerkingen van de toneelstukken van Anton Tsjechov. “Ik ben me nu volop aan het inlezen”, zegt Lanoye. “Tijdens Woest slijp en scherp ik mijn taal en speel met dramaturgische effecten, die me van pas zullen komen.” Het tweede project is het leven van Gilles De Rais en Jeanne d”Arc. Daarvoor is Lanoye sinds kort met Guy Cassiers van het Antwerps Toneelhuis aan het werk.

Intussen blijft het gonzen omtrent Sprakeloos, de romanhommage aan zijn moeder, die in haar laatste jaren het zwijgen werd opgelegd door een reeks beroertes. Eergisteren belandde het boek op de shortlist van de Gouden Uil en geldt het nu al als de gedoodverfde favoriet. “Dit is symbolisch een heel belangrijke roman voor mij. Ik ben er trots op dat het dit boek overkomt maar tegelijk vervult het me met een ongelooflijke golf van tristesse. Het is een dubbelzinnige zegening, want als mijn moeder er nog was geweest, had ik dit boek niet moeten schrijven.”

Sprakeloos is intussen toe aan een negende druk, goed voor 45.000 exemplaren. “Ze moest het weten, dat die mooie foto van haar op zoveel exemplaren nu te kijk staat. Het boek heeft erg veel losgemaakt: ik krijg er wekelijks persoonlijke en ontroerende brieven en mails over. Het doet deugd.”

Over zijn kansen op de Gouden Uil durft Lanoye zich niet uitspreken. “Ik ben vooral fier dat ik tussen zulke kleppers als Nooteboom, Rosenboom, Van Keulen en Grunberg sta.”

Sprakeloos krijgt ook een apart verlengstuk, kondigt Lanoye aan. In de Sint-Elisabethwijk in Sint-Niklaas, waar hij geboren en getogen is, komt er in oktober een grootscheeps buurtproject waarin de personages en kleurrijke figuren uit het boek tot leven worden gewekt. “Sprakeloos vormt de rode draad voor een reeks tentoonstellingen, een parcours door de wijk, waarbij ook de etalages van slagers of winkeliers worden gebruikt”, zegt buurtwerkster Siri Van Hove. “Maar het wordt geen hommage aan Lanoye, maar wel aan de wijk, die volop in verandering is. Het boek is een mooi aanknopingspunt om dit verleden niet verloren te laten gaan.”

www.demorgen.be