Arts Centre Vooruit, Ghent, Belgium

De choreografe Grace Ellen Barkey koopt wel eens wat porseleinen theekopjes op een rommelmarkt. In haar nieuwe productie ‘The porcelain project’ kan ze hobby en beroep combineren.

Het gezelschap Needcompany pakt deze week uit met twee wereldpremières waar zijn artistieke voorman Jan Lauwers niet rechtstreeks bij betrokken is. Een daarvan is The porcelain project. Daarin posteert de choreografe Grace Ellen Barkey haar dansers te midden van honderden porseleinen kopjes, sculpturen en postuurtjes.

Barkey is Lauwers’ wederhelft. Ze richtte Needcompany in 1986 mee op en maakt er sinds vijftien jaar ook haar eigen producties. Vroeger flirtte de choreografe en danseres al eens met literatuur en opera, maar sinds haar vorige creatie Chunking heeft ze haar werkterrein duidelijk verlegd naar het grensgebied met de beeldende kunsten.

The porcelain project is een verlengstuk van de gelijknamige installatie die in het voorjaar nog te zien was tijdens het Just for Brussels-project van Needcompany in het Paleis voor Schone Kunsten. Barkey maakte die installatie toen met haar vaste decorvormgeefster en kostuummaakster Lot Lemm. Aan de hand van een mini-choreografie manipuleerden de twee het klingelende porselein.

Barkey: ‘Ik heb zelf een kleine verzameling porseleinstukken die ik op rommelmarkten vind, en Lot is eigenlijk keramiste van opleiding. We zijn allebei door porselein gefascineerd. Het idee om die installatie te maken, kwam toen we ergens een foto zagen van een barokke kamer waarin de wanden en kasten vol porselein stonden.’

‘Porselein werd lang gebruikt om mee te pronken. De vorsten aan de westerse hoven hebben eeuwenlang naar het geheime procedé gezocht waarmee de Chinezen hun porselein maakten. Met het geïmporteerde porselein maakten de rijken vaak indrukwekkende tafelstukken om hun gasten te imponeren. Daar werd soms zelfs muziek bij gecomponeerd.’

Maar zes dansers op het podium hun gang laten gaan te midden van honderden porseleinen objecten: dat lijkt – het spreekwoord met de olifant indachtig – toch een hachelijke onderneming.

‘Lot heeft de voorbije twee jaar honderden objecten voor deze productie gecreëerd’, zegt Barkey. ‘Het zijn herkenbare stukken als kopjes en schalen, maar ook abstractere vormen, zoals de vaasachtige sculpturen vooraan op het podium. Als een soort soldaatjes scheiden ze de dansers van het publiek. In een hoek staan ook stapels porselein te trillen op een tafel. De fragiliteit is dus voelbaar, maar het materiaal kan ook agressief zijn. Als het kapot gaat, is dat trouwens erg vervelend voor de dansers. We gaan er dus zeker niet mee gooien.’

Sprookjeswereld

Maar de dansers manipuleren het porselein niet alleen, ze worden er ook door gemanipuleerd. ‘Ze hebben neuzen, lichaamsvervormingen en prothesen in porselein waardoor ze op wezentjes uit een sprookjeswereld gaan lijken. Voor mij gaat het om een volkje van koningen. Wat me aan die toch wat groteske figuren fascineert, zijn hun attributen, zoals hun scepters en kronen, en hun rituelen. Vooral als het om waanzinnige vorsten gaat. De weinige tekstfragmenten zijn gebaseerd op de Engelse koning George III, Mad King George, die de vogels wilde leren zingen.’

Een verhaallijn hoeft u in The porcelain project niet te zoeken. Met haar aaneenschakeling van ‘honderden beelden’ wil Barkey ‘honderden verhaaltjes’ vertellen, die samen een langgerekte droom of nachtmerrie vormen. Wat de dramaturgie nog het meest bepaalt, is de muziek, die de voorstelling in drie delen opdeelt.

Barkey: ‘Voor het middenstuk kregen we van de jonge Britse componist Thomas Adès de toestemming om zijn compositie Asyla, opus 17 te gebruiken. Die is bijzonder sprookjesachtig. Het is een soort balletmuziek waarbij je van alles kan fantaseren. Voor de twee overige delen heb ik composities van Maarten Seghers en Rombout Willems gemixt.’

www.standaard.be