Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

Geert Sels van De Standaard mocht drie maanden in de interne keuken van de Yes Men neuzen.

Een dag nadat ze een speciale editie van The New York Times hebben geïmiteerd, is de actie van de Yes Men wereldwijd verspreid. Hoe pakten de activisten dit aan? Uw verslaggever werd drie maanden gedoogd in de plannensmederij.

Gisteren, 14 uur Belgische tijd. Er landt een bericht van de Yes Men in mijn mailbox. De Amerikaanse oostkust komt stilaan op dreef. De mail bedankt de talrijke vrijwilligers die artikels hielpen schrijven, logistieke steun gaven en de 80.000 exemplaren van de nagebootste New York Times hielpen verspreiden. Ze werkten ook mee aan de valse internetsite, waarop, net als in de valse krant, de onmiddellijke terugtrekking van de Amerikaanse troepen in Irak werd aangekondigd (DS 13/11).

In de loop van de dag blijven de zegemails binnenkomen. Ze bevatten internetlinks over de hele wereld. Er zijn items geweest op BBC, ABC News, de New York Post, The Independent, The Guardian, de Frankfurter Allgemeine, Die Welt, La Repubblica. Zelfs de St Petersburg Times en de Times of India brachten verslag uit.

De voorbije maanden heb ik tientallen mails van de Yes Men gekregen. Verstuurd van diverse accounts, op de onmogelijkste uren en met niet de minste regelmaat. In augustus had ik, na eerdere vergeefse pogingen, toegang gekregen tot een actie in voorbereiding. ‘Ik zet je op de party-list’, mailde Andy Bichlbaum, een codeterm voor de actie die in voorbereiding was.

Ik ontmoette Bichlbaum, een nom de guerre, in februari 2007. Hij kwam naar de Vooruit in Gent en was bereid tot een interview. Het was een kleine, beweeglijke man van zowat veertig met alerte ogen. Met zijn stoppels van een paar dagen en zijn gewone kleren leek hij amper op de verzorgde man in business suit die wist te infiltreren in topmiddens en internationale conferenties.

Tijdens het interview vertelde hij hoe hij duizend doden stierf toen hij op een GATT-conferentie in Tampere infiltreerde en tijdens een voordracht een gouden Star Trek-pakje toonde met een opblaasbare fallus. Hoe verbaasd zijn gehoor ook was, toch kreeg hij een beleefd applaus. Bij de twintigste verjaardag van de giframp in Bhopal gierden de zenuwen hem eens te meer door de keel. Hij gaf zich toen uit voor een woordvoerder van de energiereus Dow en deed live een interview voor de BBC. Daarin kondigde hij aan dat Dow de volle verantwoordelijkheid op zich nam en twaalf miljard dollar uittrok om de nabestaanden te compenseren.

Na onze ontmoeting vroeg ik hem meermaals om getipt te worden als er een actie zat aan te komen. Maar verder dan ‘somewhere in Europe’ of ‘something small’ liet hij me niet komen. Tot afgelopen zomer de deur open ging.

Op basis van de binnendruppelende mails werd me niet meteen duidelijk welk plan de Yes Men aan het beramen waren. Tegen eind augustus wist ik dat ze ‘100.000 exemplaren van iets wilden drukken’ en dat ze het nog vóór de Amerikaanse presidentsverkiezingen wilden verspreiden. Inwoners van New York City kregen de boodschap dat ze zich verdienstelijk konden maken.

Begin september begon het stilaan te dagen wie in het centrum van dit netwerk zat. De Yes Men bestaat uit een kleine kern, maar de structuur kan heel snel aangroeien naarmate de actie nadert. Op dat moment stonden er 55 namen op de party list.

Er werd een oproep gedaan om zakken in canvas te leveren, waarin tweehonderd kranten konden. Vrij snel werden links doorgestuurd van leveranciers die bruikbare zakken hadden. Er meldden zich kandidaten met bestelwagens. Anderen stelden een kantoor ter beschikking dat als distributiepunt kon dienen.

Half september hadden de mails de vermelding ‘It’s coming together’. Rond die tijd stelden de Yes Men een filter in. Wie verder mee wou in het avontuur, moest zich aanmelden op diverse sites en zijn coördinaten bekendmaken. Er werden kandidaten gezocht die konden filmen, artikels konden schrijven of perscontacten hadden. Vanaf dan liep de communicatie anders. De groep begon met sms-alerts te werken, zodat hij soepeler kon opereren.

Onverwacht werden de plannen bijgestuurd. De krant zou na de verkiezingen verspreid worden, ‘ergens tussen 10 en 14 november’. Het resultaat stond nog niet op punt (‘sorry, we hebben nog nooit een krant gemaakt’) en de actievoerders wilden geen energie wegtrekken van de Obama-campagne. Daarna bleef het zowat heel oktober stil.

In die tijd moeten de actievoerders kromgebogen over hun werk hebben gelegen. Bichlbaum, ooit computerprogrammeur, perfec-tioneerde de site. Eind oktober ging de informatiekraan opnieuw open. ‘The result is amazing’, schreef de Yes Man van dienst.

‘Ik weet niet of het doorgaat’, mailde Bichlbaum me. ‘We hebben problemen om een drukker te vinden.’ Dat was op 7 november. Toch bleven de mails toestromen, steeds meer. De spanning steeg. Er werden kandidaten opgeroepen om videoclips te draaien, een perstekst werd op punt gezet. Vrijwilligers bleven zich melden.

Op 12 november, 12.08 uur onze tijd komt een mail van de Yes Men binnen. De Amerikaanse oostkust komt stilaan op gang. De site is online, de actie is begonnen.

www.nytimes-se.com