www.vooruit.be

1880: Een klein socialistisch universum - oprichting coöperatie Vooruit

Herberg Zacheus

Erbarmelijke werk- & leefomstandigheden voor arbeiders

Gent was in de negentiende eeuw een belangrijke industriestad, met voornamelijk veel textielnijverheid. De leef- en werkomstandigheden van de vele arbeiders waren er ronduit abominabel. Ze werkten vaak twaalf uur per dag en leefden opeengepakt in armoedige beluiken. Door honger en gebrek aan hygiëne waren ziekte en dood schering en inslag. Die omstandigheden waren de voedingsbodem voor een sterke socialistische beweging. Haar onbetwiste leider was Edward Anseele. Hij dankte zijn gezag aan zijn tomeloze inzet voor de coöperatie Vooruit, de ruggengraat van de Gentse socialistische beweging.

Oprichting coöperatie als middel om massa tot socialisme te bekeren

Nog voor Vooruit was opgericht (in 1880) hadden consumenten en producenten in binnen- en buitenland al enige tijd geëxperimenteerd met coöperaties om voordeliger in hun materiële noden te voorzien. De Engelse Rochdale Equitable Pioneers Society was het prototype. Andere coöperaties, ook Vooruit, namen de beginselen ervan over: de leden kregen op basis van hun verbruik een deel van de winst, aankopen op krediet waren niet toegestaan. De Gentse socialisten die Vooruit stichtten, onder wie Anseele, wilden met de coöperatie de massa mee tot het socialisme bekeren. Het begon allemaal met een broodbakkerij in herberg Zacheus. Wie zich aansloot, kon broodkaarten kopen. Een week later kon je die inruilen voor brood. De prijs ervan lag iets hoger dan elders, maar de leden kregen enkele keren per jaar een deel van de winst uitgekeerd in verhouding tot het aantal broden dat ze gekocht hadden. Die winst kregen ze in bonnen, waarmee ze enkel producten van de coöperatie konden kopen – naast brood kwamen daar al snel koffie, dekens en kledij bij. Op die manier werd Vooruit economisch sterker en konden de leden wat sparen. 

Bakkerij, koffiehuis, winkel, feest- & vergaderplaats..

Herberg Zacheus werd snel te klein en de coöperatie verhuisde naar een oud fabriekspand aan de Garenmarkt, vandaag het Edward Anseeleplein. Naast een bakkerij kwam er een koffiehuis, een stoffen- en kledingwinkel, een bibliotheek met leeszaal en een feest- en vergaderzaal. Het gebouw was een toevluchtsoord voor de vaak verguisde Gentse socialistische familie.
 

Lees hier deel 2:
1899: de aankoop van Ons Huis, voet aan grond in het centrum van Gent
 
 
>>>