Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

Guy Cools, dramaturg, woont en werkt sinds 2004 in Montreal. Hij vertelt, naar aanleiding van Canada-festivals in Brugge en Gent, waarom Vlaanderen wel wat kan opsteken van zijn Canadese thuisstad.

Het nieuwe festival December Dance 08 brengt het kruim van de hedendaagse dans naar Brugge. En Etoiles Polaires verwelkomt drie dagen lang alternatieve Canadese muziekbands in Gent. Dat is twee keer Montreal in Vlaanderen.

Die Canadese cultuurdouche is geen toeval, zegt Guy Cools, een Vlaamse dramaturg die sinds 2004 in Montreal woont en werkt. ‘Québec en Vlaanderen vertonen veel gelijkenissen. Ze hebben een gelijkaardige artistieke boom meegemaakt in de jaren tachtig, en cultuur speelde en speelt een rol in hun emancipatie. Mede daarom wisselen ze al jaren artiesten uit.’

Presenteren artiesten uit Montreal zich in het buitenland als Québecois, of als Canadezen?
‘Toch veeleer als artiesten uit Québec. Het is een specifieke identiteit, onder andere door het feit dat ze Franstalig is. Veel kunstenaars in Montreal zijn uitgesproken nationalistisch. Net als Vlaanderen heeft Québec na 1945 een sterke emancipatiebeweging gekend, en de Franstalige kunstenaars hebben daarin een grote rol gespeeld. Tijdens de jongste federale verkiezingen bleek nogmaals dat met die artistieke kracht best rekening gehouden wordt.’

Waarom is Montreal dan zo’n artistieke stad?
‘Canada is een relatief jong land, en daardoor heb je niet zo’n overberegeling als elders. Dat heeft tot gevolg dat je veel semi-legale plekken hebt waar aan kunst wordt gedaan. In sommige lofts vind je organisaties die een hele jaarwerking opzetten, met promotie en al, en die worden gedoogd. Dat creëert een grote dynamiek.’

Dans in Brugge, muziek in Gent. Is er een gemeenschappelijk kenmerk tussen beide scenes?
‘Een van de grote krachten van de artistieke scene van Montreal is dat er veel minder in hokjes gedacht wordt dan in Vlaanderen. Het is er normaal dat een artiest een commercieel engagement, bijvoorbeeld bij Cirque du Soleil, paart aan een uitdaging in het gesubsidieerde kunstcircuit, of zelfs in een kraakpand. Het underground-circuit is heel groot, en de stap naar de mainstream is dat niet. Dat geldt voor alle genres en leidt tot een heel levendige scene.’

‘Wat de delegaties die naar Vlaanderen komen betreft: in Brugge staat echt wel het kruim van de Canadese dans. In Gent krijg je veeleer een staalkaart uit de underground. Maar in beide steden zie je ook iets typisch: de Canadese artiesten werken er samen met Vlaamse collega’s. Die interdisciplinaire aanpak is in Montreal heel normaal.’

Kan Vlaanderen daar iets van opsteken?
‘Natuurlijk. Er zijn veel affiniteiten tussen beide regio’s, en elke plek moet naar een eigen oplossing zoeken. Maar de afgelopen jaren is de Vlaamse minister van Cultuur Bert Anciaux (Vl.Pro) geregeld in Montreal geweest. De hele dynamiek die men met de tax shelter en Cultuurinvest wil opstarten, bestaat in Montreal al langer. Ik denk dat Vlaanderen vooral veel kan halen uit zulke praktische modellen.’

Kan die artistieke scene bij jullie rekenen op een breed publiek?
‘Er is vooral een enorm aanbod, dat natuurlijk nogal versnipperd is. Er zijn enkele heel grote festivals, vooral in de zomer. Maar daarnaast zijn er vooral honderden kleine festivals, vaak sterk geworteld in etnische gemeenschappen, die een lokaal en heel trouw publiek hebben. Dat brengt veel sfeer in de stad.’

www.standaard.be