Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

Wat heeft een rolstoel te maken met rock-’n-roll? Weinig, maar dat houdt het oudjeskoor Young@Heart niet tegen om op tour te gaan met een groovy coverprogramma.
‘Aan jullie linkerkant!’ tipt een vrouwenstem in de micro van de tourbus. Voor me draaien 25 gerimpelde hoofden naar links, waar een paar spectaculaire travestieten de bus passeren. Er wordt een beetje vermoeid gegniffeld. Het uitgaansleven van Manchester ontluikt, maar het Young@Heart Chorus keert netjes terug naar zijn hotel, om te bekomen van zijn première in het chique Manchester International Festival.

In plaats van een afterparty krijgt het Amerikaanse popkoor later in de reis een uitstapje naar het Lake District. De leeftijd van de zangers ligt tussen 73 en 88. Ze hopen in de eerste plaats dat iedereen gezond en wel de rit uitzit.

End of the road heet hun nieuwe show, die volgende week te zien is in de Gentse Vooruit. De titel komt van een van de liedjes op de playlist, de wiegende jaren-negentighit van Boyz II Men: ‘Although we’ve come to the end of the road, still I can’t let you go; it’s unnatural, you belong to me, I belong to you.’

Het is een melig liefdesliedje, maar als Young@Heart het zingt, wordt het iets anders. Iets wat nog altijd met gehechtheid en liefdesverdriet te maken heeft, maar ook met vasthouden aan het leven en dan toch doodgaan.

Zo gaat het de hele avond. Ik ken veel van de liedjes die de revue passeren, maar ik had ze nog niet op deze manier beluisterd. Ik had ze met eeuwig jonge, rebelse popgoden geassocieerd, met de Pixies en de Red Hot Chilli Peppers, niet met oude, breekbare mensen.

Dement

Young@Heart bestaat al een kwarteeuw, maar was altijd een seniorenkoor en heeft dus een steeds wisselende samenstelling, want oude mensen worden ziek en sterven. Sommige leden zijn geschoolde zangers, andere hoorbaar niet.

‘Je moet eigenlijk niets kunnen om bij het koor te mogen’, zegt de koorleider Bob Cilman, die Young@Heart in 1982 in Massachusetts oprichtte met de gasten van een seniorenrefter waar hij een baantje had.

‘Het enige wat de leden moeten, is naar de repetities blijven komen. En dan zien we wel wat ze kunnen doen in de show. Soms moet je natuurlijk zeggen: het hoeft niet meer. Als het beter is voor de zanger zelf. Een van onze leden werd zo dement, dat hij niet alleen zijn teksten vergat, maar ook overal verloren liep. We konden hem niet meer meenemen op tour. Maar we zullen nooit iemand wegsturen omdat hij of zij niet goed klinkt. We hebben een vrouw gehad die keelkanker kreeg en op de duur praktisch niet meer kon zingen, maar ze bleef komen en ze is mee gaan optreden tot vlak voor haar dood.’

‘Op die manier krijgen we vaak te maken met overlijdens, ja. Maar het koor leeft altijd verder, het stopt niet als er iemand doodgaat. Dat is een troost.’

Cilman vertelt het zonder veel sentiment. Hij laat zich niet meeslepen door de ontroering die Young@Heart overal teweegbrengt. De documentaire over het koor, die vorig jaar op het filmfestival van Gent werd bekroond met de publieksprijs, is een onweerstaanbare tearjerker. En ook End of the road bezorgt me kippenvel. Maar dit is in de eerste plaats een groep professionele artiesten, benadrukt Cilman; het zijn geen baby’s die bij elk geluid dat ze uitstoten, een vertederde blik verdienen.

Nirvana

De shows van Young@Heart zijn geënsceneerde liedjesavonden met een unieke sfeer. In End of the road passeren onder meer nummers van Nirvana, Bob Dylan en Sinead O’Connor. Het koor, bijgestaan door een band, zingt in telkens andere bezettingen in een decor dat nog het meest gelijkt op een hotellobby, met een champagnebar en transparante Kartell-stoelen. Al doet de glazen draaideur waardoor iedereen opkomt, ook wel denken aan een ziekenhuis, zeker als een van de zangers er met zijn rollator in moet. Dat vergeet je weer wanneer dezelfde man even later met rollator en al staat te shaken op ‘Handle with care’ van de Traveling Wilburys. ‘Im so tired of being lonely. I still have some love to give. Won’t you show me that you really care?’

Cilman heeft niet graag dat je de nummers als oude-mensenliedjes herinterpreteert. ‘Als jij er verwijzingen in hoort naar oud zijn en doodgaan, dan ligt dat misschien aan jou. Deze liedjes gaan vooral over verlangens. Oude mensen hebben er nog zoveel. Maar ze worden makkelijk genegeerd.’

Inderdaad. Maar het is moeilijk om geen dubbele bodem te horen in ‘For all we know’ als het gezongen wordt door de tachtigjarige Louise Canady. Canady geeft aardig aan hoe Nina Simone oud had kunnen worden: een glorieuze zwarte zangeres met uitgedunde stem die stevig versterkt moet worden, maar verder geen trucjes nodig heeft om je aan te grijpen. Ze opent de show in haar eentje. ‘For all we know we may never meet again. We come and go like a ripple on a stream, so love me tonight; tomorrow was made for some, tomorrow may never come for all we know.’

Rolstoel

Als ik Louise Canady na de première wil spreken, moet ik haar wegplukken bij twee kinky homo’s die haar elk aan een kant van haar rolstoel zitten te bewonderen. Die rolstoel was er tijdens haar optreden niet bij. ‘Mijn knie is versleten’, zegt ze. ‘En ik moet oppassen met pijnstillers; ze maken me hees.’ Canady was altijd al zangeres. ‘Maar ik heb nooit dit soort muziek gezongen; ik ben als klassiek sopraan geschoold. Thank you but no thank you, dacht ik toen Bob Cilman me vroeg voor zijn chorus. Want dat is hier echt het soort muziek waar ik van mijn moeder niet naar had mogen luisteren.’

Cilman is niet geïnteresseerd in gepolijste schoonheid. ‘Ik vind perfectie vervelend’, zegt hij droogjes. ‘Wat niet wegneemt dat de lat hoog ligt. Het is geen bezigheidstherapie, he. Het zou verschrikkelijk zijn als het publiek denkt: “ze zijn oud, maar ze proberen het tenminste”.’

Louise Canady lacht hees. ‘Bob heeft mijn stem geruïneerd. Hij laat me laag zingen; dat heb ik vroeger nooit gedaan. Maar kijk, ik heb het leren smaken.’

End

‘Sing your life’, schreef Morrissey begin de jaren 1990. ‘Others sang your life, but now is a chance to shine. Have the pleasure of saying what you mean, have the pleasure of meaning what you sing. Oh, make no mistake my friend, all of this will end, so sing it now.’ Ik hoop dat Morrissey vroeg of laat hoort hoe Young@Heart het liedje zingt. En wens u hetzelfde toe.