www.vooruit.be

“Queer is een manier van leven”

 

Description

(c) Michael Sharkey

 

“Ik ben zo opgewonden om Christeene en Rebecca Havemeyer in hun kooi te laten overvliegen!” Ron Berry - artistiek coördinator van het gerenommeerde Fusebox Festival - maakt zich klaar voor zijn rol als gastcurator van MAKE ME UP BEFORE WE BLOW BLOW, de seizoensopening van Vooruit. In zijn zog zakken een paar van de avontuurlijkste performers en muzikanten van het moment af naar de Gent. Eén van hen is Paul Soileau, de performer achter alter ego’s Christeene en Rebecca Havemayer.

 

“De meeste politici zijn in feite niets meer dan één groot masker.” - Paul Soileau

 

Het Fusebox Festival in Austin, Texas was 10 jaar geleden - met een budget van amper 5000 dollar, een publiek van een paar honderd mensen en een kleine ploeg vrijwilligers - nog een bescheiden onderneming. Enter Ron Berry. Hij katapulteerde Fusebox naar zijn huidige status: een volstrekt uniek festival dat “avontuurlijke kunst via een waaier aan diverse media etaleert”. Berry cureert in september MAKE ME UP BEFORE WE BLOW BLOW, het vijfdaagse programma waarmee Vooruit het seizoen aftrapt.

Daarvoor koos hij een select kransje performers uit. Naast voormalig Ricky Martin-imitator Irvin Morazan, het New Yorkse enigma Narcissister en bodybuilder fenomeen Rummelsnuff, is Paul Soileau een van de smaakmakers. Bij zijn aliassen, Christeene en Rebecca Havemeyer, horen de nodige maskers, kostuums en make-up. Die attributen vormen meteen het hart van MAKE ME UP BEFORE WE BLOW BLOW. Hoog tijd voor een gesprek met Paul én Ron.

 

 

“Het voelt alsof we in een gigantische fucked up soep gegooid zijn” - Ron Berry

 

Deze openingsweek kan je gerust als een vrijplaats voor alter ego's omschrijven, een tijdelijke ruimte waar 'doen alsof' altijd politiek geladen is. Welke impact heeft dat 'doen alsof’ vandaag de dag op het maken van kunst, op politiek actief zijn?

Paul Soileau: “Make-up en maskers zijn mooie maar ook gevaarlijke middelen om de kijkervaring bij kunst te versterken. Het laat artiesten toe een heel persoonlijk palet samen te stellen dat echt uitdrukt wat ze willen overbrengen, via een heel persoonlijk kanaal dat past bij wat er in hun hoofd omgaat. Maar voor een artiest is het vooral een kans om een ervaring te creëren die compleet uniek is: supermenselijk, onmenselijk of zelfs buitenaards. Het zijn theater en verbeelding op hun puurst. En politiek? Ach, de meeste politici zijn in feite niets meer dan één groot masker. Theater is theater… Alleen zou ik voor de meeste shows van die corrupte politici geen cent willen betalen.”

Ron Berry: “Het is een buitengewoon vreemde tijd waarin we leven, zeker in de VS. Het voelt alsof waarheid en fictie in een gigantische fucked up soep zijn gegooid. Maar als we allemaal in die soep zouden roeren, kan er dan iets anders ontstaan? Welke strategieën hebben we dan nodig? Wat zijn de mogelijkheden? Als onze president aan zo'n duizelingwekkend tempo liegt, hoe bestrijd je dat? Fictie bestrijden met fictie kan een antwoord zijn. Ik hou van het idee dat uit alle gekheid met maskers en make-up iets nieuws kan groeien, dat we zo een alternatief kunnen voorstellen.”

 

Heeft die politieke situatie ook een invloed op jullie werk als curator of artiest?

Soileau: “Politiek vraagt erom dat we het podium en onze werkplaatsen gebruiken om uit te dagen, te onderwijzen, te verwarren, te inspireren en te entertainen. Die plekken zijn ondertussen cruciale verzamelplaatsen geworden. Noem het gerust kloosters, veilige havens of onveilige plekken, war rooms of clown towns met reünies en geheime ontmoetingen. Het enige doel van die locaties is om de energie die daar ontstaat op te vangen en in te zetten om de werkelijkheid buiten aan te pakken.”

Berry: “Mijn werk als curator staat zeker niet los van de buitenwereld. De voorbije presidentsverkiezingen hebben zeker dingen veranderd - het hele land is veranderd. Tegelijkertijd heeft het ook de manier waarop ik werk creëer en met anderen samenwerk gewijzigd.”

 

“Fictie bestrijd je met fictie” - Ron Berry

 

In welke zin?

Berry: "Met Fusebox houden we een echte onderzoeksgeest voor ogen. We willen dingen breken, in vraag stellen, experimenteren. Het festival is een kans om samen - als gemeenschap, als stad - dingen te bekijken en nieuwe dingen te maken. Dat was zo voor Trump en zal hopelijk na Trump ook zo blijven.”

“Trouwens, veel van de dingen die Trump blootlegt zijn niet nieuw: inkomensongelijkheid, gentrificatie, de immigratie langs de grens tussen de VS en Mexico,... Noem maar op. De VS sleepte al een verschrikkelijke, lange geschiedenis van racisme met zich mee. Het is dus van groot belang dat we na de laatste verkiezingen terug aanknopen met democratie. Daarnaast moeten we ook terugblikken naar het verleden, naar het vele werk dat al gedaan is. Dat kan inspiratie bieden om de huidige problemen aan te pakken op een nieuwe, krachtige manier. Verbeelding is in dat proces essentieel.”

 

Welke plaats hebben multidisciplinaire artiesten als Irvin, Narcissister en Christeene in dat proces?

Berry: “Soms zie je het werk van een artiest en val je stil. Letterlijk. Neem Irvin: zijn stukken zijn fantastisch, dromerig, kritisch, oud en hedendaagse tegelijkertijd. En: het vindt altijd plaats in de openbare ruimte, die in de VS zo vaak aan commerciële belangen wordt afgegeven. Ik wil die ruimte opnieuw claimen als een ruimte voor ideeën, een plaats waar onze verbeelding samen kan rondhangen. Irvin creëert die ruimte in zijn werk. Bij Narcissister heb ik hetzelfde gevoel: zij laveert vlot tussen verschillende werelden. Haar werk is boeiend, ontstellend, elektrisch én politiek in de beste zin van het woord.”

 

Christeene gaat misschien nog een stapje verder: een heel politiek geladen, intense, spannende en uiterst subversieve act. Toch zijn die performances heel grappig, liefdevol zelfs.

Soileau: “Christeene ontstond op een moment waarop mijn persoonlijke creatieve nood erg hoog was. Ze omvat alles waar ik van hou als performer. Zang, kostuums, design, choreografie, dans, songwriting, pruiken, gender en de kracht van het podium - samen met de bijhorende verantwoordelijkheden. Rebecca is dan weer een fantastische slimme licht dronken entertainer, uiterst onwetend en enorm medelevend. Ze is een soort Ed Sullivan (legendarische presentator van de gelijknamige show, nvdr.) en haalt inspiratie bij artiesten als Carol Burnett, Justin Vivian Bond, Laugh In, Judy at Carnegie Hall en Alice Faye - om er een paar te noemen. Ze is blijdschap, ze is een clown, ze is mijn eerste. Ik draag haar op handen.

 

 

“Queer zijn is niet enkel iets seksueels.” - Paul Soileau

 

Kan je Rebecca omschrijven als ‘queer’? Want dat is natuurlijk een beladen term die snel misleidt. Misschien ‘queeren’ Rebecca en Christeene net de realiteit: ze gaan dieper in op gendervraagstukken.

Soileau: “Klopt, ik denk dat de beste omschrijving van ‘queer’ net de werkwoordsvorm is. Het is een actie, een manier van leven. De wijze Sandy Stone (transgender auteur en performance artiest, nvdr.) vertelde me ooit dat je naar een deur en een klink kan kijken. Je weet hoe je die opent, maar hoe zou je de manier waarop je die deur opent kunnen ‘queeren’? Ik kan wel een miljoen geschifte manieren bedenken! (lacht) Stel je voor welk effect het zou hebben op de wereld als je alles rondom jou zou beginnen ‘queeren’.”

“Queer zijn of ‘queeren’ is niet enkel iets seksueels - ook al denken veel mensen dat al te gemakkelijk vanuit onwetendheid. Queeren betekent eerder het manipuleren van een disfunctionele wereld, waar je inrolt van bij de geboorte. Meer en meer mensen beginnen dat te doen. In mijn geval gebeurt dat via Christeene en Rebecca, personages die míj hebben gevonden, en niet omgekeerd.”

 

Paul, je komt niet toevallig op MAKE ME UP BEFORE WE BLOW BLOW terecht. Je werkt al een tijdje samen met Ron.

Soileau: “Oh, I love me some Ron Berry! Hij is een echte pionier. Ik vind het zalig om vanop het veld dat ik met mijn klein rood tractortje bewerk te zwaaien naar de overkant. Daar is Ron bezig met zijn tractor op zijn veld. Samen bouwen we in het midden een grote schuur waar we mensen naartoe brengen. Ron en ik dragen zorg voor elkaar in ons creatief proces wanneer er zorg nodig is. We liggen in een deuk wanneer we iets opwindends kunnen delen. It’s the way it should be.

Berry: “Paul is een van mijn meest favoriete artiesten en mensen, dus blijf ik hem helpen op welke manier dan kan (lacht). En geen idee wat de toekomst brengt, maar één ding staat vast: Paul is er klaar voor.”

 

interview: Matthieu Goeury

Written on 08.09.17