www.vooruit.be

Nabeschouwing eerste publieke thinktank: The political party

  • Thinktank: the political party Thinktank: the political party
  • Thinktank: the political party Thinktank: the political party
Thinktank: the political party Thinktank: the political party
previous
next

Description

Gisteren vond in het Vooruit café de eerste publieke denktank plaats van een lange reeks. Na een korte inleiding* op het hoe, wat en waarom van The Political Party, werden verschillende publieke vraagstukken/bezorgdheden/vragen van de aanwezigen in kaart gebracht. De bedoeling was om zo grotere onderwerpen af te leiden die een gemeenschappelijk basis creëren,

Maandag 15 april 2013 om 20.00h vindt de volgende denktank plaats. We zullen verder op de kaart ingaan en focussen op één bepaald idee. Concretere informatie vindt u een week voorafgaand op deze website


* Inleiding

WIE, WAT, WAAROM, HOE?
- Door iedereen die wil deelnemen. Geïnitieerd door Michiel Vandevelde i.s.m. Vooruit
- Tegen de (Europese en Vlaamse) verkiezingen van 2014 wordt er een nieuwe politieke partij opgericht: The political party.

Een drietal jaar geleden ontstond het idee naar aanleiding van enkele gebeurtenissen. Vooreerst was er het klimaatactiekamp dat jaarlijks in de zomervakantie wordt georganiseerd. Ook kwamen de Indignado’s naar België en werden er verschillende Occupy bewegingen opgestart. Ik bezocht enkele anarchistische boerderijen in Frankrijk en las enkele boeken die als basis dienen voor het ontstaan van het idee om een politieke partij op te richten.

O.a. het boek van Chantal Mouffe: Over het politieke (2008) was een belangrijke insteek om een beter idee te krijgen hoe het politieke systeem vandaag werkt. Ze betoogt dat alle bestaande partijen het neoliberalisme hebben aanvaard als enige weg. Er heerst over de fundamentele organisatie van de maatschappij een consensus en er wordt nauwelijks of niet buiten dit systeem gedacht. Hierdoor krijg je in zekere zin het einde van politiek. Francis Fukuyama schrijft dat we aan het eind van de geschiedenis zijn gekomen en dat er maar één ideologie is die heeft overleefd. Is dat werkelijk zo? Zijn we de mogelijkheid verloren om nieuwe verhalen te schrijven, nieuwe denkrichtingen te ontwikkelen, nieuwe politieke systemen uit te denken?

Als het van Chantal Mouffe afhangt hebben we die mogelijkheid nog wel. Meer zelfs: er zijn duizenden alternatieven. Er zijn verschillende andere ideologieën te bedenken. Maar hier stopt haar verhaal. De vraag die mij interesseert is: welke alternatieven zijn er? Welke nieuwe ideologieën kunnen wij bedenken? Het doel van de politieke partij is hier een antwoord op te vinden. Om het bestaande begrippenkader open te breken, om buiten bestaande structuren en systemen te denken en zo een nieuw verhaal te schrijven.

Ook een boek van Richard Sennett vormde een belangrijk begin voor het ontstaan van het idee voor een politieke partij. In The fall of public man (1977) beschrijft hij hoe er doorheen de eeuwen meer en meer verwarring is ontstaan tussen het private en het publieke. In de Victoriaanse tijd bijvoorbeeld werd er op café niet over het intieme gepraat maar over zaken die het publieke aanbelangden. Persoonlijke gemoedstoestanden of gevoelens werden gekanaliseerd door een gecodeerde fysieke taal. Die publieke/politieke ruimte interesseert mij. In een maatschappij die in eerste plaats wordt geadministreerd is het politieke naar de achtergrond verbannen. Hoe kunnen we het niet enkel over het politieke hebben, maar het ook zijn? Hoe kunnen we onszelf politiseren?

Er heerst sterk het gevoel dat de traditionele partijen, maar verder ook het ganse middenveld, in een bepaald systeem zijn ingebed geraakt en dat het onmogelijk lijkt dat er via hen nog verandering kan komen. In het ‘transitie’-denken komt verandering vanuit zogenaamde ‘niches’, vaak kleinschalige initiatieven die nieuwe dingen uitproberen, andere structuren en ideeën vertegenwoordigen en die op lange termijn een enorme invloed kunnen hebben op de ‘regimes’ (dominante structuren).

Toch lijkt die invloed van de niches vaker en vaker getransformeerd te worden in het bestaande systeem zonder die wezenlijk te veranderen. Ecologie is daar een mooi voorbeeld van. Het aantal bedrijven die aan ‘green washing’ doen is niet op één hand te tellen.
Een tekst die Anneleen Kenis enkele jaren gelden publiceerde getiteld: Voorbij individuele gedragsverandering: een pleidooi voor een herpolitisering van milieuactie (2010) was ook belangrijk in het ontstaan van het idee dat een nieuwe politieke partij zinvol kan zijn. Daarin keert zij zich tegen een beweging die zegt dat wij ons persoonlijke gedrag moeten aanpassen om bijvoorbeeld de klimaatsverandering tegen te houden of te verminderen. Neen, schrijft ze, we moeten juist als een groep ageren, samenkomen en een beweging vormen. Dat besef is misschien de kern waarom ik de politieke partij wil laten ontstaan vanuit de publieke denktanks. Ik initieer iets, maar er is de hoop dat mede burgers het overnemen, mee organiseren, opsplitsen en vermenigvuldigen.
Ik ben er van overtuigd dat de uiteindelijke beslissingen nog altijd bij politici liggen. Maar voel u vrij mij te overtuigen van het tegendeel. Ik heb een tijdlang rondgelopen met het idee een lobby op te richten, maar dat leek mij een moeilijkere opdracht.

Tot slot: The Political Party moet vooral in de Europese context bekekenen worden. Ik denk dat daar het centrum van de macht ligt. Toch lijkt er in verhouding zeer weinig inbreng mogelijk te zijn van Europese burgers. Het is erg moeilijk om de schaal van Europa te begrijpen. Europa heeft in zekere mate een democratisch karakter (parlement, ministers uit EU landen, ‘Burgerinitiatief’) toch lijkt er iets niet te kloppen in de structuur. Wat als er Europese partijen zouden bestaan? Als bepaalde ministers overal verkiesbaar zijn? Wat voor impact zou dat hebben op de betrokkenheid bij Europa? In welke mate zouden de beslissingen veranderen?

Tot slot is een citaat dat de cineast Jean-Luc Godard gebruikt in zijn film Socialisme (2010): “Il faut savoir dire nous pour pouvoir dire je.” Wat is die ons? Hoe kunnen we een ons creëren? Hoe kunnen we een beslissing nemen als ‘ons’?

Michiel Vandevelde
18 maart 2013, Vooruit, Gent

Written on 20.03.13