- All comments
- Comment that have been added after the event (2)
Post a comment
Please log in or register to post a comment.
Becoming a member is free of charge and only takes a couple of minutes. As a member you can:
- take part in the community activities on our website
- keep a personal calendar of your favourite events
- upload pictures and make friends
- keep your favouiete photos, videos, music, texts or comments
- rate other comments
Lees en Leef! over Tongkat (Peter Verhelst, 1999)
Deze Gouden Uil-winnaar (2000) behoort tot de boeken die je met verstomming slaan. Boeken met zinnen die een roes opwekken en je laten geloven dat lezen een gradatie is van beleven.
De taal is hallucinant, in de betekenis dat ze je zintuigen overdondert. Ze is muziek, maar evengoed een extatisch schilderij. Ze is ritmisch en met gevoel voor frasering gecomponeerd, maar ook heel visueel, plastisch, overvloedig, zinderend.
De vorm is die van een bundel verhalen die samen een roman construeren. Op onchronologische wijze, vanuit verschillende perspectieven. Het idee wordt opgeroepen van een variatiereeks: uit de stenen die elke variatie aanreikt, bouwt de lezer het thema. Een indirecte, suggestieve manier van vertellen. Fragmentarisch ook, doch één geheel: de plaatsing van de stukken lijkt perfect.
Om de coherentie te verheffen, bedient Verhelst zich van metaforen als leidmotieven die moduleren naargelang het personage. Ze lijken op het niveau van de taal het verhaal te becommentariëren.
Wat nu met de inhoud? Een fantastische wereld wordt opgeroepen die door zijn plaats- en tijdloosheid extra mysterieus aanvoelt. Ideëel is “Tongkat” een sterk boek en hard, niet mild voor de mensheid, cynisch. Zonder dat het er dik op ligt, zijn psycho-filosofische aspecten verweven met het ontroerend en spannend basisschema. Er is sprake van revolutie, oorlog, terreur en daarbinnen eros en thanatos: AMORT!
Vorm, taal en inhoud versterken elkaar dus tot een overstijgend geheel waar slechts het woord kunst van op toepassing blijft.
Andreas
ReplyKeep this (0)
Lees en Leef! over Huis van de aanrakingen (Peter Verhelst, 2010)
Met ‘Huis van de aanrakingen’ schreef Peter Verhelst een roman in het genre van zijn tien jaar geleden verschenen ‘Tongkat’. Het nieuwe boek is echter in verschillende opzichten minder geslaagd.
We vinden nog wel de zintuiglijke, suggestieve (puzzelende) en sprookjesachtige manier van vertellen, maar de coherentie is zoek. In ‘Tongkat’ krijgt de aandachtige lezer het gevoel dat alles minutieus gecomponeerd is: de verhalen grijpen in elkaar via onderhuidse verwijzingen en een dwingende overkoepelende thematiek. In ‘Huis van de aanrakingen’ is alles veel vrijblijvender en thematisch bevinden we ons op meer etherische domeinen.
Enerzijds is de roman soms te vaag, anderzijds te informatief, waardoor je het geïrriteerde gevoel krijgt dat Verhelst op een te weinig welomlijnde manier toch alomvattend wil zijn. Problematisch hierbij is ook de soms vervaarlijke overhelling naar de New Age. Waarom de bordenspelen, lange uitweidingen over oosterse religies, de pseudofilosofische tussenvoegsels, de wetten van Newton, de kalligrafie,…?
Wat blijft is echter de sterk idiomatische manier van schrijven. Het wendbaar gebruik van de taal, het specifiek vocabulaire, de barokke beeldspraak: het zijn enkele elementen die van Peter Verhelst een unieke stem in de Nederlandse letteren maken. Met louter flitsen hiervan krijg je echter niet noodzakelijk een goed boek.
Andreas
ReplyKeep this (0)
Lees en Leef! over Huis van de aanrakingen (2)
Peter Verhelst is geen auteur die voor één gat te vangen is. Naast romans heeft Verhelst immers ook tien dichtbundels op zijn naam staan en onlangs nog regisseerde hij een eigen bewerking van Shakespeare’s ‘Julius Caesar’ bij het NTG. Eén liefde verbindt al zijn bezigheden, namelijk de liefde voor taal. “Het universum als een alfabet dat zich telkens anders laat lezen”, zo zegt Verhelst (in een interview met De Standaard) de wereld te beschouwen. Zijn blik is gefragmenteerd, warrig, maar diep menselijk. Onvermijdelijk is ‘Huis van de aanrakingen’ meer sprookjesbordeel dan roman, eerder een orgie aan parabels dan een welomlijnd verhaal met begin, midden en slot. Jelle van Riet bij De Standaard heeft het volledig bij het rechte eind als ze schrijft dat het boek als een tsunami van taal over de lezer heen komt. Verdrinken in de complexe structuur, maar tegelijk genietend drijven op zoete zinnen die zich schijnbaar moeiteloos aaneen rijgen…
Verhelst lezen is vooral niet alles proberen te begrijpen. Wie ‘Huis van Aanrakingen’ van naaldje tot draadje wil vatten, zal van een kale reis terugkomen. Juist omwille daarvan geeft Verhelst zijn lezers de raad om stapsgewijs in het boek te groeien, het op geregelde tijden open te slaan en enkele bladzijden per keer te proeven. Dat klinkt alsof ‘Huis van de aanrakingen’ een literaire Bijbel wil zijn, maar Verhelst is gelukkig geen moraalridder en is zich bewust van de valkuilen. Hij bezingt het leven en de liefde in knetterende zinnen, maar daar blijft het niet bij. Zijn psychologische inzichten zijn prachtig in hun eenvoud; soms hard, maar altijd met genegenheid voor de mensheid. Hallucinant is de kracht waarmee Verhelst in vijf verschillende verhalen, via vijf verschillende perspectieven de liefde zelf aan het woord laat. Wie zijn fijnzinnige uitlatingen aanziet voor sentimentele tortelduifjes-praat (bij Knack bijvoorbeeld), is dringend aan herbezinning toe.
De tegenstanders hebben wel een punt als ze het gebrek aan transparantie hekelen. Het valt immers niet te ontkennen dat de nieuwste Verhelst een vette kluif is om doorheen te komen. Stilistisch zit het boek uitstekend in elkaar, maar wie teveel ineens leest houdt er een zwaar hoofd aan over. In zijn geheel is ‘Huis van de aanrakingen’ misschien te complex en te beladen opgevat? Het megalomane opzet siert de durf van de auteur, maar maakt het de lezer extra moeilijk: Verhelst verbindt vijf levens in een ambitieuze roman over passie en Oosterse religie in een onnavolgbare, choreografische vorm. De leeservaring is uniek, maar lastig. ‘Huis van de aanrakingen’, een intimistisch boek? Hangt er van af hoe je het bekijkt…
“Het enige wat we weten is dat we niet langer zijn wie we waren. Bij alles wat we zien, van de trillingen boven de motorkap van een brandweerwagen tot het diepe rood dat in de wilde wingerd sluipt, altijd is er de blik in de ogen van de man die ons kruist op straat. Hij kijkt ons niet aan, maar altijd is er die kleine flits uit de ooghoek: alles en iedereen is een alleenstaande koffer op een perron, een symbool opgeladen met een duistere betekenis – de vijand heeft zijn methode aan onze blik opgelegd, maar de vijand zelf is onvindbaar. Wie zie ik als ik in de spiegel kijk?”
Jan-Jakob
ReplyKeep this (0)
Lees en Leef! over Huis van de aanrakingen (3)
Voor de geactiveerde lezer is ‘Huis van de aanrakingen’ een ware ontdekkingsreis. Peter Verhelst reikt je allerhande feiten aan en presenteert deze in een fantasierijk kader. Dit fantastisch element wordt op een prachtige manier verwoord en sleept je als lezer mee in een heel eigen wereld.
De taal is heel weelderig, met een bijwijlen exotisch vocabularium en prachtige metaforen. De zinnen zijn nooit onnodig complex, ze hebben zelfs een grote snelheid, waardoor je niet meer feitelijk leest, maar quasi als in een roes. De stijl bedwelmt.
Op inhoudelijk vlak is het specifieke niet altijd duidelijk, maar er komt wel een gevoel naar boven die een menselijke essentie raakt. Deze suggestieve manier om dingen te zeggen, past tegelijk goed bij het verre Oosten, dat bijna als een personage fungeert. Op deze manier krijgt ‘Huis van de aanrakingen’ een grote eenheid in zijn verscheidenheid.
Dit is dus geen conventionele roman. Je benadert het boek best als een “work in progress” en hoe meer passages je herleest, des te rijker kom je er als lezer uit.
Gart
ReplyKeep this (0)
Meelezer van februari: Leesgroep Bib Ledeberg las ‘Sprakeloos’ van Tom Lanoye
De 12 meelezers van de leesgroep van bib Ledeberg voerden een bijzonder geanimeerd gesprek over dit boek. Om te beginnen: de meningen waren onverdeeld positief: van ‘gewoon’ een goed boek tot een heel straf boek.
Wat we zo sterk vinden, is het meesterlijk door elkaar weven van scènes uit het leven van de moeder met het verhaal van haar aftakeling. Ook erg mooi om volgen is het uitstelgedrag van de schrijver, zelfs als hij eindelijk aan het schrijven is geraakt, hoe hij telkens weer gaat uitweiden in scènes uit zijn moeders leven, om toch maar niet over haar aftakeling te moeten schrijven. En hoe hij je toch na elke scène opnieuw meeneemt om de draad van het verhaal op te pakken. Meesterlijk!
Het was wel even wennen aan het uitvoerige, flamboyante taalgebruik, aan dit theatrale, vaak filmische, verhaal van een theatraal leven. Maar je raakt al vlug meegesleept door de geniale beschrijvingen: je ziet alles voor je ogen gebeuren, je ziet de figuur van de moeder, de vader, het gezin van zelfstandigen, én het hele tijdsbeeld. Dit is beter dan een film, je maakt je eigen film bij dit boek. Het verhaal roept bij iedereen herkenning op, herinnering aan anecdotes, voorwerpen, interieurs, situaties, personen uit je eigen familie- en kennissenkring, of uit films zoals ‘De helaasheid der dingen’ of TV-series zoals ‘Van vlees en bloed’. Vandaar kwamen we bij de vraag uit: hoe Vlaams is dit boek en/of hoe universeel? Hoe zou een Nederlander dit lezen, of, in vertaling dan, een Franse, Britse of Italiaanse lezer (om nog maar in Europa te blijven)?
De herkenning was er bij iedereen, maar of we sympathie voelden voor de figuur van de moeder, dat hing dan weer samen met onze eigen ervaringen met vrouwen uit onze omgeving: de enen vonden haar een geweldige vrouw, terwijl anderen gruwden bij het lezen van al haar manipulaties. Zo zie je maar.
Zou je dit boek kunnen lezen als een pleidooi voor euthanasie, of net als het tegendeel, als een genuanceerde kijk op de kwestie euthanasie? De sterk uiteenlopende interpretaties (pleidooi of niet) zijn allicht beïnvloed door de eigen ervaringen met een dementerende (groot)ouder. Je voelt in het boek in elk geval heel goed de onzekerheid, de onmacht, de onwetendheid van de verwanten, en dat is heel herkenbaar. Er is het feit dat je nu niet ingrijpt, omdat je alle mogelijke kansen wil open laten, terwijl je je pas later afvraagt of je niet had moeten ingrijpen. Maar of dat de essentie van het boek is, dat is nog de vraag.
Sprakeloos is vooral een meeslepende leeservaring. En het biedt troost door de milde humor en de schijnbare luchtigheid waarmee pijnlijke situaties beschreven zijn.
ReplyKeep this (0)
Meelezer Dirk Huysmans over ‘Dit is van mij’ van Saskia de Coster
Een boek over liefde. En haat. En liefde…
Het verhaal wordt verteld vanuit het standpunt van Jakob. Jakob is verliefd op Jade, ja-ja. En Jade was verliefd op Jakob, of toch niet…?
Jade is een sterke vrouw met een missie. Haar kunst(levens) project heeft absolute voorrang in haar leven en daar moet heel wat voor wijken, ook Jakob. Jade manipuleert haar omgeving om te komen tot wat ze wil, ze is creatief, hectisch en Jakob heeft geen vat (meer?) op haar.
Jakob raakt op de dool met zichzelf en met Jade, waarbij het één ongetwijfeld voortkomt uit het andere…
Het boek introduceert heel wat personages zoals het Roemeense jongetje Wil(l), dat Jade gedurende enkele zomermaanden zou opvangen, maar dat ze uiteindelijk ‘dumpt’ bij Jakob omdat haar kunstproject in een stroomversnelling raakt, en dat project, dat heeft natuurlijk voorrang…, de huisbewaarder, moeder Alice en tante Cynthia (van Jade), Jakobs meisjes van troost; Elise, Roos en het kamermeisje, en nog wat randpersonages zoals de opa van Jakob, Jack…
Al deze personages dragen bij aan het schetsen van de ontredderde gemoedstoestand van Jakob Gilles die zijn liefde ziet verglijden in lijden en afzien, en vastklampen, loslaten, verkrampen en toch weer vastklampen. Jakob raakt zo gefocused op het interpreteren van zijn eigen gevoelens voor Jade dat hij in totale inertie zou terechtkomen zonder Will en zijn meisjes van troost aan wie hij zich nillens willens vastklampt.
Het taalgebruik van De Coster is ritmisch, associatief, beeldrijk, zintuiglijk en direct, met een vleugje subtiele humor en het boek leest dan ook als een trein. Bij momenten deed de stijl van het boek me denken aan Vladimir Nabokov, de meester van de metafoor, maar dan toch wat luchtiger. Het vertelstandpunt van Jakob is soms een beetje ongeloofwaardig, lees te vrouwelijk, maar dit is slechts een detail.
Het verhaal wordt nog meesterlijk gecomponeerd naar een onverwacht einde.
ReplyKeep this (0)
Gisteren woonde ik m’n eerste Uitgelezen bij, een onverwacht leuke avond. Geen intellectueel geblaat voor de ervaren lezer, het bleef allemaal zeer toegankelijk. Ik vond het zelfs heel verfrissend dat Els Dottermans durfde te zeggen dat ze van Huis van de aanrakingen van Peter Verhelst geen snars begrepen had, ook Nic Balthazar raakte er niet doorheen geploegd. Heel bemoedigend allemaal. Of ik de volgende keer op een veel te snel bezette rode stoel zal zitten, denk ik niet maar Uitgelezen smaakt alvast naar meer.
ReplyKeep this (0)
Zeer zeker! Ook voor mij was het de eerste keer Uitgelezen en ook ik ben verrast in de aangename zin! De afwisselingen zaten precies goed, van de nonchalante uitbundigheid van Els Dottermans tot de indrukwekkende belezenheid van Anna Luyten, alles viel precies waar het zou moeten vallen. Ik heb me dan ook geen moment verveeld, en aan het aanwezige volk te zien ben ik lang niet de enige die daar zo over denkt. Literatuur leeft! Hoera!
ReplyKeep this (0)