www.vooruit.be

Een kweekvijver voor Europees danstalent

 

Description

(c) Maryam Ghiasi

Bára Sigfúsdóttir en Liz Kinoshita zijn twee jonge danstalenten, met Brussel als thuisbasis. Sigfúsdóttir was eerder in Vooruit te zien met de gesmaakte performance ‘The Lover’. Kinoshita maakte indruk met ‘VOLCANO’. “Een dansvoorstelling waar je gegarandeerd met een ‘big smile’ buiten komt!”, noteerde Els Van Steenberghe in Focus Knack. De twee performers opereren al enkele jaren onder de vleugels van het Europese [DNA]-netwerk, een afkorting die staat voor Departures And Arrivals.

[DNA] is een samenwerking tussen 13 Europese cultuurhuizen die actief zijn op het gebied van hedendaagse dans. Vooruit is één van hen. Het netwerk gidst jonge makers van hun eerste trainingen tot de echte start binnen het professionele circuit. Daarnaast wil [DNA] het parcours van nieuwbakken professionele performers ondersteunen. Daarom krijgen zes à acht makers - focus-artiesten - gedurende twee jaar steun in de vorm van coproducties, presentatiemogelijkheden, residenties, coaching en nog veel meer. Panorama-artiesten krijgen gelijkaardige steun uit een eerder lokaal netwerk.

 

“Ik wil een stuk maken dat in en buiten Iran kan opgevoerd worden” - Bára Sigfúsdóttir

 

Brussel-Teheran-Brussel

Een van die panorama-artiesten is Bára Sigfúsdóttir. Als jonge kunstenaar krijgt ze binnen [DNA] de kans om werk in een Europese context te ontwikkelen, te creëren en te presenteren. Haar vorige productie ‘The Lover’ - in 2015 nog te zien in Vooruit - was een visuele performance over de kwetsbaarheid van het lichaam. "Een mystieke, tegelijk natuurlijke en bovenaardse sfeer" oordeelde de jury van het Theaterfestival. Met de première van ‘being’ keert de IJslandse terug naar Gent. Voor dit project werkt Bára samen met de Iraanse artiesten Masoumeh Jalalieh en SeyedAlireza Mirmohammadi, die ze in 2014 in Teheran ontmoette.

“Iran is zonder twijfel een van mijn meest favoriete plaatsen in de wereld”, stelt Sigfúsdóttir op haar blog projectbeing.net. De choreograaf bezocht kort na ‘The Lover’ verschillende keren het land. Tijdens die reizen tekenden zich de contouren van 'being' af. Samen met Jalalieh en Mirmohammadi sleutelt ze vanaf dat moment aan een voorstelling die de idee van een ‘nationale’ cultuur overstijgt. De IJslands-Belgische erfenis van Bára en het Iraanse culturele erfgoed smelten in ‘being’ samen. Bedoeling is om een hardnekkig westers cliché te ontkrachten: dat dans een onderdrukte kunstvorm in Iran zou zijn.

 

Het emotionele lichaam

Is dat dan niet zo? “Kunstenaars onderhandelen en heronderhandelen tijdens een artistiek proces voortdurend over hun intellectuele en fysieke expressieruimte”, stelt Sigfúsdóttir. Anders gesteld: een choreograaf moet voorbij de geijkte culturele codes en belemmeringen kijken. “Ik wil een stuk maken dat in en buiten Iran kan opgevoerd worden, zonder daarbij aan zelfcensuur te doen. De culturele omstandigheden van elke plaats zijn geen obstakels, maar net triggers om nieuwe richtingen in te slaan.” Dat proces is echter delicaat en veeleisend. In ‘being’ wordt de Iraanse censuur wel erkend, maar willen de makers tegelijkertijd een open, fictieve taal creëren.

Die premisse krijgt ook een choreografische vertaling: de ruimte tussen dansers Masoumeh en SeyedAlireza is letterlijk summier, elementair. De twee zijn deskundigen in het omzeilen van de beperkingen van de Iraanse censuur. Zij zijn de uitgelezen personen om verschillende opties in kaart te brengen, een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen en beperkingen als wapens in te zetten.

Toch wil ‘being’ meer zijn dan westerse, witte choreografie die wordt geprojecteerd op twee Iraanse dansers. “We hebben allemaal een lichaam dat erg emotioneel is, maar evengoed gecodeerd door allerlei invloeden: school, familie, religie. Lichamen worden zo al te vaak herleid tot één zeer specifieke betekenis. Dat willen we overstijgen met ‘being’.”

 

“We moeten leren leven met minder” - Liz Kinoshita

 

Dans recycleren

De Canadees-Brusselse Liz Kinoshita gooit het in haar nieuwe voorstelling ‘You can’t take it with you’ - in première in Vooruit - over een compleet andere boeg. Met een radicaal tegengif wil ze het hoofd bieden aan een wereld van versnelling, hectische levens en globetrotting. “We moeten het overbodige leren loslaten en leren leven met minder”, is de boodschap.

Kinoshita is binnen het [DNA]-netwerk een focus-artiest. Zowel met ‘VOLCANO’ als met ‘You can’t take it with you’ toerde ze door verschillende Europese landen, met haltes in onder andere Stockholm (MDT) en het Duitse Essen (PACT Zollverein). Met haar nieuw project focust ze op één onderzoeksobject: afval. “Als je in de geschiedenis van afval duikt, is het fascinerend om te zien hoe we in het verleden omgingen met restafval, en hoe belangrijk aasdieren en andere recycleermethodes waren”, vertelt Liz. “Maar ik ben vooral geïnteresseerd in hoe we materialen kunnen omvormen tot iets anders.”

(c) AdobeStock

 

Elektrisch geladen

In dat proces staat improvisatie centraal. “Bij mijn eerste danservaringen heb ik vaak de tijd genomen om na te denken over de perfecte balans tussen ‘vast’ en geïmproviseerd materiaal. Ik hou ervan wanneer de dingen elektrisch geladen aanvoelen. Met choreograaf Thomas Hauert heb ik in ‘ZOO’ zo’n tien jaar voornamelijk geïmproviseerd. En iemand als Tino Seghal (Berlijnse choreograaf, nvdr.) werkt dan weer in de zone tussen vast en impro.”

Improvisatie was al belangrijk voor ‘VOLCANO’, ook al lag het stuk voor een groot deel vast. Deze keer gaat de drang naar improvisatie gepaard met reflectie over politiek bewustzijn - zeker na de verkiezingen in Noord-Amerika - en “radicale empathie” opwekken bij het publiek. Impro is namelijk een politiek geladen praktijk - denk maar aan de Amerikaanse postmoderne dans - en het verklaart meteen de hechte band tussen dans, ecologie en het politieke. Liz Kinoshita voegt zo verschillende werelden samen: het groeiend besef in haar eigen danspraktijk dat we met minder moeten leven, een zekere honger naar ecologie en de concrete invulling daarvan in de politieke praktijk.

 

Stap achteruit

Die vervlechting van verschillende werelden past perfect in de zoektocht naar een dans voor een “shared bio- and necropolitical system”, zo omschreven door de Braziliaanse schrijver-curator André Lepecki in zijn recente boek ‘Singularities - dance in the age of performance’.

Lepecki: “Voor hedendaagse dans en performance is de vraag als volgt: wat zijn de omstandigheden waarin we vandaag leven, in dit extreem opgezwollen Westen en haar nog feller opgezwollen oorlogszones? Waarin we kunst maken, choreograferen, dansen, schrijven, werk scheppen, onderwijzen en leren en samenkomen? Waarin we vechten en wanhopen en de situatie bestuderen en dan nog wat meer vechten en wanhopen, nog meer werken en meer kunst maken? Waarin we nog meer theorie bedenken en de liefde bedrijven, en gewoonlijk nog meer dood en meer verdriet dan blijdschap?”

Je zou kunnen stellen dat ‘You can’t take it with you’ een letterlijke stap achteruit is. Kinoshita promoot vertraging, maant aan tot een ecologische kijk op dans, zet ons aan tot leren leven met afval, met dat wat achterblijft. Want niets wordt ooit echt achtergelaten.

Dit is een herwerkte, Nederlandstalige versie van de originele tekst, geschreven door Rita Natálio. [DNA] is een initiatief van het Brusselse PARTS, en is actief van oktober 2014 tot september 2018. departuresandarrivals.eu

 


tekst: Jeroen Michiel

Written on 08.09.17